Yine Allah korkusu

Büyük ahlâk ve fıkıh âlimi Ebü’l – Leys es- Semerkandî (rahimehuffahu) şöyle der:

Allah’ın yedinci kat semada birtakım melekleri var ki, yaratıldıkları andan beri secdededirler. Böğürleri Allah korkusu ile devamlı titrer haldedir. Kıyamet günü başlarını secdeden kaldırarak «Ey noksanlıkların her türlüsünden berî olan Allah’ımız! Sana lâyık olduğun derecede ibadet edebilmiş değiliz» diyeceklerdir.

Kur’ân-ı Kerim’in şu âyeti, onların bu hâllerine işaret eder;

«— Üstlerindeki Rabb’lerinden korkarlar ve emrolunduklarını yaparlar (göz açıp kapayana kadar bile Allah’ın emrini kırmazlar)» (6).

Peygamberimiz (S.A.S) şöyle buyurur:

«— Kulun vücuda, Allah korkusu ile ürperdiği zaman, yaprakları dökülen ağaç gibi günahlarından sıyrılır.»

— HİKÂYE-

Adamın biri bir kadına tutulur. Günün birinde kadın bir iş için yolculuğa çıkar. Adam de peşine takılır. Kafilenin mola verdiği bir sırada yol arkadaşlarının uykuya dalmalarını fırsat bilerek kadınla başbaşa kalmayı başaran âşık ona sırrını açar, Kadın adama «bak bakalım herkes uyuyor mu» der. Bu sözü, karşı tarafın arzusuna ram olmak üzere olduğu şeklinde yorumlayarak sevince kapılan âşık derhal yerinden fırlayarak kafilenin etrafında bir tur atar. Her-kesin mışıl mışıl uyuduğunu görür. Kadının yanına dönerek «evet, herkes uyuyor» der. Bunun üzerine kadın adama «acaba Allah hakkında ne der-sin, o da mı uyuyor» diye sorar. Adam «Allah uyumaz. O’nu hiç bir zaman ne uyku ve ne de uyuklama hali yakalamaz» diye karşılık verir. O zaman kadın der ki, «insanlar bizi görmüyorsa da şu anda uykuda olmayan ve hiç bir zaman uyumayan Allah bizi görüyor. Buna göre asıl O’ndan kork-malıyız»

Kadının bu sözleri üzerine adam Allah’dan korkarak tuttuğu kötü yol-dan vazgeçer de kadının yanından ayrılır, evine döner.

Öİdüğü zaman bir tanıdığı onu rüyasında görür, «Allah sana nasıl mu-amele etti» diye sorar. Adam «Allah’dan korkarak o günahı işlemediğim için O beni affetti» diye cevap verir.

— HİKÂYE—

Zamanın birinde İsrailoğullarından biri vardı, adam kendini ibadete vermişti. Çoluk çocuk sahibi idi. Günün birinde ailece aç kalırlar. Tama-men çaresiz kaldığı için yiyecek bir şeyler bulup getirsin diye karısını dı-şarıya gönderir.

Kadın bir tüccarın evine varır, çoluk – çocuğuna yedirecek bir şeyler ister. Tüccar, kadına «olur, fakat önce bana kendini teslim et» diye teklif eder. Kadın hiç bir cevap vermeden çıkar, evine döner. Yavrularını «an-neciğim! Açlıktan öleceğiz, bize yiyecek bir şey ver» diye feryad eder du-rumda bulur.

Geri çıkarak tekrar tüccarın yanına varır, yavrularının acıklı durumu-nu anlatır. Tüccar «istediğim olacak mı?» diye sorar. Kadın «evet» der.

İkisi başbaşa kalınca kadının mafsalları (eklemleri) öylesine titreme-ye başlar ki, azaları yerlerinden çıkacak gibi olur. Tüccar «ne oluyor sa-na» diye sorar. Kadın «Allah’dan korkuyorum» diye cevap verir.

Aldığı cevap üzerine kendine gelen adam «sen şu sıkışık durumuna rağmen bu günahtan dolayı Allah’dan korkuyorsun, oysa asıl benim korkmam gerekir» diyerek yapacağı işten vazgeçer. İstediklerini vererek kadını gönderir. Kadın kucağındaki yiyecekler ile yavrularına döner. Çocukların sevinci sonsuzdur.

Bu sırada ulu Allah’dan tüccar hakkında Hz. Musa’ya (A.S.) vahiy gelir. Allah «falan, oğlu filâna bütün günahlarını affettiğimi söyle» diye bildirir;

Bunun üzerine Hz. Musa (A.S.) tüccarı bulur, ona «mutlaka Allah ile aranızda sır kalan bir hayır işlemiş olmalısın» der. O zaman tüccar kendi-sine yoksul kadınla arasında geçenleri anlatır. Hz. Musa (A.S.) «işte bu yüzden Allah, geçmiş bütün günahlarını bağışladı» diyerek tüccara müj-deyi verir (7).

Rivayete göre Peygamber’imiz (S.A.S.) demiştir ki: <<— Uıu Allah şöyle buyurur: Şu iki korku ile iki gün aynı kulumda blraraya getirmem. Dünyada benden korkanın Ahiretini emin kılarım. Bu-na karşılık dünyada iken benim korkumu yüreğinde taşımayanları Kıyamet günü korkuya düşürürüm.»

Ulu Allah (C.C.) buyuruyor:

— İnsanlardan değil, benden korkunuz» (8). Diğer bir Âyette de şöyle buyurur:

— Eğer müminseniz, onlardan değil, benden korkunuzu (9)

Hz. Ömer (R.A.) Kur’ândan bir âyet dinlediği zaman yere baygın dü-şerdi. Bir gün eline bir saman kırıntısı alarak şöyle dedi, «keski ben de bir saman kırıntısı olsaydım, adı anılmaya değer bir şey olmasaydım. Keski anam beni doğurmamış olsaydı.»

O çok ağlardı, hüngür hüngür yaş dökerdi. Bu yüzden yanaklarından süzülen yaşların bıraktığı iki siyah iz her zaman yüzünde görülürdü.

Peygamberimiz (S.A.S.) buyuruyor ki:

— Sağılan süt memeye dönmedikçe Allah korkusu ile ağlayan kimde cehenneme girmez.»

Rivayet edilir ki, Kıyamet günü bir kul Allah katına çıkılacak ve gü-nahlarının ağır bastığı görülerek cehenneme atılması emredilecektir. Bu sırgda kirpiklerinden bir tel dile gelerek şöyle diyecektir: Ey Rabb’im! Se-nin Resul’ün Muhammed «kim Allah korkusu ile ağlarsa Allah onun yaş döken gözlerini cehenneme haram kılar» diye bildirdi. Ben senin korkun-dan ağlamıştım.

Bunun üzerine dünyada Allah korkusu ile ağlayan bir kirpik teli sa-yesinde adam affedilecektir. Cebrail (A.S.) «falan oğlu filân bir tel kirpik sayesinde kurtuldu» diyerek bu durumu ilân edecektir. (10)

Rivayet edilir ki, Kıyamet günü cehennem ortaya çıkınca öylesine kükreyecek ki, bütün ümmetler dehşetinden dizüstü” kapaklanacaklardır. Nitekim ulu Allah (C.C.) buyuruyor ki:

«— … Ve sen her ümmeti dizüstü çökmüş (ne olacağını endişe ile bekler) görürsün. Hem ümmet amel defterini almaya çağılır (11)

İnsanlar cehenneme yaklaştırıldıklarında onun öfke ve kükreyişini duyacaklar, bu kükreyiş beşyüz yıllık mesafeden duyulacaktır.

O zaman peygamberler dahil herkes kendi derdine düşerek «ben ne olacağım, ben ne olacağım» diyecektir. Yalnız peygamberlerin ulusu olan Hz. Muhammed (S.A.S.) müstesna, O «ümmetim ne olacak, ümmetim ne olacak» diyecektir.

O sırada cehennemden dağlar gibi bir ateş kütlesi çıkacaktır. Pey-gamberimizin (S.A.S.) ümmeti «ey ateş kütlesi! Namaz kılanlar, doğru-luktan ayrılmayanlar, Allah’dan korkanlar ve oruç tutanlar hakkı için geri döner misin» diye yalvararak ateşi geldiği yere göndermeye çalışacaklar, fakat ateş geri dönmeyecektir.

Bu sırada Cebrail’in (A.S.) «ateş kütlesi Muhammed’in ümmeti üze-rine yöneldi» diye seslendiği duyulacaktır. Bunun üzerine Cebrail, bir bardak su getirerek Peygamber’imize uzatacak ve «ey Allah’ın Resulü! Bu-nu al, ateşin üzerine at» diyecektir. Peygamber’imiz (S.A.S.) Cebrail’den aldığı bardağı ateşin üzerine boşaltır boşaltmaz ateş sönecektir.

Peygamber’imiz (S.A.S.) «bu su nedir? diye soracak ve Cebrail’den (A.S.) şu cevabı alacaktır: Bu senin ümmetinin, Allah korkusu ile ağla-yan günahkârlarının gözyaşıdır. Şimdi ateşin üzerine serpip onu Allah’ın izni ile— söndüresin diye sana getirme emri aldım» (12).

Peygamber’imiz (S.A.S.) şöyle dua ederdi: ,

-Allah’ım! Bana senin korkun ile ağlayan iki göz bağışla».

Gözyaşı dökmek konusunda şu beyit ne kadar düşündürücüdür:

Ey gözlerim, günahıma ağlar mısınız?

Ömrüm ellerimden uçtu, gitti de farkında olmadım.

Peygamber’imizin (S.A.S.) şöyle buyurduğu bildiriliyor:

— Hiç bîr mümin düşünülemez ki, Allah korkusu ile gözünden sinek başı kadar yaş çıksın ve elmacık kemiğine kadar insin de o kula cehen-nem ateşi değsin.»

—HİKÂYE—

Anlatıldığına göre Muhammed İbni Munzir —rahimehullahialeyh— ağladığı zaman gözyaşları ile yüzünü, sakalını ovar «duyduğuma göre göz-yaşı değen yere cehennem ateşi değmez» derdi.

Mümin Allah’ın gazabından korkmalı ve kendini nefsin azgın arzu-larına uymaktan sakındırmalîdır. Nitekim (Allah (C.C.) şöyle buyuruyor:

Nefsinin azgın arzularına uyan ve dünya hayatını (Ahirete) tercih edenlerin varacağı yer cehennemdir. Rabb’ının makamından ve nefsini azgın arzulardan alıkoyanların varacağı yer ise cennettir» (13).

Allah’ın gazabından kurtularak sevab ve rahmetine nail olmak iste-yenler, dünyanın sıkıntılarına sabırla katlanmalı, Allah’ın buyruklarına uy-makta ısrar etmeli ve günahlardan sakınmalıdırlar.

Rivayete göre Peygamber’imiz (S.A.S.) buyuruyor ki:

— Cennetlikler cennete girdikleri zaman melekler onları türlü türlü hayır ve nimetlerle karşılarlar, onlar için sedirler kurularak döşenir. Ken-dilerine çeşit çeşit yemek ve meyvalar ikram edilir.

Bu nimetlere rağmen üzerlerinde bir durgunluk farkedilir, belirli bir bekleyiş havası içinde bulundukları görülür. O zaman ulu Aüah «ey Kullarım! Burası durgun ve bekleyiş içinde olunacak bir yer olmadığı hal-de sizdeki bu durgunluk ve bekleme hali nedir» diye buyurur. Cennetlikler «bize yapılmış bir vaad vardı, şimdi zamanı geldi» diye cevap verirler.

Bu cevap üzerine Allah (C.C.) meleklere «perdeleri yüzlerinden kal-dırın» diye emir buyurur. Melekler «ey Rabb’imiz! Bunlar seni nasıl göre-bilirler, dünyada günah işlemişlerdi» derler. Meleklerin bu sözlerine kar-şılık ulu Allah emrini tekrar ederek şöyle buyurur: «Perdeleri kaldırın, on-lar dünyada iken bana kavuşmak arzusu ile zikretmişler, secde etmişler ve gözyaşı dökmüşlerdir,»

Perdeler kaldırılır ve bakarlar, ansızın Allah katında secdeye kapa-nırlar. O zaman Allah onlara «kaldırın başınızı, zira burası amel yeri değil, bağış ve mükâfat yeridir» diye buyurur. Başlarını kaldırınca keyfiyet öl-çüleri dışında onlara cemalini gösterir.

Arkasından sevinçlerini zirveye çıkarmak üzere onlara şöyle seslenir, «ey kullarım, selâm üzerinize olsun! Ben sizden hoşnudum, siz de benden hoşnud oldunuz mu?» Cennetlikler şöyle karşılık verirler, «ey Rabb’imiz! Nasıl hoşnud olmayalım ki, sen bize hiç bir gözün görmediği, hiç bir ku-lağın işitmediği ve hiç bir insanın hayalinde canlandırmadığı nimetler verdin» (14).

Bu konuda ulu Allah (C.C.) şöyle buyurur:

— Allah onlardan hoşnud oldu, onlar da Allah’dan hoşnud oldu» (15)

Diğer bir âyette de şöyle buyurur:

— Rahim olan Rabb’den selâm vardır (onlara)» (16).

Ikinci bölümün dipnotlari:
_____________________________________

(6) Kur’ân-i Kerim/Nehr Sûresi, 50
(7) Mecmu’ul Letaif
(8) Kur’an-ı Kerim/Maide Sûresi, 44.
(9) Kur’an-ı Kerim/AI-i mran Sûresi, 175
(10) Rekaik-ul Ahbar
(11) Kur’an-ı Kerim/Casiye Sûresi, 28
(12) Bidayet-ül Hidâye
(13) Kur’an-ı Kerim/Naziat Sûresi, 37-41
(14) Zehr-ur riyaz
(15) Kur’an-ı Kerim/Beyyine Sûresi, 8
(16) Kur’an-ı Kerim/Yasin Sûresi. 58

Işığa hamile kapkaranlık bir dünya.. ve Nebi’nin zuhuruna az bir zaman kala müjde ve muştu dolu akisler var ufukta.. vicdanlarda tesiri o kadar fazla ki, birçok Mekkeli gelecek son Nebi’yi anlatmakta.. tavsiyeler ve tavsiyeler: Zuhur eder etmez hemen koşun O’na! Ve bütünleşin O’nun ruhuyla.!^[1]

Bütün bir beşeriyet canı dudağında ve herkesin umudu gelecek son kurtarıcıda. Ana-babalar bu kurtarıcının kendi nesillerinden olmasını istiyor.. ve birçoğu yeni doğan çocuğuna “Muhammed” ismini veriyor…^[2]

Fakat O, Hz. İbrahim’den İsmail’e intikalle gelen ve Abdülmuttalip’ten Abdullah’a geçen bir altın silsileden gelecekti; ve gönüller de bu kanaldan gelecek nuru bekliyordu. Hâdiseler O’nun geleceğini haber veriyor; karanlığın koyulaşması, sökün edecek şafağın yaklaştığını söylüyordu. O günkü insanlık, hayatı hayat yapacak olan gaye ve idealden mahrumdu. İnsanların bütün yaptıkları işler, “ıssız çöllerde serap kovalamak gibiydi. Susayan onu su zanneder; nihayet ona vardığında herhangi bir şey bulamaz.”^[3]

Duygu, düşünce ve davranışlar da bundan pek farklı değildi. “Engin bir denizdeki yoğun karanlıklar gibi ki, onu dalga üstüne dalga kaplıyor; üstünde de bulut.. birbiri üstüne karanlıklar.. insan elini çıkarıp uzatsa, neredeyse onu dahi göremez.”^[4]

Bu devrin adı “Cahiliye”dir. Ancak ilmin zıddı olan bir cehalet değil, iman ve inancın karşılığı olan küfrün müradifi cahiliyet…

O devre ait çirkinlikleri kapkara bir tablo hâlinde arz edip geçici de olsa ruhlarınıza karanlık bir perde germek istemem. Bâtılı şöyle-böyle tasvir, zihinleri idlâl eder. Ve bence buna sebebiyet de bir cürümdür. Fakat yine de, o devri anlatabilmek için az da olsa, o günün örf ve âdetlerinden bazılarına ve sadece bir işaret çerçevesinde temasta yarar görüyoruz; ta ki Allah Resûlü’nün, nasıl bütün kâinata bir rahmet olarak gönderildiği ve bu rahmetin gönderilişinin nasıl bir ilâhî lütuf olduğu daha iyi idrak edilmiş olsun!..

O’nun gelişi herkes için Cenâb-ı Hakk’ın en büyük lütfu ve en engin ihsanıdır. Bunun böyle olduğunu bizzat Rabbimiz anlatmaktadır:

لَقَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ

“İçlerinden, kendilerine Allah’ın âyetlerini okuyan, (kötülüklerden, münkerden) onları temizleyen ve onlara Kitap ve hikmeti öğreten bir peygamber göndermekle Allah, mü’minlere büyük bir lütufta bulunmuştur.”^[5]

Allah’ın (celle celâluhu) lütuf, ihsan ve keremine bakın ki, insanlara kendi içlerinden, özlerinden, onlarla aynı duygu ve aynı düşünceyi paylaşan; hakka giden yolda onların rehber ve pişdârı olan; imama ihtiyaçları olduğunda önlerine geçebilen; hatibe ihtiyaçları olduğunda minbere çıkabilen; emîre ihtiyaçları olduğunda tuğra basıp sikke kesen; kumandaya ihtiyaç duyduklarında, onları en mükemmel erkân-ı harplerden daha mükemmel idare eden bir nebi, bir elçi gönderdi.

Hıristiyanlıkta yanlış bir akide vardır. Onlar Hz. İsa’nın, insanlığın ilk günahını affettirmek için Cenâb-ı Hak tarafından feda edildiği inancını taşırlar. Yani onlara göre Rab, fedakârlıkta bulunmuş ve insanları affetmek için -hâşâ- kendi oğlu olan Mesih’i feda etmiştir. Dolayısıyla da Hz. İsa -onların yanlış itikatlarına göre- çarmıha gerilmiş ve Hz. Âdem’le başlayan, daha sonra da her insanın, daha doğarken, beraberinde getirdiği bu ilk günah böylece affedilmiştir. Bu, bir itikat olarak yanlış ve bazı tevillere açık yanları itibarıyla da dalâlettir. Ancak bu yanlış telakkinin anlattığı doğru bir telmih vardır, o da şudur:

Cenâb-ı Hak, insanların günahını bağışlamak; onları sapıklıkta, dalâlette, tuğyanda, azgınlıkta kendi başlarına bırakmamak için, en sevgili kulunu, Hz. Muhammed’i (sallallâhu aleyhi ve sellem), hem de maruz kalacağı şeyleri bildiği hâlde peygamber olarak göndermiştir. Ta ki şaşırıp yollarda kalmasınlar, kalıp da zayi olmasınlar.. insanlık semasına çıkıp kâmil birer insan olsunlar.. içlerinde derinleşip her an ruhlarında Allah’ı (celle celâluhu) duysunlar.. ve İbrahim Hakkı’nın ifadesiyle, Rabbilerini vicdanlarında kenzen bilsinler:

Sığmam dedi Hak arz u semaya Kenzen bilindi dil madeninden.

Gönül öyle bir hazineler menbaıdır ki, dünyalara sığmayan Hak, her an en kıymetli bir cevher gibi orada kendini hissettirir. Kitaplar, zihinler, düşünceler, felsefeler, beyanlar, sema, arz ve bütün mükevvenât Allah’ı (celle celâluhu) ihata edemez.. ve bunların hiçbirinin, O’nu ifadeye gücü yetmez. Ancak kalbdir ki, kısmen de olsa O’nu ifadeye tercüman olabilir. Evet, kalb öyle bir dildir ki, şimdiye kadar kulaklar, o dilin beyanı kadar parlak bir beyan duymamışlardır. Öyle ise insan, kalbinde yol almaya, aradığını orada aramaya ve Rabb’e erip O’nda fâni olmaya çalışmalıdır. Zaten Allah, Hz. Muhammed Aleyhisselâm’ı onun için bizim aramıza göndermiştir.

Evet, O, insanlığa Allah’ın (celle celâluhu) âyetlerini okumak, fasıl fasıl mucizelerini gözler önüne sermek ve insana kendi mahiyetini öğretmek için gelmiştir. Evet O’nun sayesinde beşeriyet tabiat kirlerinden arınarak tertemiz hâle gelecek, bedene ait süfliyattan kurtularak kalb ve ruhun hayat derecesine yükselecekti.. ve yükseldi de. Evet, O, insanlara Kitap ve hikmeti talim edecek; insanlık da, Kitap ve hikmetin ışıktan dünyasında kendini bularak, ukbâlara uyanacak ve ebedîleşme yoluna girecekti; neticede öyle de oldu.

Bizim için çok mühim, bereketli ve feyiz dolu günler vardır. Bunlardan bazıları da mü’minlerin bayramı sayılır. Her hafta, cuma günü yaşanan bu bayram sevincini daha büyük çapta Kurban ve Ramazan Bayramlarında da yaşarız. Kurban Bayramı, Hz. İbrahim’in belli bir buudda fedakârlık yaptığı, Müslümanların da bütün samimiyetleriyle günahlarının affına yol aradıkları.. ve bu gayeye matuf, bazılarının Beytullah’a yüz sürüp, Arafat’ta vakfeye durdukları ve Muhammedî bir ruhla yalvarıp yakardıkları bir gündür. Ramazan ise, bir ay oruçla Rabb’e yaklaşma sevincini, yaşama sevincini paylaşmanın ifadesi zengin, dolgun ve bereketli bir bayramdır. Fakat bir bayram daha vardır ki, o, bütün insanlık, hatta bütün bir varlık âleminin bayramı sayılır; o da Allah Resûlü’nün dünyayı teşrif buyurarak tenezzülen aramıza girip bizi şereflendirdiği gündür.. vilâdet-i Ahmediye’dir. Yani Cenâb-ı Hakk’ın, tıpkı bir güneş mahiyetinde yarattığı o Nur’u bir kandil gibi insanlık semasına astığı gündür. Evet, o Nur sayesinde bütün cahiliye karanlıkları yırtılmış ve âlem nura gark olmuştur. Bu da Cenâb-ı Hakk’ın cin ve ins’e en büyük bir lütfu ve büyük bir ihsanıdır.

بسمِ اللَّهِ الرَّحمنِ الرَّحِيمِ

كتاب مقاصد العارفين

1 – باب الإِخلاصِ وإحضار النيَّة

في جميع الأعمال والأقوال والأحوال البارزة والخفيَّة

İHLÂS VE NİYET GİZLİ VE AÇIK BÜTÜN İŞLERDE, SÖZLERDE VE

                                        HALLERDE İYİ NİYET VE  İHLÂS

Âyetler

قَالَ اللَّه تعالى : { وَمَا أُمِرُوا إِلاَّ لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ  لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ  دِينُ الْقَيِّمَةِ }

1. “Onlara sadece şu  emredilmişti: Bâtıl dinleri bırakarak yalnız Allah’a yönelip ona itaat etsinler,  namazı kılsınlar, zekâtı versinler. İşte doğru din budur.”                         Beyyine sûresi (98), 5

Yahudi ve hıristiyanlara tıpkı  İbrâhim aleyhisselâm gibi olmaları, Allaha hiçbir şeyi ortak koşmamaları,  ona kayıtsız şartsız boyun eğmeleri, mütevâzi ve saygılı davranmaları  emrolunmuştu. Kendilerinden sapık fikirleri bırakmaları, yalnızca Allah’a ibadet  edip namaz kılmaları, zekât vermeleri istenmişti. Zaten Allah tarafından  gönderilen bütün kitaplarda yazılan budur. Diğer bir ifadeyle söylemek gerekirse  ilâhî dinlerde değişmeyen üç esas vardır: Allah’a imân etmek, namaz kılmak ve  zekât vermek. Fakat onlar bu emirlere uymadılar. İşte bu sebeple müslümanların  ihlâs, samimiyet ve dürüst bir niyetle Allah’ın buyruklarını yerine getirmeye  çalışmaları şarttır. Cenâb-ı Hakk’ın emirlerine uymayan yahudi ve hıristiyanlara  hiçbir şekilde benzememeleri gerekmektedir.

وقَالَ تعالى :  { لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلا دِمَاؤُهَا وَلَكِنْ  يَنَالُهُ التَّقْوَى مِنْكُمْ }

2. “Kurbanların ne  etleri, ne de kanları Allah’a ulaşır. Allah’a sadece sizin ihlâs ve  samimiye-tiniz ulaşır.”                                                                                                                                      Hac  sûresi (22), 37

Kurbanın akıtılan kandan ve dağıtılan  etten ibaret olduğu zannedilir. İnsanlar için durum böyle olabilir. Allah Teâlâ  kurbanın ne etine, ne de kanına bakar. Onun için önemli olan, hayvanın sırf  Allah rızâsı için kesilmesidir. Kurban edilen hayvan Allah rızâsı için  kesilmiyorsa, o kurbanın hiçbir değeri yoktur. Cenâb-ı Hakk’ın değer verdiği,  karşılığında mükâfat yazdığı şey insanın ihlâsı, iyi niyeti ve samimiyetidir.

وقَالَ تعالى :  { قُلْ إِنْ تُخْفُوا مَا فِي صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوهُ  يَعْلَمْهُ اللَّهُ }  .

3.  “De ki, gönlünüzdeki duyguları saklasanız da, açıklasanız da Allah hepsini  bilir.” Âl-i İmrân  sûresi (3), 29             

Gizlilik veya açıklık insanlar için  söz konusudur. Allah Teâlâ insanların gözlerden uzakta gizlice yaptığı şeyleri  bildiği gibi, kalblerinden geçen duygu ve düşünceleri de bilir. Allah’a inanan,  onun gönderdiği dini benimseyen bir kimse bütün davranışlarını, hatta gönlünden  geçen duyguları bile kontrol etmelidir.

Hadisler

1- وعَنْ  أَميرِ الْمُؤْمِنِينَ أبي حفْصٍ عُمرَ بنِ الْخَطَّابِ بْن نُفَيْل بْنِ عَبْد  الْعُزَّى بن رياح بْن عبدِ اللَّهِ بْن قُرْطِ بْنِ رزاح بْنِ عَدِيِّ بْن كَعْبِ  بْن لُؤَيِّ بن غالبٍ القُرَشِيِّ العدويِّ . رضي الله عنه ، قال : سمعْتُ رسُولَ الله صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم  يقُولُ

 « إنَّما الأَعمالُ بالنِّيَّات ، وإِنَّمَا لِكُلِّ  امرئٍ مَا نَوَى ، فمنْ كانَتْ هجْرَتُهُ إِلَى الله ورَسُولِهِ فهجرتُه إلى الله  ورسُولِهِ ، ومنْ كاَنْت هجْرَتُه لدُنْيَا يُصيبُها ، أَو امرَأَةٍ يَنْكحُها  فهْجْرَتُهُ إلى ما هَاجَر إليْهِ » متَّفَقٌ على صحَّتِه. رواهُ إِماما  المُحَدِّثِين: أَبُو عَبْدِ الله مُحَمَّدُ بنُ إِسْمَاعيل بْن إِبْراهيمَ بْن  الْمُغيرة بْن برْدزْبَهْ الْجُعْفِيُّ  الْبُخَارِيُّ، وَأَبُو الحُسَيْنِى  مُسْلمُ بْن الْحَجَّاجِ بن مُسلمٍ القُشَيْريُّ  النَّيْسَابُوريُّ رَضَيَ الله  عَنْهُمَا في صَحيحيهِما اللَّذَيْنِ هما أَصَحُّ الْكُتُبِ الْمُصَنَّفَة .

1. Mü’minlerin emîri Ebû Hafs Ömer ibni  Hattâb radıyallahu anh, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’i  şöyle buyururken dinledim, dedi:

“Yapılan işler niyetlere göre  değerlenir. Herkes yaptığı işin karşılığını niyetine göre alır. Kimin niyeti  Allah’a ve Resûlü’ne varmak, onlara hicret etmekse, eline geçecek sevap da  Allah’a ve Resûlü’ne hicret sevabıdır. Kim de elde edeceği bir dünyalığa veya  evleneceği bir kadına kavuşmak için yola çıkmışsa, onun hicreti de hicret ettiği  şeye göre değerlenir.”

Buhârî, Bed’ü’l-vahy 1, Îmân  41, Nikâh 5, Menâkıbu’l-ensâr 45, İtk 6, Eymân 23, Hiyel 1; Müslim, İmâret 155.  Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Talâk 11; Tirmizî, Fezâilü’l-cihâd 16; Nesâî, Tahâret 60;  Talâk 24, Eymân 19; İbni Mâce, Zühd 26

Hz. Ömer

Hz. Ömer Kureyş  kabilesinin Benû Adî kolundan olup soyu Peygamber Efendimiz’in soyu ile  birleşir. Hadisimizin başında Nevevî’nin zikrettiği bu nesep zinciri şöyledir:

Ömer – Hattâb -  Nüfeyl- Abdüluzzâ – Riyâh – Abdullah – Kurt – Rezâh – Adî – Ka`b – Lüey – Gâlib

Hz. Ömer  Resûl-i Ekrem’den 10 yaş kadar küçüktü. İslâmiyet ile şereflenmeden önce  müslümanlara pek eziyet ederdi. Nüfuzuyla, güç ve kuvvetiyle tanınmış bir yiğit  olduğu için, onun müslüman olması diğer müslümanları güçlendirdi. İslâm ile  şereflendiği gün Kâbe’ye giderek namaz kıldı. Diğer müslümanlar da ilk defa o  gün Kâbe’de namaz kıldılar.

Medine’ye  hicret edince, şehir merkezine bugün 3 km. uzaklıkta bulunan Kuba’ya yerleşti. Gün  aşırı Resûl-i Ekrem’i ziyaret ederek, bütün gün onun yanında kalırdı. Medine’de  Hz. Ebû Bekir’le birlikte Resûlullah’ın en büyük yardımcısı oldu. Onun katıldığı  bütün savaşlarda bulundu. Kızı Hafsa’yı onunla evlendirerek Hz. Peygamber’in  kayın pederi olma şerefini elde etti. Resûlullah Efendimiz’i o kadar derin bir  muhabbetle severdi ki, onun vefat ettiğini duyunca büyük bir şoka girdi.  Kılıcını çekerek, Peygamber öldü diyenleri ikiye biçeceğini söyledi.

Son derece  doğru ve isabetli düşünürdü. Henüz hakkında vahiy gelmeyen 15-20 önemli konuda  Hz. Peygamber’e başvurarak o hususlarda âyet indirmesi için Allah Teâlâ’ya dua  etmesini istedi. Bazan da o konulardaki kanaatini Hz. Peygamber’e arzetti. Hz.  Ömer’in açıklık getirilmesini istediği hususlarda âyetler nâzil oldu. Hakkında  âyet nâzil olan bu konulara, Ömer’in âyete uygun görüşleri anlamında “Muvâfakât-i Ömer” denmiştir (Bu konuda geniş bilgi için bk. Tecrîd  Tercemesi, II, 349-353).

Hz. Ebû  Bekir’in vefâtından sonra İslâm’ın ikinci halifesi oldu. İran, Irak, Suriye,  Mısır topraklarını İslâm ülkesine kattı. Kudüs, Azerbaycan, Ermenistan, Horasan,  İskenderiye onun zamanında fethedildi. Basra, Kûfe, Musul gibi büyük şehirleri  kurdu. Eşsiz adalet anlayışıyla, dünya tarihinde benzeri görülmeyen adalet  örnekleri verdi. Yardıma muhtaç olan herkese maaş bağladı. Devlet idâresinde  önemli yenilikler yaptı. İdârî, adlî, mâlî ve askerî teşkilât kurdu. İslâm’ın,  Kur’ân-ı Kerîm’in ve İslâmî ilimlerin daha geniş muhitlere yayılması için  faaliyet gösterdi. İslâmiyet’i uzun yıllar boyu bizzat Resûlullah Efendimiz’den  öğrenmesi sebebiyle İslâm Hukuku’nun birçok meselesinde şahsî görüşleri vardı.

Hz. Ömer sert  tabiatına rağmen pek mütevâzi bir insandı. Yamalı gömlek giyer, dul kadınların  evine sırtında su taşır, çıplak döşemede yatıp uyur, develeri kendi eliyle  kaşağılayıp temizlerdi. Halifeliği süresince geceleri sokak sokak dolaşır,  herkesin şikâyetini dinler, halkın dertlerine çözüm getirirdi. Çok güzel  konuşur, hikmetli sözler söylerdi. Mert ve doğru sözlü olanları sever, kendini  tenkid etseler bile onlara gücenmezdi. Halka hitap ettiği birgün, yanlış işler  yaparsa, kendisine nasıl davranacaklarını sormuştu.

Cemaatten biri  hemen ayağa kalkarak:

- Seni  kılıcımızla doğrulturuz, demişti.

Hz. Ömer adamın  cesaretini denemek için:

- Benim  hakkımda böyle konuşmaya nasıl cüret ediyorsun? diye sormuş, o adamın gözünü  kırpmadan:

- Evet, bu  sözleri senin hakkında söylüyorum, demesine pek sevinmiş ve:

- Allah’a  şükürler olsun ki, yanlış yola sapacak olursam, halkımın içinde beni kılıcıyla  doğrultacak kimseler var, demişti.

Hz. Ömer  hicretin 24. yılında Zerdüşt bir köle tarafından şehid edildi ve Hz.  Peygamber’in ayakları dibine gömüldü.

Allah ondan  razı olsun.

Açıklamalar

“Yapılan işler niyetlere göre  değerlenir” hadisi,  insanın kazanacağı sevap ve günahlar ile yakından ilgili ve son derece  önemlidir. Ahmed İbni Hanbel, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Dârekutnî gibi büyük âlimler,  bu hadisle, İslâmiyet’in üçte birini anlamanın mümkün olduğunu  söylemişlerdir. İmâm Şâfiî, bu hadisin yetmiş ayrı konuyla ilgisi bulunduğunu,  bu sebeple de onu din ilminin yarısı saymak gerektiğini belirtmiştir.  İmâm Buhârî ise, kitap yazanlara bir nasihatte bulunarak, eserlerine bu hadisle  başlamalarını tavsiye etmiştir.

Şimdi niyetin ne olduğunu görelim:

Niyet, bir işi Allah rızâsı için  yapmayı kalbden geçirmektir.

İş ya kalble, ya dille veya diğer organlarla yapılır.

Kalbimizle yaptığımız işler, niyet ve  düşüncelerimizdir.

Dilimizle yaptıklarımız  konuşmalarımızdır.

Organlarımızla yaptığımız işler de  fiil ve davranışlarımızdır. Sözler ve davranışlar çoğu zaman niyete bağlı olduğu  için, iyi niyet bazan başlı başına bir ibadet olur.

Ameller yâni yapılan işler niyete  göre değer kazanır sözü, çoğu zaman organlarımızla yaptığımız işleri kapsar.  Yoldaki bir taşı, insanlara zarar vermesin düşüncesiyle ve sevap kazanmak  ümidiyle kaldırıp atmak bir ibadet sayılır. Birinin malını meşrû olmayan  yollardan elde etmeye karar vermişken, Allah korkusuyla bu düşünceden vazgeçmek  de aynı şekilde sevap kazanmaya vesile olur.

Kalbden geçen düşünceler, iyi niyete  dayandığı zaman Allah katında değer kazanır. Bu esnada kalbin uyanık ve şuurlu  olması gerekir.

Dil bir şeye niyet ederken kalb bu  düşünceye katılmazsa, niyet makbul olmaz. 7. hadîs-i şerîfte görüleceği üzere Allah Teâlâ bizim şeklimize, kalıbımıza  değil, kalblerimize bakar, niyetlerimize değer verir.

Abdullah İbni Ömer’in âlim ve zâhid  oğlu Medine’nin yedi fakihinden biri olan Sâlim, halife Ömer İbni Abdülazîz’e  yazdığı mektupta şöyle demişti:

“Şunu iyi bil ki, Allah Teâlâ’nın  kuluna yardımı, kulun niyeti kadardır. Kimin niyeti tam olursa, Allah’ın ona  yardımı da tam olur. Niyeti ne kadar azalırsa, Allah’ın yardımı da o kadar  azalır.”

Herkesin yaptığı işin karşılığını  niyetine göre alması şu gerçeği vurguluyor: Yapılan bir ibadet ve herkesin  takdirini kazanan bir hizmet görünüş bakımından kusursuz olabilir; ancak o  ibadet ve güzel hizmetin samimi bir niyetle ve sadece Allah’ın rızasını kazanmak  maksadıyla yapılması şarttır. İnsanların takdir ve teveccühünü kazanmak veya hem  Allah rızasını hem de insanların takdirini kazanmak düşüncesiyle yapılan ibadet  ve hizmetlerin Allah katında hiçbir kıymeti yoktur. Yapılan işleri Allah katında  değerli kılan bizim ihlâs ve samimiyetimiz, yani o işleri sadece Allah rızası  için yapmış olmamızdır. Meselâ insanlar beni görsün ve takdir etsin diye namaz  kılmak, zekât vermek şirk derecesinde büyük bir günahtır. Fakat gösterişi  aklından geçirmeyen bir mü’minin, başkalarını o ibadeti yapmaya teşvik etmek  niyetiyle herkesin göreceği bir yerde namaz kılıp zekât vermesi faziletli bir  davranıştır. Böyle bir mü’min hem görevini yapmış hem de iyi niyetinden dolayı  ayrıca sevap kazanmış olur.

İyi niyete dayanmayan, sadece  gösteriş için yapılan ibadetlerin ve güzel davranışların Allah katında hiçbir  değeri bulunmadığını Peygamber Efendimiz ibretli bir misâlle ortaya koymuştur.  Bu hadîs-i şerîfe göre kıyamet gününde ilk defa bir şehid hakkında hüküm  verilecek. Allah Teâlâ ona ne yaptığını sorduğunda:

— Senin uğrunda çarpıştım, şehid edildim, diyecek. Fakat Cenâb-ı Hak ona:

— Yalan  söyledin. Sana cesur adam desinler diye çarpıştın, buyuracak ve o adam yüz üstü  sürüklenerek cehenneme atılacak.

 Daha sonra  ilim öğrenip öğreten ve Kur’an okuyan bir kimse getirilecek. Ona da ne yaptığı  sorulacak.

— İlmi öğrendim  ve öğrettim. Senin rızânı kazanmak için Kur’an okudum, diyecek. Allah Teâlâ ona:

— Yalan  söyledin. İlmi, sana âlim desinler diye öğrendin. Kur’an’ı ise, güzel okuyor  desinler diye okudun. Nitekim öyle de denildi, buyuracak. O adam da yüz üstü  sürüklenerek cehenneme atılacak.

Hadîs-i şerîfin  devamında zengin bir kimsenin huzura getirileceği, onun da malını Allah rızası  için harcadığını söyleyeceği, ona, “cömert adam” desinler diye malını sarfettiği  söyleneceği ve diğerleri gibi onun da cehenneme atılacağı belirtilmektedir (Müslim,  İmâre 152).

Bu niyet hadisinden şöyle bir sonuç  da çıkmaktadır:

Aslında ibadet olmayan bazı işler,  iyi niyetle yapıldığı takdirde ibadete dönüşebilir. Meselâ yemek yiyen kimse, bu  gıdalardan elde edeceği kuvvetle ibadet edeceğini düşünürse, yemek yerken bile  sevap kazanmış olur. Normal ticaretini yapan kimse, işini en iyi şekilde yaparak  insanlara hizmet etmeyi, onları aldatmamayı düşünürse, hem para hem de sevap  kazanabilir.

Hadîs-i şerîfimizde “Kimin niyeti  Allah’a ve Resûlü’ne varmak, onlara hicret etmekse, eline geçecek sevap da  Allah’a ve Resûlü’ne hicret sevabıdır” buyuruluyor. Hicret, bir şeyi  terketmek demektir. Allah Teâlâ’nın yasak ettiği şeyleri terkedip yapmamak da  genel mânâda hicret sayılmaktadır. Bu sebeple Peygamber Efendimiz:

“Muhâcir, Allah’ın yasakladığı  şeyleri bırakan kimsedir” buyurur (bk. 1569 nolu hadis).

Hadiste sözü edilen hicretten maksat,  kâfirlerin elinde bulunan vatanı bırakıp İslâm yurduna göçmek demektir. Hz.  Peygamber ile ashâbı, Mekke’den Medine’ye bu maksatla göçmüşlerdir. Resûl-i  Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem’in söylemek istediği şudur:

Bir adam hicret ederken dünyevî bir  çıkar düşünmemiş, sadece Allah’ın rızasını kazanmayı ve Resûlullah’ı hoşnut  etmeyi hedef almışsa, hicreti makbûl olmuştur; Allah ve Resûlü’ne hicret etme  sevabını elde etmiştir. Kim de hicret ediyor görünse bile, aslında bir dünyalık  elde etme veya bir kadınla evlenme arzusuyla yola çıkmışsa, onun hicreti makbul  sayılmaz ve hiçbir sevap kazanamaz. Bu gerçeği Allah Teâlâ şöyle belirtmiştir:

“Kim âhiret kazancını istiyorsa,  onun kazancını çoğaltırız. Dünya kazancını isteyene de dünyalık veririz; ama  onun âhirette bir nasibi olmaz” [Şûrâ sûresi (42),  20].

Bu hadîs-i şerîfin söylenmesine şöyle  bir olayın sebep olduğu anlatılır:

Sahâbîlerden biri, Ümmü Kays adlı bir  hanımla evlenmek ister. Fakat o günlerde Ümmü Kays Medine’ye hicret etmeyi  düşünmektedir. Kendisiyle evlenmek isteyen sahâbîye, niyeti ciddî ise Medine’ye  hicret etmeyi ve orada evlenmeyi teklif eder. Mekke’deki kurulu düzenini  terketmeyi henüz düşünmeyen o sahâbî Ümmü Kays’la evlenmek arzusuyla Medine’ye  hicret etmek zorunda kalır. Bu durumu bilen sahâbîler, Ümmü Kays’ın muhâciri  anlamında “Muhâciru Ümmü Kays” diye takıldıkları o zâtın, hicret sevabı kazanıp  kazanmadığını tartışmaya başlarlar. İşte o zaman Peygamber Efendimiz, bu hadîs-i  şerîfle meseleye açıklık getirerek herkesin niyetine göre sevap kazanacağını  belirtir.

Hadisten Öğrendiklerimiz:

1. Yapılan işlerden sevap  kazanabilmek için o işlere iyi niyetle başlamak gerekir.

2. Niyetin kalben yapılması önemli  olduğu için, bunu ayrıca dille söylemek şart değildir.

3. Allah rızası gözetilmeden yapılan  işlerden sevap kazanılamaz.

4. İnsan göründüğü gibi olmalı,  dünyevî bir çıkar için dini kullanmamalıdır.

5. İhlâs, niyet sağlamlığı demektir.

2- وَعَنْ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أُمِّ عَبْدِ اللَّهِ عَائشَةَ رَضيَ الله عنها قالت:  قال رسول الله صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: «يَغْزُو جَيْشٌ الْكَعْبَةَ فَإِذَا كَانُوا ببيْداءَ مِنَ الأَرْضِ يُخْسَفُ  بأَوَّلِهِم وَآخِرِهِمْ ». قَالَتْ : قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ، كَيْفَ  يُخْسَفُ بَأَوَّلِهِم وَآخِرِهِمْ وَفِيهِمْ أَسْوَاقُهُمْ وَمَنْ لَيْسَ مِنهُمْ  ،؟ قَالَ : «يُخْسَفُ بِأَوَّلِهِم وَآخِرِهِمْ ، ثُمَّ يُبْعَثُون عَلَى نِيَّاتِهِمْ  » مُتَّفَقٌ  عَلَيْهِ : هذا لَفْظُ الْبُخَارِيِّ .

2. Mü’minlerin annesi Ümmü Abdullah Âişe radıyallahu anhâ’dan  rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle  buyurdu:

—Bir ordu Kâbe’ye saldırmak üzere  yola çıkacak; bir çöle geldiklerinde baştan sona bütün ordu yere batacaktır.”

Hz. Âişe der ki, bunun üzerine ben,  Yâ Resûlallah, onların arasında ticaret için yola çıkanlar ve kötü niyetli  olmayanlar varken niçin hepsi birden yere batacaktır? diye sordum.

Resûlullah sallallahu aleyhi ve  sellem:

—Hepsi birden yere batacak,  âhirette yeniden diriltilip niyetlerine göre hesaba çekileceklerdir” buyurdu.

Buhârî, Büyû` 49;  Hac 49, Müslim, Fiten 4-8. Ayrıca bk. Tirmizî, Fiten 21; Nesâî, Menâsik 112;  İbni Mâce, Fiten 30

Hz. Âişe

Hz. Âişe,  Peygamber Efendimiz’in eşi ve onun en yakın arkadaşı Hz. Ebû Bekir’in kızıydı. Âişe-i sıddîka diye tanındı. Annesi Ümmü Rûmân, Peygamber Efendimiz’in  çok değer verdiği bir hanımdı.

Hz. Âişe,  Efendimiz’e peygamberlik geldikten 4 yıl sonra Mekke’de doğdu. Peygamber  Efendimiz’e rüyasında bir meleğin 2-3 defa “Bu senin hanımındır” diye Hz.  Âişe’yi göstermesi üzerine, Efendimiz onunla Medine’de, hicretin ikinci yılında  evlendi.

Hz. Âişe  Mescid-i Nebevî’ye bitişik 6 arşın genişliğindeki küçücük bir eve gelin geldi.  Evinin kapısı Mescid’e açıldığı için Peygamber Efendimiz’in bütün sohbetlerini,  vaaz ve hutbelerini dinlerdi. Mükemmel zekâsı, kuvvetli hâfızası ve güzel  konuşmasıyla Peygamber Efendimiz’in takdirini kazanmıştı. Bu sebeple Efendimiz  onunla konuşmaktan, bitip tükenmeyen sorularına cevap vermekten zevk duyardı.

Peygamber  Efendimiz’in evlendiği hanımlardan bâkire olan sadece Hz. Âişe’ydi. Hanımları  içinde Hz. Hatice’den sonra en fazla onu severdi.

Resûl-i Ekrem  ile 8 yıl evli kalan Hz. Âişe’nin hiç çocuğu olmadı. Hadisimizde geçen  Abdullah’ın annesi anlamındaki Ümmü Abdullah künyesini ona Peygamber  Efendimiz verdi. Zira Araplarda kadın, erkek  herkes bir künye alırdı. “Teyze  anne sayılır” buyuran Nebiyy-i Muhterem Efendimiz, ona kız kardeşi Esmâ’nın  oğlu Abdullah İbni Zübeyr’den dolayı bu künyeyi verdi. Peygamber Efendimiz onun  odasında vefat ettiğinde Hz. Âişe daha 18 yaşındaydı.

 Geceleri namaz  kılar, çoğu zaman oruç tutardı. Öksüz ve yetimleri himâye edip yetiştirir, sonra  da onları evlendirirdi.

 Tekrarlarıyla  birlikte 2210 hadis rivayet etmiş olan Hz. Âişe, sahâbe arasında en çok hadis  bilen yedi kişiden biriydi. Kur’ân-ı Kerîm’i bütün incelikleriyle anlar ve  tefsir ederdi. Arap şiirini ve soy bilgisi demek olan ensâp ilmini de çok iyi  bilirdi. Kur’ân-ı Kerîm’i, hadîs-i şerîfleri, kısaca İslâmiyet’i pek çok insana  öğretti.

Hz.  Peygamber’in vefatından sonra 47 yıl daha yaşadı. Hicretin 58. yılında, tıpkı  Peygamber Efendimiz gibi 63 yaşında iken Medine’de vefat etti.

Allah ondan  razı olsun.

Açıklamalar

Hadîs-i şerîfte, Kâbe’yi yıkma  niyetiyle yola çıkan bir ordunun başına gelecek felâket haber verilmektedir. Bu  çirkin olay, hamd olsun henüz meydana gelmedi; fakat Beytullah dediğimiz  bu Allah Evi, bugüne kadar birçok defa saldırıya uğradı. Bu olaylardan biri  Emevîlerin ilk yıllarında cereyan etti:

Hz. Âişe’nin yeğeni Abdullah İbni  Zübeyr, hicretin 72. yılında Emevîlere karşı halifeliğini ilân ederek  Harem-i şerîfe sığındı. Emevîlerin vali ve kumandanlarından Haccâc-ı Zâlim  Mekke’yi kuşattı ve Kâbe’yi mancınıkla taşa tuttu. Abdullah İbni Zübeyr  arkadaşlarıyla birlikte onlara karşı kahramanca savaşarak hicretin 73. yılında  şehid düştü.

Bir diğer Kâbe tahribi olayı,  hicretin dördüncü asrında Karmatîler tarafından yapıldı. Suûdî  Arabistan’daki Ahsâ’da müstakil bir devlet kurmuş olan bu insafsız insanlar, 317  (929) yılında Kâbe’yi tavaf eden birçok müslümanı kılıçtan geçirerek Hacer-i  esved’i yerinden söktüler ve alıp memleketlerine götürdüler. Yirmi yıl sonra  tekrar getirip yerine koydular.

Allah Teâlâ’nın Kâbe’ye fillerle  saldıran Ebrehe ordusunu nasıl perişan ettiği Fil sûresinde anlatılmakta,  ileride meydana geleceği anlaşılan bu olayda da Kâbe’yi koruyacağı  görülmektedir. Fakat kıyamet yaklaştığı zaman bu mübarek binanın artık  korunmayacağı, “Habeşlilerden ince bacaklı bir adamın Kâbe’yi harap edeceği” güvenilir hadîs-i şerîflerde belirtilmektedir (Buhârî, Hac 47,  49; Müslim, Fiten 57-59).

Kâbe’yi yıkmaya gelen ordunun  batacağı yer belli değildir.

Hâtıra bir soru gelmektedir: Kâbe’ye  bir kötülük düşünmeyen bazı suçsuz insanlar niçin yere batırılacaktır?

Bunun cevabı şudur: Öyle günâhlar  vardır ki, onların cezası sadece yapanlara değil, o günâhın yapılmasına göz  yuman kimselere de erişir. Şu hâlde her koyun kendi bacağından asılır, diye  düşünmemeli, hadîs-i şerîfte haber verilen cinsten bir belâ ile karşılaşmamak  için kötülüklere aslâ göz yummamalı, meydan kötülere bırakılmamalıdır. Şayet  kötülere engel olunamıyorsa, onlardan süratle uzaklaşılmalıdır.

Hadisimizin hatırlattığı önemli  konulardan biri, kötülerin yanında bulunmanın sakıncalarıdır. Bu  sakıncaların en önemlisi, onların fenalıklarının tıpkı bir hastalık gibi  etraftakilere bulaşmasıdır.

Ayrıca iyi kimseleri kötülerle  birlikte görenler, kötülerin yaptığı fenalığın önemsiz olduğunu zannederler.  Daha da beteri, fenaların başına gelecek ceza, hadiste belirtildiği gibi,  onların yanında bulunanları da yakıp kavuracaktır. Şu âyet-i kerîme zâlimlerden  uzak durma gereğine işaret etmektedir:

“Aranızdan sadece zâlimlere  erişmekle kalmayacak fitneden sakının!” [Enfâl  sûresi (8), 25].

Ne var ki, kötüleri uyarmak da bir  görevdir. Ahlâkı güzel, dinî bilgisi mükemmel olan kimseler onların yanına  gitmeli ve kendilerine iyiyi, doğruyu ve güzeli anlatmalıdır.

Hâtıra gelen sorulardan biri de  şudur:

İleride olacak hâdiseleri yâni gaybı  yalnız Allah bildiği hâlde, kıyamete yakın meydana gelecek bu olayı Hz.  Peygamber acaba nereden öğrendi?

Bu sorunun cevabı bir âyet-i kerîmede  şöyle verilmektedir:

“Görünmeyeni (gaybı) bilen Allah’tır. O  sırlarını kimseye bildirmez. Ancak bu sırları dilediği peygamberine haber verir” [Cin  sûresi (72), 26-27].

Demekki bu hâdiseyi Peygamber  Efendimiz’e Allah Teâlâ bildirmiştir.

Hadisimizin bize öğrettiği  hususlardan biri de mâbed düşmanlarının hiç bir zaman eksik olmayacağı, her  devirde değişik tahrip silahlarıyla ve değişik görünümlerde ortaya çıkacağıdır.  Biz bütün mescidlere, câmilere Allah’ın evi deriz. Bütün mâbedlerin kıblegâhı  olan Kâbe ise en büyük Beytullah’tır. Onu yok etmeyi aklına koyanlar eksik  olmadığına göre, diğer mâbedlerin düşmanları her devirde çıkacaktır.

Hadîs-i şerîfte asıl anlatılmak  istenen husus, niyetin önemidir. Kâbe’yi yıkmaya gidenlerin arasında mâsum  kimseler bulunabilir. Bunların bir kısmı savaşa zorla götürülmüş olabilir. Bir  kısmı da başka bir yere giderken onlara rastlamış olabilir. Kötülük yapmayı  düşünmediği hâlde kötülerin arasında bulunan kimselerin dünyadaki cezası,  onlarla birlikte yok olmaktır. Âhirette ise niyetlerine göre hesaba  çekileceklerdir. Şayet niyetleri kötü ise cehenneme, iyi ise cennete  gideceklerdir.

Hadisten Öğrendiklerimiz:

1. Ameller, niyetlere göre değer  kazanır. Bir işi iyi niyetle yapanlar, onun mükâfatını görürler. Kötü bir işi  istemeden yapanlar ise, kötü niyetli olmadıkları için, cezaya çarptırılmazlar.

2. Zâlimlerin ve günahkârların  arasında bulunmak, onların sayısını çok gösterir; taraftarlarının artmasına yol  açar.

3. Zâlimlerden uzak durmayanlar,  onların başına gelecek cezaya da ortak olurlar.

3- وعَنْ عَائِشَة رَضِيَ الله عنْهَا قَالَت قالَ النَّبِيُّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ  وسَلَّم : «لا هِجْرَةَ بَعْدَ الْفَتْحِ، وَلكنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ ، وَإِذَا اسْتُنْفرِتُمْ  فانْفِرُوا» مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ . وَمَعْنَاهُ : لا هِجْرَةَ مِنْ مَكَّةَ لأَنَّهَا صَارَتْ  دَارَ إِسْلامٍ .

3. Âişe radıyallahu anhâ’dan  rivayet edildiğine göre Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle  buyurdu:

“Mekke fethinden sonra artık  hicret yok; fakat cihad ve niyet vardır. Allah yolunda savaşa çağırıldığınız  zaman hemen katılın.”

Buhârî,  Menâkıbü’l-ensâr 45, Cihâd 1, 27, 184; Müslim, Hac 445, İmâret 85. Ayrıca bk.  Tirmizî, Siyer 32; Nesâî, Bey`at 15

Açıklamalar

İslâmiyet’in ilk yıllarında,  Mekke’de, müslümanlara hayat hakkı tanımak istemeyen müşrikler, onlara pek ağır  işkenceler yapıyorlardı. Bu işkencelere dayanamayan bazı müslümanlar Allah’ın  emirlerini gönül huzuruyla yaşayabilmek için kendi yurtlarını, yuvalarını  terkettiler. Peygamber Efendimiz’in buyruğu üzerine Habeşistan’a hicret  ettiler. Daha sonraki yıllarda Medine, müslümanların huzurla  yaşayabileceği bir barınak hâline gelince, Efendimiz oraya hicret edilmesini  tavsiye etti. Bir müddet sonra kendisi de oraya göçtü. Medine huzurlu bir İslâm  diyarı olmakla beraber, burada bir İslâm devletinin kurulması ve yaşatılması  için oradaki müslümanların sayısı yeterli değildi. Başka yerlerde bulunan  müslümanların Medine’ye gelmesi bu bakımdan zorunlu idi.

Hicretin 8. yılı Ramazan ayında  (Aralık 630) Mekke fethedilip de İslâm güneşinin ilk doğduğu bu mübarek şehir  İslâm diyarı olunca, artık oradan Medine’ye hicret etmenin bir mânası kalmadı.  Zira müslümanların yıllarca korkulu rüyası olan Mekkeliler Hak dini kucaklamak  zorunda kaldılar. Müslümanlara zararı dokunabilecek kimseler ortadan kalkınca  Resûl-i Kibriyâ da Mekke’den hicret etme işini durdurdu. Böylece bu mübarek  diyarın, dünya durdukça İslâm ülkesi olarak kalacağına da işaret etmiş oldu.

Mekke’nin fethi hem İslâm tarihi hem  de İslâm’ın yaşanması bakımından önemli bir başlangıç oldu. O tarihten itibaren  müslümanlar güçlendiği için Medine’ye Hz. Peygamber’in yanına gelerek ona destek  olmaya gerek kalmadı. Hadîs-i şerîfteki “Fakat cihad ve niyet vardır” ifadesi müslümanların hicret sonrası yeni görevlerini belirlemektedir. Bu da  İslâm’ı ve müslümanları kalkındırmak için bir taraftan düşmanlarına karşı  mücâdele vermek, cihad arzu ve aşkını devamlı canlı tutmak, bir taraftan da  İslâm’a hizmet etme ve Allah rızasını kazanma niyetiyle, uzak diyarlara giderek  ilim tahsil etmektir. Cihad ruhuyla yetişen müslüman, “Haydin savaşa” dendiği  zaman korkup kaçmayacaktır. Allah’ın rızasını elde etmek için bir nevi geçici  hicret olan savaşa koşarak gidecektir.

Bütün çabalara rağmen İslâm  yurdundaki kötülere ve kötülüklere karşı başarı elde edilemiyor, dinin  buyrukları yaşanamıyorsa, o takdirde hicret yine gündeme gelir. Zira Resûl-i  Ekrem Efendimiz:

“Tövbe etme zamanı sona ermeden  hicret etme zamanı da sona ermez. Tövbe ise güneş battığı yerden doğuncaya kadar  devam eder” buyurmuştur (Ebû Dâvûd,  Cihâd 2; Ahmed İbni Hanbel, Müsned, IV, 99). Demek oluyor ki, hayat devam ettiği sürece ihlâs, samimiyet ve iyi niyet devam  edecektir. İnsan bu özellikleri hiçbir zaman bırakmayacaktır. Gerektiğinde Allah  uğrunda canla başla hizmet edecektir.

Hadisten  Öğrendiklerimiz

1. Mekke fethedildikten sonra  Medine’ye hicret etme mecburiyeti kalkmıştır.

2. Bir ülke İslâm diyarı olunca,  orayı bırakıp başka yere gitmemelidir. Orada kalıp kötülerle ve kötülüklerle  savaşılmalıdır. Bu da bir fayda sağlamıyorsa, İslâmiyet’in rahatça yaşanacağı  bir yere hicret edilebilir.

3. Müslümanların, cihad aşkını hep  canlı tutmaları, savaşa çağırılınca koşarak gitmeleri gerekir.

4. Yaşadığı yerden ayrılarak ilim  tahsil etmek için başka yerlere ve ülkelere giden müslüman, hicret etmiş gibi  sevap kazanır.

4- وعَنْ أبي عَبْدِ اللَّهِ جابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ رضِيَ الله  عنْهُمَا قَالَ :كُنَّا مَع النَّبِيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم في  غَزَاة فَقَالَ : «إِنَّ بِالْمَدِينَةِ لَرِجَالاً مَا سِرْتُمْ مَسِيراً ، وَلاَ قَطَعْتُمْ  وَادِياً إِلاَّ كانُوا مَعكُم حَبَسَهُمُ الْمَرَضُ» وَفِي روايَةِ : «إِلاَّ شَركُوكُمْ في الأَجْرِ» رَواهُ مُسْلِمٌ .

4. Ebû Abdullah Câbir İbni Abdullah el-Ensârî radıyallahu anhümâ şöyle dedi:

— Bir defasında Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem ile birlikte bir gazvede bulunuyorduk. Buyurdu  ki:

—Hastalıkları yüzünden Medine’de  kalan öyle kimseler var ki, siz bir yolda yürüdüğünüz veya bir vâdiyi  geçtiğinizde, onlar da sizinle birlikte gibidir.”

Bir başka rivayete göre:

—Sevap kazanmada size ortak  olurlar” buyurdu.  (Müslim, İmâre  159)

Câbir İbni  Abdullah

Hicretten 16  yıl önce Medine’de doğdu. Babası Uhud Gazvesi’nde ilk şehid düşen sahâbî  Abdullah İbni Amr İbni Harâm’dır. Babası hayatta iken 9 kızkardeşine bakmak için  savaşlara katılamamıştı. Babasının vefatından sonra Peygamber Efendimiz’le  birlikte 19 gazvede bulundu. Câbir radıyallahu anh, İkinci Akabe bîatına katılan  70 kişilik heyetin en küçük üyesiydi.

Peygamber  Efendimiz Câbir’i çok severdi. Zaman zaman onu devesinin arkasına bindirir,  hastalandığında ziyaretine giderdi. Babası geride bir hayli borç bırakarak şehid  olduğu zaman Câbir bu borçları ödemekte zorluk çekti. Çoğu yahudi olan  alacaklılar borcunu hemen ödemesini istiyorlardı. Fakat onun hurma bahçelerinden  başka geliri yoktu. Üstelik o yıl mahsul de azdı. Resûl-i Ekrem Efendimiz  toplanan hurmaları öbekler halinde yığdırdı. Mübarek eline ölçeği alarak herkese  alacağını vermeye başladı. Fahr-i Cihân Efendimiz’in bir mûcizesi olarak  Câbir’in bütün borçları ödendiği gibi hurmaların hiç eksilmediği görüldü.

Zâtürrikâ  Gazvesi’nden dönerken Efendimiz onunla sohbet etti. Yeni evlendiğini, birçok  borcu bulunduğunu öğrenince devesini kendine satmasını istedi. Uzun bir  pazarlıktan sonra, Medine’ye varınca teslim etmek şartıyla Nebiyy-i Muhterem  Efendimiz Câbir’den devesini satın aldı. Câbir deveyi teslim etmek üzere  getirdiğinde, Resûlullah Efendimiz ona olan borcunu ödedikten başka deveyi de  kendisine hediye etti. Efendimiz’in bu eşsiz yardım şekli ashâb-ı kirâmı  duygulandırdı. Bu olay daha sonraları deve gecesi anlamında Leyletü’l-baîr diye  anıldı. Resûl-i Kibriyâ o gece Câbir için 25 defa istiğfâr etti.

Binden fazla  hadis rivayet ettikleri için “müksirûn” diye anılan yedi sahâbîden biri olan  Câbir radıyallahu anh, mükerrerleriyle birlikte 1540 hadis rivayet etmiştir.  Bizzat kendisinin Hz. Peygamber’den duymadığı bir hadisi ashâb-ı kirâmdan Abdullah İbni Üneys’in bildiğini haber aldı. Bu hadis, üzerinde mazlum hakkı  bulunan kimsenin cennete giremeyeceğine dairdi. Câbir bu hadisi Peygamber  Efendimiz’den duyan ilk ağızdan bizzat işitmek istedi. Fakat bu sahâbî Şam’a  yerleşmişti. Câbir yılmadı. Bir deve satın alarak Medine’den yola çıktı. Bir  ay süren uzun bir yolculuktan sonra Şam’a vardı ve hadisi Abdullah İbni  Üneys’e sorarak öğrendi.

Hayatının  sonlarına doğru gözlerini kaybetti ve 78 (697) yılında 94 yaşında Medine’de  vefat etti. Medine’de en son vefat eden sahâbî Câbir İbni Abdullah idi.

Allah ondan  razı olsun.

1345 numara ile tekrar gelecek olan  bu hadis bir sonraki hadisle beraber açıklanacaktır.

 -5ورواهُ  البُخَارِيُّ  عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ :رَجَعْنَا مِنْ غَزْوَةِ تَبُوكَ مَعَ النَّبِيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم  فَقَالَ: «إِنَّ أَقْوَامَاً خلْفَنَا بالمدِينةِ مَا سَلَكْنَا شِعْباً وَلاَ وَادِياً  إِلاَّ وَهُمْ مَعَنَا ، حَبَسَهُمْ الْعُذْرُ».

5. Enes radıyallahu anh şöyle dedi:

— Peygamber sallallahu aleyhi ve  sellem ile Tebük Gazvesi’nden döndüğümüz sırada şöyle buyurdu:

-“Medine’de bizden geride kalan  öyle kimseler vardır ki, bir dağ yoluna, bir vâdiye girdiğimizde onlar da  bizimle yürüyormuş gibi sevap kazanırlar. Çünkü onları birtakım mâzeretleri  alıkoymuştur.”

Buhârî, Megâzî 81, Cihâd 35. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Cihad 19; İbni Mâce, Cihâd 6

Enes İbni Mâlik

Medineli olan  Enes daha on yaşında bir çocukken Resûl-i Ekrem Efendimiz bu güzel şehre hicret  etti. Annesi Ümmü Süleym, onu elinden tutarak Resûlullah Efendimiz’e  getirdi. Enes’in iyi bir çocuk olduğunu söyleyerek onu Efendimiz’in hizmetine  verdi. Enes akşama kadar Peygamber Efendimiz’in yanında bulunur, akşam olunca da  Kuba’daki evlerine giderdi. Efendimiz’in yanında pekçok savaşa katıldı.

Peygamber  Efendimiz çok zeki bir çocuk olan Enes’i pek severdi. Enes’in söylediğine göre  kendisine “oğulcuğum!” diye seslenir, onu hiç azarlamaz, döğmez,  beğenmediği bir iş yapsa bile, “Bunu niçin yaptın?” demezdi. Zaman zaman ona  “iki kulaklı” anlamında “Zül üzüneyn” diye takılırdı.

Hz. Peygamber  Enes’e uzun ömürlü, çok çocuklu ve varlıklı olması, Allah Teâlâ’nın onu  cennetine koyması için dua etti. Efendimiz’in duası aynen gerçekleşti. Enes yüz  yılı aşkın bir hayat sürdü. Pek çok çocuğu, torunu ve serveti oldu.

Resûl-i  Ekrem’den duyup öğrendiği, mükerrerleriyle birlikte 2286 rivayetle en çok hadis  bilen yedi sahâbînin üçüncüsü idi. Okuma yazması olduğu için duyduğu hadisleri  yazardı. Bu rivayetleri Medine’de ve daha sonra yerleştiği Basra’da yüzlerce  talebesine öğretti.

Peygamber  Efendimiz’i en iyi tanıyanlardan biri olduğu için, tıpkı Resûl-i Ekrem  sallallahu aleyhi ve sellem gibi yaşar, onun gibi namaz kılardı. Resûl-i Kibriyâ  Efendimiz’e ait bir çubuğu ve onun bir saç telini hep yanında taşırdı. Öldüğü  zaman bu çubuk, vasiyeti üzerine, kabirde yanına, Efendimiz’in saç teli de  dilinin altına kondu.

Enes’in annesi Ümmü Süleym ile üvey babası Ebû Talha, ileri gelen ashâb-ı  kirâmdandı. Peygamber Efendimiz onların evine sık sık uğrar, orada nâfile namaz  kıldırır, Ümmü Süleym’in yemeğini yer, evlerinde öğle uykusuna yatar, onlara  hayır dua ederdi.

Enes hicretin  93. yılında, 103 yaşında Basra’da vefât etti.

Allah ondan  razı olsun.

Açıklamalar

Resûl-i Ekrem Efendimiz’in hicretin  9. yılında yapılan Tebük Gazvesi’nden dönerken söylediği bu hadîs-i  şerîf, niyet ve ihlâsın önemini belirtmektedir.

Asr-ı saâdette bir savaş çıktığı  zaman, bütün sahâbîler o savaşa katılmak için can atardı. Herkes kendi  imkânlarıyla veya varlıklı müslümanların yardımlarıyla savaşa hazırlanırlardı.  Maddî imkânsızlıkları yüzünden savaşa katılamayanlar, büyük bir sevaptan mahrum  kaldıklarını düşünerek üzülür, gözyaşı dökerlerdi. Bu defa da öyle olmuştu.  Resûl-i Kibriyâ’nın bu son gazvesine gidemeyenler hep İslâm ordusunu  düşünmüşler, savaşa katılan bahtiyarların arasında olmayı hayâl etmişlerdi.

Her iki hadîs-i şerîfte de,  hastalıkları veya başka mâzeretleri yüzünden savaşa katılamayan bazı  müslümanların, savaşa katılan mücâhidler gibi sevap kazanacakları ifade  buyurulmaktadır. Zira ellerinden gelseydi onlar da savaşa gidecekler, nice  eziyetlere katlanacaklar, hatta canlarını Allah yolunda seve seve vereceklerdi.

Nisâ sûresinin 95. âyetinde, bütün  imkânlarını ortaya koyarak Allah yolunda savaşan kimselerle, özürleri  bulunmadığı halde savaşa gitmeyip evlerinde oturanların bir olmadığı  söylenmekte, savaşanların ötekilerden üstün sayıldığı belirtilmektedir. Bu  âyet-i kerîme, hadisimize ters düşmemektedir. Zira âyette mâzeretsiz olarak  savaşa gitmeyenlerden, burada ise mâzereti sebebiyle savaşa gidemediği için  üzülüp ağlayan mücâhid ruhlu yiğitlerden söz edilmektedir. İki grup arasında  dağlar kadar fark vardır.

Allah yolunda cihad etmek, şehâdet  şerbetini kana kana içmek arzusuyla yanıp kavrulduğu halde, maddî ve bedenî  güçsüzlük yüzünden buna imkân bulamayanları, korkaklık, tenbellik veya rahatına  düşkünlük gibi sebeplerle savaştan kaçanlardan ayıran husus, niyet, samimiyet ve ihlâstır. İnsanı Allah katında değerli kılan işte bu  özelliklerdir.

Hadislerden Öğrendiklerimiz

1. Allah yolunda savaşan kimsenin  attığı her adım, yaptığı her davranış ona sevap kazandırır.

2. Allah katında makbul olan bir işi  imkânsızlıkları sebebiyle yapamayanlar, onu yapmayı ihlâs ve samimiyetle arzu  ettikleri takdirde, yapmış gibi sevap kazanırlar.

6- وَعَنْ أبي يَزِيدَ مَعْنِ بْن يَزِيدَ بْنِ الأَخْنسِ رضي الله عَنْهمْ، وَهُوَ  وَأَبُوهُ وَجَدّهُ صَحَابِيُّونَ، قَال: كَانَ أبي يَزِيدُ أَخْرَجَ دَنَانِيرَ يَتصَدَّقُ بِهَا فَوَضَعَهَا عِنْدَ رَجُلٍ  في الْمَسْجِدِ فَجِئْتُ فَأَخَذْتُهَا فَأَتيْتُهُ بِهَا . فَقَالَ : وَاللَّهِ  مَا إِيَّاكَ أَرَدْتُ ، فَخَاصمْتُهُ إِلَى رسول اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ  وسَلَّم فَقَالَ: «لَكَ مَا نويْتَ يَا يَزِيدُ ، وَلَكَ مَا أَخذْتَ يَا مَعْنُ » رواه البخاريُّ  .

6. Ebû Yezîd Ma`n İbni Yezîd İbni Ahnes radıyallahu anhüm -Ma`n de, babası Yezîd de, dedesi Ahnes de sahâbîdir-  şöyle dedi:

Babam Yezîd sadaka vermek üzere  yanına birkaç dinar aldı ve onları Mescid-i Nebevî de oturan birinin yanına  koydu. Ben Mescid’e uğrayarak paraları aldım ve babama götürdüm.

Babam:

- Vallâhi ben onları sen alasın diye  bırakmamıştım deyince, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in yanına  giderek durumu arzettim.

Bunun üzerine Hz. Peygamber şöyle  buyurdu:

- “Yezîd! Sen niyet ettiğin sadaka  sevabını kazandın. Ma`n! Aldığın para da senindir.”

        Buhârî,  Zekât 15. Ayrıca bk. Dârîmî, Zekât 14; Ahmed İbni Hanbel, Müsned, III,  470

Ma`n İbni Yezîd

Hadîs-i şerîfin  râvisi Ebû Yezîd Ma`n gibi hem kendisi, hem babası, hem de dedesi sahâbî olan  kimseler pek azdır. Hele bunlar gibi İslâmiyet’i kabul ettikten sonra dede -  oğul – torun, üçü birden Bedir savaşına katılan bir başka tâlihli yoktur. Bu  hadîs-i şerîfin Sahîh-i Buhârî’de bulunup da Riyâzüs-sâlihîn’e alınmayan  kısmında belirtildiğine göre, Fahr-i Cihân Efendimiz Ma`n için bir kıza dünür  olmuş ve onları evlendirmiştir. Hz. Ömer’in kendisine çok değer verdiği Ma`n  önce Kûfe’de, sonra Mısır ve Şam’da yaşamış, 64 (683) yılında vefat etmiştir.  Hz. Peygamber’den 5 hadis rivayet eden Ma`n’ın hayatı hakkında fazla bilgi  yoktur.

Allah ondan  râzı olsun.

Açıklamalar

Hadîs-i şerîfte yine niyetin önemi  belirtilmektedir.

Ma`n’ın babası Yezîd, Mescid’de  oturan bir sahâbînin yanına, muhtaçlara vermesi için bir miktar para bırakmıştı.  Fakir olan, üstelik o parayı kimin bıraktığını bilmeyen oğlu, böyle bir yardıma  ihtiyacı olduğu için parayı oradan almıştı. Babası durumu öğrenince, sadakasının  boşa gittiğini düşünerek “O parayı sana vermek isteseydim, getirir verirdim. Ben  onu sadaka niyetiyle Mescid’e bıraktım. Sen almamalıydın?” diye oğluna  çıkışmıştı. Bu parayı alıp harcamasının hiçbir sakıncası olmadığını düşünen  Ma’n, babasıyla birlikte Resûl-i Ekrem’in huzûruna gelerek meseleyi arzetmiş,  Resûlullah Efendimiz de Ma`n’ı haklı bulmuştu.

Hadîs-i şerîflerde üzerinde genişçe  durulan konulardan biri, aile fertlerine verilen sadakanın son derece makbûl  olduğudur. Bu tür harcamaların değeri, önemi ve sevâbı 291 numaralı hadisten  itibaren başlayacak olan “Ailenin Geçimi” bahsinde ele alınacaktır.

Görülüyor ki, sadaka veren için  önemli olan, parasını Allah yolunda harcamaya niyet etmesidir. Yaptığı yardım,  sadaka almaması gereken birinin eline geçse bile, o, niyeti sebebiyle sevap  kazanmış olur. Sadaka nâfile bir ibadet olduğu için, bir mü’min onu, kendilerine  bakmak zorunda olduğu kimselere, meselâ babasına, dedesine, oğluna, kızına,  hatta torununa verebilir. Ancak zekâtı, kendisine bu kadar yakın olanlara  veremez.

Sadaka bizzat verilebileceği gibi,  bir vekil aracılığıyla da verilebilir. Vekil eliyle verildiği takdirde, nâfile  ibadetlerde özellikle aranan, iyiliği gizlice yapma esasına da uyulmuş olur.

Hadisten Öğrendiklerimiz

1. Sadaka verirken, Allah rızası için  vermeye niyet etmek şarttır.

2. Sadakalar insanın en yakınına  verilebilir.

3. Sadakalar bir vekil vasıtasıyla da  verilebilir.

4. Ashâb-ı kirâmın hayatında,  mescidlerin önemli yeri vardı. Sadaka vermek için bile mescidden  faydalanırlardı.

7- وَعَنْ أبي إِسْحَاقَ سعْدِ بْنِ أبي وَقَّاصٍ مَالك بن أُهَيْبِ بْنِ عَبْدِ  مَنَافِ بْنِ زُهرةَ بْنِ كِلابِ بْنِ مُرَّةَ بْنِ كعْبِ بنِ لُؤىٍّ الْقُرشِيِّ  الزُّهَرِيِّ رضِي اللَّهُ عَنْهُ، أَحدِ الْعَشرة الْمَشْهودِ لَهمْ بِالْجَنَّة ،  رضِي اللَّهُ عَنْهُم قال: « جَاءَنِي رسولُ الله صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يَعُودُنِي عَامَ حَجَّة  الْوَداعِ مِنْ وَجعٍ اشْتدَّ بِي فَقُلْتُ : يا رسُول اللَّهِ إِنِّي قَدْ بلغَ  بِي مِن الْوجعِ مَا تَرى ، وَأَنَا ذُو مَالٍ وَلاَ يَرثُنِي إِلاَّ ابْنةٌ لِي ،  أَفأَتصَدَّق بثُلُثَىْ مالِي؟ قَالَ: لا ، قُلْتُ : فالشَّطُر يَارسوُلَ الله ؟ فقالَ : لا، قُلْتُ فالثُّلُثُ يا  رسول اللَّه؟ قال: الثُّلثُ والثُّلُثُ كثِيرٌ  أَوْ كَبِيرٌ     إِنَّكَ إِنْ  تَذرَ وَرثتك أغنِياءَ خَيْرٌ مِن أَنْ تذرهُمْ عالَةً يَتكفَّفُونَ النَّاس ،  وَإِنَّكَ لَنْ تُنفِق نَفَقةً تبْتغِي بِهَا وجْهَ الله إِلاَّ أُجرْتَ عَلَيْهَا  حَتَّى ما تَجْعلُ في امْرَأَتكَ قَال: فَقلْت: يَا رَسُولَ الله أُخَلَّفَ بَعْدَ  أَصْحَابِي؟ قَال: إِنَّك لن تُخَلَّفَ فتعْمَل عَمَلاً تَبْتغِي بِهِ وَجْهَ الله  إلاَّ ازْددْتَ بِهِ دَرجةً ورِفعةً ولعَلَّك أَنْ تُخلَّف حَتَى ينْتفعَ بكَ  أَقَوامٌ وَيُضَرَّ بك آخرُونَ. اللَّهُمَّ أَمْضِ لأِصْحابي هجْرتَهُم، وَلاَ  ترُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهم، لَكن الْبائسُ سعْدُ بْنُ خـوْلَةَ « يرْثى لَهُ  رسولُ الله صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم» أَن مَاتَ بمكَّةَ » متفقٌ عليه .

7. Cennetle müjdelenen on sahâbîden biri  olan Ebû İshâk Sa`d İbni Ebû Vakkâs radıyallahu anh şöyle dedi:

Vedâ Haccı yılında (Mekke’de)  yakalandığım şiddetli bir hastalık dolayısıyla Resûlullah sallallahu aleyhi  ve sellem ziyâretime geldi. Ona:

- Yâ Resûlallah! Gördüğün gibi çok  rahatsızım. Ben zengin bir adamım. Bir kızımdan başka mirasçım da yok. Malımın  üçte ikisini sadaka olarak dağıtayım mı? diye sordum.

Hz. Peygamber:

- “Hayır”, dedi.

- Yarısını dağıtayım mı? dedim. Yine:

- “Hayır”, dedi.

- Ya üçte birine ne buyurursun, yâ  Resûlallah? diye sordum.

- “Üçte birini dağıt! Hatta o bile  çok. Mirasçılarını zengin bırakman, onları muhtaç bırakıp da halka avuç  açtırmaktan hayırlıdır. Allah rızâsını düşünerek yaptığın harcamalara, hatta  yemek yerken eşinin ağzına verdiğin lokmalara varıncaya kadar hepsinin  mükâfatını alacaksın” buyurdu.

Sa`d İbni Ebû Vakkâs sözüne devamla  dedi ki:

- Yâ Resûlallah! Arkadaşlarım gidipte  ben kalacak mıyım? (burada ölecek miyim?) diye sordum.

- “Hayır, sen burada  kalmayacaksın. Allah rızâsı için güzel işler yaparak yükseleceksin. Allah’tan  öyle umuyorum ki, daha nice yıllar yaşayarak kimi insanlar (mü’minler) senden  fayda, kimileri de (kâfirler) zarar görecektir.

Allahım! Ashâbımın (Mekke’den  Medine’ye) hicretini tamamla! Onları geri döndürüp hicretlerini yarım bırakma!  Acınacak durumda olan Sa`d İbni Havle’dir” buyurdu.

Bu sözleriyle Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, Sa`d İbni Havle’nin Mekke’de ölmesine  üzüldüğünü ifade etti.

Buhârî, Cenâiz 36,  Vesâyâ 2, Nefekât 1, Merdâ 16, Daavât 43, Ferâiz 6 ; Müslim, Vasıyyet 5. Ayrıca  bk. Ebû Dâvûd, Ferâiz 3; Tirmizî, Vesâyâ 1; Nesâî, Vesâyâ 3; İbni Mâce, Vesâyâ 5

Sa`d İbni  Ebû Vakkâs

Hazreti Sa`d,  cennetlik oldukları Peygamber Efendimiz tarafından müjdelenen on bahtiyar  sahâbîden biridir. Kureyş kabilesinden ve Benî Zühre soyundandır. Peygamber  Efendimiz’in annesi Hz. Âmine de Benî Zühre’ dendi. Bu sebeple Efendimiz Sa`d  İbni Ebû Vakkâs’a “Benim dayımdır” derdi.

Onun İslâmiyet  ile ilk şereflenen sahâbîlerin beşincisi veya yedincisi olduğu  söylenir. Müslüman olduğu zaman daha on yedi yaşında bir delikanlıydı. Bu  hâlini “Müslüman olduğumda yüzümde henüz tüy yoktu” diye anlatmıştı. Onun bir  özelliği de Allah yolunda ilk ok atan ve ilk kan döken kimse  olmasıdır. İlk kan dökmesi olayı şudur:

Sa`d  radıyallahu anh İslâmiyet’i kabul ettiği zaman müşriklerden biri ona hakaret  etti. O da bir devenin çene kemiğini kaptığı gibi adamın başını yardı. Allah  yolunda yere düşen ilk kan bu oldu. Uhud Gazvesi’nde düşmana bin ok attı. Bu  savaşta Resûl-i Kibriyâ Efendimiz ona bir yandan ok veriyor, bir yandan da:

- “Anam,  babam sana fedâ olsun, ey Sa`d! At!” buyurarak kendisini destekliyordu.  Bütün savaşlarda Hz. Peygamber’in yanından ayrılmadı ve onun daha nice hayır  dualarını aldı. Onun başarılarını artıran Fahr-i Cihan Efendimiz’in:

- “Yâ Rabbî!  Okunu doğrult ve duasını kabul et!” şeklindeki niyâzlarıdır. Bu sebepledir  ki, Hz. Sa`d attığını vurur, Cenâb-ı Hakk’a arzettiği dualar kabul edilirdi.  Bunu bilenler onun bedduasını almaktan korkarlardı.

Resûl-i  Ekrem’in hadîs-i şerîfte haber verdiği mûcize gerçekleşti ve nice ülkeler onun  eliyle fethedilerek İslâm diyârı oldu. İran fâtihlerinin ilki, Kâdisiyye  Savaşı’nın başkumandanı ve Kûfe’nin kurucusu o idi. Daha sonra Kûfe valisi oldu.

Hz. Ömer,  kendisinden sonraki halifeyi seçecek altı kişilik heyette Sa`d’ı da  görevlendirdi. Sa`d İbni Ebû Vakkâs, Hz. Osman şehid edildikten sonra bir köşeye  çekildi ve hiçbir olaya karışmadı. Onun bu tutumunu Hz. Ali şöyle  değerlendirmişti:

- Sa`d ile  Abdullah İbni Ömer’in bu tarafsız davranışları çok yerindedir. Bu olaylarda bir  köşeye çekilmekte günah varsa, herhâlde o günah küçüktür. Sevap varsa, o da  şüphesiz çok büyüktür.

Sa`d İbni Ebû  Vakkâs seksen yıldan fazla bir hayat sürdü. Hadîs-i şerîfte anlatılan olayın  meydana geldiğinde sadece bir kızı olmakla beraber, sonraları birkaç defa  evlendi ve birçok çocuğu oldu. Nihayet hicretin 55. yılında Medine’de  hastalandı. Vefatının yaklaştığını hissedince, sakladığı eski bir abayı  getirterek:

- Benim kefenim  bu olsun. Zira Bedir Gazvesi’nde düşmanlarla çarpışırken üzerim de bu cübbe  vardı. Şimdiye kadar onu bu maksatla saklamıştım, dedi. Aşere-i mübeşşere’den en  son vefat eden o oldu.

Rivayet ettiği  215 hadisin 115 tanesi hem Buhârî’nin, hem de Müslim’in Sahîh’lerinde yer aldı.

Allah ondan  razı olsun.

Açıklamalar

Hadisimizde anlatılan olayın geçtiği  Vedâ Haccı, hicretin onuncu yılında yapıldı. Bundan üç ay kadar sonra da Sevgili  Efendimiz Mevlâ’sına kavuştu.

Hadîs-i şerîfte, bir kimsenin malının  ne kadarını Allah rızâsı için dağıtılmak üzere vasiyet edebileceği  anlatılmaktadır. Görüldüğü üzere çocukları ve yakın mirasçıları bulunan bir  kimse, malının üçte birinden fazlasını dağıtılmak üzere vasiyet  etmeyecektir. Uzak yakın hiçbir mirasçısı bulunmayan kimsenin, malının üçte  birinden fazlasını vasiyet edip edemeyeceği tartışmalıdır.

Hanefîler ile Mâlikîler mirasçısı  bulunmayan kimsenin bütün malını vasiyet edebileceğini söylemişler; öteki mezhep  imamları da mirasçısı olmayanın mirasçısı beytülmâldir düşüncesiyle bu görüşe  karşı çıkmışlardır. Şayet mirasçılar, malın üçte birinden fazlasının vasiyet  edilmesine itiraz etmezlerse, üçte birden fazlasını dağıtmakta hiçbir sakınca  yoktur.

Görüldüğü üzere Peygamber Efendimiz,  varlıklı bir kimsenin malını hibe ve vasiyet ederken ölçülü davranmasını tavsiye  etmektedir. Zengin bir kimsenin bütün malını fakir fukaraya dağıtması, ilk  bakışta câzip ve imrenilecek bir davranış gibi görülebilir. Fakat bir aile  servetinin tamamen elden çıkmasına yol açan bu aşırılık, mirasa muhtaç olan  birçok kimsenin zor durumda kalmasına sebep olabilir. İşte bunun için güzel  dinimiz mirasçının elini tutmuş, ona en uygun davranışı tavsiye etmiş, geride  kalanları düşünmeyi, onları kimseye muhtaç etmemeyi öğütlemiştir.

Sa`d İbni Ebû Vakkâs’ın malını Allah  rızâsı için harcamak istemesi, Peygamber Efendimiz’in de buna belli şartlarda  izin vermesi, varlıklı kimselerin daha hayatta iken iyilik yapmaları gerektiğini  göstermektedir. Çünkü o serveti dişiyle tırnağıyla kazanan adamın ölümüyle  birlikte mirasçılar genellikle hayır yapmamakta, ellerine geçirdikleri o hazır  malı har vurup harman savurarak harcayıp tüketmektedir.

İnsan aklı başındayken ve malının  üzerinde istediği tasarrufu yapmaya sahipken onu en uygun yerlere harcamalı ve  âhiretini daha dünyadayken yapmaya bakmalıdır. Bununla beraber yakın mirasçılar  daima gözetilmeli, onların iyiliği düşünülmeli ve kimseye muhtaç olmamaları  sağlanmalıdır.

Hayır ve iyilik yapmanın çok çeşitli  yolları bulunduğuna işaret eden Peygamber Efendimiz, buna bir misâl vermek  istemiş, misâli de üzerinde her zaman önemle durduğu bir konudan seçmiştir: İnsanın hayat arkadaşı olan hanımıyla hoşca geçinmesi. Eşiyle iyi geçinmeye  çalışan kimse hem hayat arkadaşını mutlu eder, hem de kendisi mutlu olur. 294  numaralı hadiste tekrar edileceği üzere yemek yerken eşini sevindirmek için onun  ağzına verilen lokmayla bile hayır ve iyilik yapılmış olur.

Aile huzurunu sağlamak için yapılan  benzeri davranışlar, başkalarına ne kadar basit ve önemsiz gelirse gelsin, Allah  rızâsını kazanmak niyetiyle yapıldığı takdirde nafile bir ibadet sayılır ve  insana sevap kazandırır. Böylece niyet ve ihlâsın önemi bir kere daha ortaya  çıkmaktadır. Aile fertlerini geçindirmek için uğraşıp didinen kimse önemli bir  görevi yapmış, bir sorumluluktan kurtulmuş olur. Bu işi yaparken bir de Allah  rızâsını kazanmayı düşünmüşse, hem vazifesini yapmış hem de sevap kazanmış olur.

Hadîs-i şerîfin sonunda görüldüğü  üzere Sa`d İbni Ebû Vakkâs Peygamber Efendimiz’e özel bir soru sordu: Siz ashâb  ile Medine’ye döneceksiniz de ben burada ölüp kalacak mıyım? Ben bu şehirden  Medine’ye Allah rızâsı için hicret etmiştim; şimdi burada ölüp kalırsam hicret  sevabını yitirmiş olur muyum? diye durumunu öğrenmek istedi.

Resûl-i Ekrem Efendimiz Sa`d’ın ölüp  ölmeyeceğini elbette bilemezdi. O esnâda Allah Teâlâ Resûlü’ne bu sorunun  cevabını bildirdi. Nebiyy-i Muhterem Efendimiz de Sa’d’ın bu hastalık yüzünden  ölmeyeceğini, daha nice güzel hizmetler yapacağını söyleyerek bir mûcizeyi  gerçekleştirmiş oldu. Nitekim Hz. Sa`d bu olaydan sonra 45 yıl daha yaşadı.  İslâm’a ve müslümanlara pek çok hizmet etti.

Şunu iyi bilmek gerekir ki, Peygamber  Efendimiz’in geleceğe dönük haber vermesi, onun gaybı bildiği anlamına gelmez.  Cin sûresinin 26. âyetinde belirtildiği üzere görünmeyen âlemin sırlarını  sadece Allah Teâlâ bilir ve bu sırlardan dilediği kadarını peygamberine  bildirir.

Resûlullah Efendimiz’in “Acınacak  durumda olan Sa`d İbni Havle’dir” buyurduğu bu zât, önce Habeşistan’a, sonra  Medine’ye hicret etmiş, Bedir, Uhud ve Hendek Gazveleri başta olmak üzere birçok  savaşa katılmış bir sahâbîdir. Vedâ haccı sırasında Mekke’de vefât etmiştir.  Sahâbîler, Allah rızâsı için terkedip gittikleri bir yere geri dönüp orada  ölmeyi doğru bulmazlar, hicret ettikleri yerde ölmeyi arzu ederlerdi. Sa`d İbni  Ebû Vakkâs’ın Mekke’de ölüp kalacak mıyım? diye sorması üzerine, Efendimiz onun  adaşı olan ve bir müddet önce Mekke’de vefât eden Sa`d İbni Havle’yi hatırladı  ve kaybettiği bazı sevaplar dolayısıyla onun adına üzüldü.

Resûl-i Ekrem’in Hz. Sa’d’ı ziyareti  917 numara ile tekrar gelecektir.

Hadisten Öğrendiklerimiz

1. İyi niyetle yapılan işler insana  sevap kazandırır. Allah rızâsı gözetilerek aile fertlerine yapılan harcamalar ve  hatta bu düşünceyle yapılan şakalaşmalar nâfile ibadet sayılır.

2. Peygamber Efendimiz hastalanan  sahâbîlerini ziyaret ederdi.

3. Hastalık Allah Teâlâ’nın insanı  deneme yollarından biridir. Bu sebeple hasta olan kimse hâlinden şikâyet  etmemelidir.

4. Meşrû yollarla zengin olmak,  malını Allah yolunda harcamak, mirasçılarını ve yakın akrabalarını kimseye  muhtaç olmayacak durumda bırakmak iyi bir davranıştır.

5. Hasta iken malın üçte birinden  fazlası sadaka olarak dağıtılamaz, dağıtılması da vasiyet edilemez.  Hastalanmadan önce ise üçte birle sınırlı kalmadan istendiği kadar harcanabilir.  Ölümünden sonra geride fazla malı kalmayacak kimse hiç vasiyet etmemeli,  herşeyini mirasçılarına bırakmalıdır

6. Allah Teâlâ Peygamber Efendimiz’e  ileride olacak bazı şeyleri haber vermiş, o da bunlardan uygun gördüklerini  ashâbına bildirmiştir.

8-  وَعَنْ أبي هُريْرة عَبْدِ الرَّحْمن بْنِ صخْرٍ رضي الله عَنْهُ قال : قالَ  رَسُولُ الله صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: «إِنَّ الله لا يَنْظُرُ إِلى أَجْسامِكْم ، وَلا إِلى صُوَرِكُمْ ، وَلَكِنْ  يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ وَأَعمالِكُمْ » رواه مسلم .

8. Ebû Hüreyre Abdurrahman İbni Sahr radıyallahu anh’den rivayet edildiğine  göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

- “Allah  Teâlâ sizin bedenlerinize ve yüzlerinize değil, kalblerinize bakar.”

Müslim, Birr 33. Ayrıca bk. İbni  Mâce, Zühd 9

Ebû Hüreyre

Müslüman  olmadan önceki adı Abdüşems idi. Müslüman olduktan sonra Abdurrahman adını aldı.  Birgün elbisesinin içinde bir kedi götürüyordu. Kendisini gören Resûl- i Ekrem  Efendimiz:

- O nedir? diye  sordu. Ebû Hüreyre:

- Kedi, diye  cevap verdi. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz ona “Kedicik babası” anlamında:

- Ebû Hüreyre!  diye takıldı. O günden sonra bu künye ile tanındı ve asıl adı unutuldu.  Kendisine Resûl-i Ekrem’in verdiği bu künye ile hitâp edilmesinden pek  hoşlanırdı.

Ebû Hüreyre  hicretin yedinci yılında müslüman oldu. Mescid-i Nebevî’nin sofasında yatıp  kalkan ve kendilerine Ashâb-ı Suffe denen fakir müslümanlardan biriydi.  Gece gündüz Peygamber Efendimiz’den ayrılmaz, ondan duyduğu hadisleri öğrenmeye  çalışırdı. Peygamber Efendimiz’in hayatının son üç senesinde bizzat kendisinden  ve diğer büyük sahâbîlerden duyduğu mükerrerleriyle birlikte 5374 hadîs-i şerîf  rivayet etmiştir. Böylece ashâb-ı kirâmdan en çok hadis rivayet eden o olmuştur.  Rivayetlerinin 609 tanesi hem Buhârî’ nin, hem de Müslim’in Sahîh’lerinde  bulunmaktadır.

Kendisine pek  çok hadis rivayet ettiğini söyleyenlere:

- Muhâcirînden  olan kardeşlerimizi ticaretleri ve çarşılarda olan alış verişleri, ensardan olan  kardeşlerimizi ziraatları ve hurmalıkları meşgul ederdi. Ben ise karın tokluğuna  Hz. Peygamber’den ayrılmaz, onların bulunmadıkları zamanlarda Resûlullah  sallallahu aleyhi ve sellem’in yanında bulunur ve onların ezberlemediklerini  ezberlerdim, cevabını vermiştir.

Ebû Hüreyre’den  800’den fazla sahâbî ve tâbiî hadis rivayet etmiştir.

Hz. Ömer’in  hilâfeti zamanında bir müddet Bahreyn valiliği yapmış, sonra da hiçbir idârî  görev kabul etmeyerek Medîne-i Münevvere’de yaşamıştır. Hicretin 59. yılında  Medine’de 78 yaşında iken Allah’ın rahmetine kavuşmuştur.

Allah ondan  razı olsun.

Açıklamalar

İnsanlar genellikle dış görünüşe önem  verirler. Güzel ve yakışıklı olanlarla varlıklı kimseler toplumda daha büyük  itibar görürler. Çirkin ve fakir olanlara pek değer verilmez. Bu ölçüler ruh ve  gönül dünyasını tanımayan sığ ve sathî kimselerin değer ölçüleridir.

Allah Teâlâ ise insanların  davranışlarını iyi ve kötü olarak değerlendirirken ne beden güzelliğine, ne de  mal varlığına bakar; çünkü bunlar gelip geçici değer ölçüleridir. Önemli olan ruh güzelliği ve gönül zenginliğidir. Daha da önemlisi bu ruh  güzelliği ile gönül zenginliğinin iyi hâl, güzel davranış ve samimi ibadetler olarak dışa yansımasıdır. İnsanlara iyilik yapma  heyecanıyla, Allah’a kulluk edebilme aşkıyla yaşamaktır. Kalıcı olan, insanın  gerçek değerini ortaya çıkaran işte bu meziyetleridir.

Hadîs-i şerîfin Sahîh-i Müslim’deki  bir başka rivayetinde Allah Teâlâ’nın kalble birlikte davranışlara ve ibadetlere  değer verdiğini Peygamber Efendimiz şöyle belirtmektedir:

“ Allah Teâlâ sizin yüzlerinize ve  mallarınıza değil, kalblerinize ve amellerinize bakar” (Müslim, Birr 34).

Allah Teâlâ’nın kalbe ve davranışlara  bakması demek, kalbin ve davranışların iyi olması hâlinde, onların sahibine  sevap ve mükâfat vermesi demektir. Bir âyet-i kerîmede Allah Teâlâ’nın maddî  görüntülere değer vermediği, insanda mânevî güzellik aradığı şöyle ifade  edilmiştir:

“Sizi yanımızda değerli kılacak  olan ne mallarınız, ne de evlatlarınızdır. Ancak imân edip güzel ve hayırlı  işler yapanların durumu başkadır. Onlara yaptıklarının kat kat fazlasıyla  mükâfat verilecektir” [Sebe’ sûresi (34),  37].

Resûl-i Ekrem Efendimiz’in, kendi  mübârek göğsüne, daha doğrusu kalbine işaret ederek üç defa: “Takvâ işte  şuradadır” (Müslim, Birr 32;  Tirmizî, Birr 18) buyurması,  insanın gerçek değerinin ihlâslı bir kalbe sahip olmasıyla anlaşılacağını  göstermektedir.

Helâller ile haramların kesin surette  belli olduğunu, şüpheli görünen davranışlardan sakınmak gerektiğini açıkladığı  meşhur hadîs-i şerîfin sonunda Peygamber Efendimiz kalbin önemini şöyle  belirtir:

“ Şunu iyi bilin ki, insan  vücudunda küçük bir et parçası vardır. Eğer bu et parçası iyi olursa, bütün  vücut iyi olur; bozulursa, bütün vücut bozulur. İşte bu et parçası kalbdir” (Buhârî,  Îmân 39; Müslim, Müsâkât 107,108).

Bu hadis 1574 numaralı hadisin içinde  tekrar gelecektir.

Hadisten Öğrendiklerimiz

1. Allah Teâlâ ibadetleri ve güzel  davranışları değerlendirirken samimiyet derecesini, ihlâs ve iyi niyeti esas  alır.

2. Kalb, Allah’ın çok değer verdiği,  devamlı surette bakıp kontrol ettiği bir merkezdir. Bu sebeple onu kötü  duygulardan arındırmak, dinin tavsiye ettiği güzel hâl ve davranışlara sahip  kılmak gerekir.

3. İbadetleri makbul ve değerli kılan  kalbdir. Bu sebeple öncelikle kalbi kin ve haset gibi mânevî ve ictimâî  hastalıklardan arındırmalı, mükemmel hâle getirmeye çalışmalıdır.

9-  وعَنْ أبي مُوسَى عبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الأَشعرِيِّ رضِي الله عنه قالَ: سُئِلَ رسول الله صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم عَنِ الرَّجُلِ يُقاتِلُ  شَجَاعَةً ، ويُقاتِلُ حَمِيَّةً ويقاتِلُ رِياءً ، أَيُّ ذلِك في سَبِيلِ اللَّهِ؟ فَقَالَ رسول الله صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم : « مَنْ قاتَلَ لِتَكُون كلِمةُ  اللَّهِ هِي الْعُلْيَا فهُوَ في سَبِيلِ اللَّهِ » مُتَّفَقٌ عليه

9. Ebû Mûsâ Abdullah İbni Kays el-Eş`arî radıyallahu anh şöyle dedi:

Resûlullah sallallahu aleyhi ve  sellem’e:

- Biri cesaretini göstermek, diğeri  milletini korumak, öteki kendine yiğit adam dedirtmek için savaşan kimselerden  hangisi Allah yolundadır? diye soruldu.

Resûlullah sallallahu aleyhi ve  sellem şu cevabı verdi:

- “Kim, İslâmiyet daha yüce olsun  diye savaşıyorsa, o Allah yolundadır.”

Buhârî, İlim 45,  Cihad, 15, Farzu’l-humüs 10, Tevhîd 28; Müslim, İmâre 150, 151. Ayrıca bk.  Tirmizî, Fezâilü’l-cihad 16; Nesâî, Cihad 21; İbni Mâce, Cihad 13

Ebû Mûsâ  el-Eş`arî

Yemen’in Zebid  bölgesinde yaşayan ve güzel davranışlarıyla Hz. Peygamber’in takdirini kazanan  Eş’arîlerdendir. Hz. Peygamber’in İslâm’a davet ettiğini duyunca, onu görmek  üzere iki ağabeyi ve 52 kişiyle birlikte bir gemiye binip yola çıktılar. Fakat  fırtına onları Habeşistan’a sürükledi. Karaya çıkınca, Peygamber Efendimiz’in  amcasının oğlu Ca`fer-i Tayyâr ile birçok müslümanın orada olduğunu öğrenip  sevindiler. Hicretin 7. yılında (628) Medine’ye döndüler. Önce Habeşistan’a  sonra da Medine’ye giderek iki hicret yaptıklarını ve bu sebeple Allah’ın  rızâsını kazandıklarını Resûl-i Ekrem Efendimiz’den duyunca çok sevindiler. Ebû  Mûsâ el-Eş`arî o tarihten sonra Peygamber Efendimiz’den hiç ayrılmadı. Onun  maiyyetinde bütün savaşlara katıldı.

Hz. Ömer ve Hz.  Osman devirlerinde yıllarca Basra ve Kûfe valiliği yaptı. Birçok beldenin İslâm  topraklarına katılmasını sağladı.

Ashâb-ı  kirâm’ın en büyük altı âliminden biri sayılırdı. Kur’ân-ı Kerîm’i bizzat  Peygamber Efendimiz’den öğrendi, Basralılara ve Kûfelilere yıllarca Kur’an  öğretti. Çok güzel bir sesi vardı. O Kur’an okumaya başlayınca herkes derin bir  huşû ile dinlerdi. Bir gece Resûl-i Ekrem Efendimiz Hz. Âişe’yle birlikte onun  Kur’an okuyuşunu dinledikten sonra, kendisine Hz. Dâvûd’unkine benzer bir ses  verildiğini söyledi. Hz. Ömer onun Kur’an okumasını istediği zaman:

- Ebû Mûsâ!  Bize Rabbimizi hatırlat! derdi.

Ebû Mûsâ uzun  yıllar idarecilik yapmasına rağmen dünya malına hiç iltifat etmedi. Herkese Hz.  Peygamber zamanında yaşadıkları mütevâzi hayattan örnekler vererek sâde  yaşamanın güzelliğini anlattı.Çok hayâlı bir insandı. Geceleri uyurken vücudunun  açılabileceğini düşünerek bir nevi pijamayla yatardı. Allah’tan utandığı için  karanlıkta iki büklüm yıkandığını söylerdi. Talebelerini yumuşak kalbli olmaya  teşvik eder, Allah korkusundan dolayı ağlamayı tavsiye eder ve:

-  Ağlayamıyorsanız, ağlamaya gayret edin! Zira cehennem  ehli, göz pınarları kuruyana kadar ağlayacak, sonra içinde gemiler yüzecek kadar  kanlı yaşlar dökecekler, derdi.

Ebû Mûsa  el-Eş`arî 360 hadis rivayet etmiştir. 63 yıllık hayatının çoğu İslâm’a ve  insanlara hizmet etmekle geçen bu muhterem sahâbî, hicretin 42. yılında (662)  Kûfe’de, bir rivayete göre de Mekke’de vefat etti.

Allah ondan  razı olsun.

Açıklamalar

Hadîs-i şerîfin muhtelif  rivayetlerinde görüldüğü üzere, cesaretini göstermek, milletini korumak ve  kendine yiğit adam dedirtmek gibi gayelerden başka, sırf ganimet elde etmek ve  öfkesini yatıştırmak için savaşanların hâli de Peygamber Efendimiz’e  sorulmuştur. Bu düşüncelerle savaşanlardan hiçbirinin Allah yolunda cihad etmiş  olamayacağını kesin bir dille açıklayan Resûl-i Ekrem Efendimiz, 1346 numara ile tekrar görüleceği üzere ancak  İslâmiyet’i yayıp yaşatmak (i`lâ-yi kelimetullah) için savaşanların Allah  yolunda cihad etmiş sayılacağını belirtmiştir.

Hadisin metninde geçen kelimetullah sözüyle, kelime-i tevhîd yâni Lâ ilâhe illallah Muhammedün  Resûlullah kastedilmiştir. İslâm’ı en iyi ve en kısa bir şekilde ifade eden  kelime-i tevhîd müslümanların parolası gibidir. Müslümanın en önemli görevi,  dilinden düşürmediği bu aziz kelimeyi ufukların ötesine götürmek, başkalarının  da Allah’ı tanımak suretiyle mutlu olmasını sağlamaktır. Cihad bu demektir. O  hâlde böylesine yüce bir gaye için savaşmak varken, nefsânî duygular ve basit  çıkarlar için vuruşmak elbette yanlıştır.

Allah’ın rızâsını kazanmak için  savaşmak ön planda geldiği takdirde, zikredilen diğer hedeflerin gözetilmesi  asıl maksada zarar vermez. Meselâ milletini korumak için vuruşan kimsenin asıl  gayesi Allah’ı hoşnut etmek, İslâm yurduna düşman ayağı bastırmamak ise, kendi  milletini koruma duygusu bu hedefe ters değildir.

İnsanoğlunun yaptığı her harekette niyetine bakıldığı bu hadiste bir kere daha ortaya konmaktadır. Demek oluyor  ki, bir can pazarı olan savaşta ölünce şehid, kalınca gâzi sayılabilmek için Allah’a hizmet aşkının ön planda tutulması gerekmektedir. Bunu Ebû Ümâme  el-Bâhilî’nin rivayet ettiği şu hadîs-i şerîf daha açık bir şekilde ortaya  koymaktadır:

Adamın biri Resûl-i Ekrem’e gelerek:

- Para ve şöhret için savaşan bir  adam sevap kazanır mı? diye sordu.

Peygamber Efendimiz:

- “Hiçbir şey kazanamaz”,  buyurdu.

Adam bu soruyu Resûl-i Ekrem’e üç  defa sordu. Her defasında da aynı cevabı aldı. Sonra Hz. Peygamber sözünü şöyle  tamamladı:

“Allah Teâlâ sadece kendi  rızâsı için yapılan ibadetleri kabul eder, başkasını değil” (Nesâî,  Cihad 24).

Hadisten Öğrendiklerimiz

1. İşler değerlendirilirken hangi  maksatla yapıldığına bakılır. İyi niyetle yapılmışsa Allah katında makbul olur.

2. Allah’ın rızâsını kazanmak için  savaşmak yerine menfaat ve nefsi tatmin için vuruşmak doğru değildir.

3. Dünyaya gönül bağlamak, insanı  yüce hedeflere varmaktan alıkoyan basit ve önemsiz bir uğraştır.

4. Cihad gibi en önemli bir görev  bile, ancak ihlâs ile yapılırsa bir kıymet ifade eder.

10-  وعن أبي بَكْرَة نُفَيْعِ بْنِ الْحَارِثِ الثَّقفِيِّ رَضِي الله عنه أَنَّ  النَّبِيَّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: «إِذَا الْتَقَى الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ  فِي النَّارِ» قُلْتُ : يَا رَسُول اللَّهِ ، هَذَا الْقَاتِلُ فمَا بَالُ الْمَقْتُولِ ؟ قَال: «إِنَّهُ كَانَ حَرِيصاً عَلَى قَتْلِ صَاحِبِهِ» متفقٌ عليه .

10. Ebû Bekre Nüfey` İbni Hâris es-Sekafî radıyallahu anh’den rivayet  edildiğine göre Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

“İki müslüman birbirine kılıç  çektiği zaman, öldüren de, ölen de cehennemdedir”.

Bunun üzerine ben:

- Yâ Resûlallah! Öldürenin durumu  belli, ama ölen niçin cehennemdedir? diye sordum.

Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi ve  sellem:

- “Çünkü o, arkadaşını öldürmek  istiyordu” buyurdu.

Buhârî, Îmân 22,  Diyât 2, Fiten 10; Müslim, Kasâme 33, Fiten 14, 15. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Fiten  5; Nesâî,Tahrîm 29, Kasâme 7; İbni Mâce, Fiten 11

Ebû Bekre  es-Sekafî

Ebû Bekre  Tâiflidir. Annesi ve babası köle olduğu için o da köle sayılıyordu. Müslümanlar  Tâif’i kuşattıkları zaman Peygamber Efendimiz, gelip müslümanlara katılan hürler  serbest, köleler hür olacak diye ilân etti. Ebû Bekre Tâif kalesinden aşağı,  bekre denen bir kuyu çıkrığı ile inerek gelen 23 köleden biriydi. Bu sebeple  Peygamber Efendimiz ona Ebû Bekre diye iltifat etti. O günden sonra hep bu künye  ile anıldı.

Ebû Bekre çok  ibadet etmesiyle tanınan bir sahâbî idi. Rivayet ettiği bu hadîs-i şerîfi hayatı  boyunca tatbik etti. Bu sebeple de ashâb-ı kirâm arasında çıkan anlaşmazlıkların  hiçbirine katılmadı. Hatta onun “Bir müslüman kılıcını çekip beni öldürmeye  kalksa, ona engel olmam” dediği nakledilir. Kendisinden 132 hadis rivayet  edilmiştir.

Hicretin 51.  yılında (671) Basra’da vefat etti.

Allah ondan  razı olsun.

Açıklamalar

Müslümanların kardeş oldukları Allah  Teâlâ tarafından açıkca belirtilmiştir [Hucurât sûresi  (49), 10]. Kardeşlerin  birbirine silah çekmesi olacak şey değildir. Onlar silahlarını din kardeşlerine  değil, İslâm düşmanlarına karşı çekmek zorundadır. Müslümanların birbirini  öldürmeye kalkması şu âyet-i kerîmeyle kesin bir şekilde yasaklanmıştır:

“Kim bir mü’mini kasten öldürürse,  cezası, içinde ebediyyen kalacağı cehennemdir” [Nisâ sûresi (4),  92]. Yanlışlıkla öldürme  durumunda ise, ebediyyen cehennemde kalmak söz konusu değildir. Fakat  -yukarıdaki âyetin bir öncesinde belirtildiği üzere- yanlışlıkla öldürmenin de  değişik cezaları vardır.

Hadîs-i şerîfte kılıcın zikredilmesi,  o devrin kavga ve savaş âletlerinin başında kılıcın gelmesi sebebiyledir. Bugün  kılıcın karşılığı tabanca ve benzeri öldürücü âletlerdir.

Peygamber Efendimiz’in, müslüman  kardeşine silah çekip öldürenin ve bu esnada ölenin cehennemlik olduğunu belirtmesi üzerine Ebû Bekre, öldürenin neden cehenneme gittiğini anladığını,  ama öldürülenin niçin cehennemlik olduğunu anlamadığını söyledi. Bunun üzerine  Efendimiz, o kimseyi cehennemlik yapan şeyin, kardeşini öldürmeye kalkması olduğunu belirtti.

Kendisine silah çekilen bir kimse,  hasmını öldürmeyi düşünmeden, sadece nefsini müdâfaa etmek için silahını çekse  ve onu öldürmek zorunda kalsa, katil sayılmaz. Çünkü o nefsini müdâfaa etmek  zorunda kalmıştır. Nefsini müdâfaa etmek ise, dinin emridir. Nitekim 1360 nolu  hadiste göreceğimiz üzere sahâbîlerden biri ile Peygamber Efendimiz arasında  şöyle bir konuşma geçer:

- Yâ Resûlallah! Adamın biri gelip  malımı elimden almaya kalksa, ne yapmalıyım?

- “Malını ona verme!”

- Ya adam benimle kavga etmeye  kalkarsa?

- “Sen de onunla dövüş!”

- Ya beni öldürürse?

- “Şehid olursun.”

- Ben onu öldürürsem?

- “O cehennemlik olur” (Müslim,  Îmân 225).

Bir insanın âhiret hayatını da  mahvederek ebediyyen cehennemde kalmasına yol açan şey, bir müslümanı  öldürmeye niyet etmesi ve bu konuda kararlı olmasıdır. Zira ölenin de,  öldürenin de hedefi, karşısındakinin hayatına son vermektir. Birinin ötekinden  farkı, daha atılgan davranıp muhâtabını öldürmesidir.

Haksız yere birini öldüren kimse  yaptığına pişman olarak samimiyetle tövbe ettiği takdirde, Allah Teâlâ dilerse  onu affedebilir. Böyle birinin bağışlanmayacağını söyleyen âlimler de vardır.  Fakat şirk dışındaki bütün günahları Allah Teâlâ’nın bağışlayabileceği âyet-i kerimeyle belirlendiğine göre [Nisâ (4), 48, 116] Allah Teâlâ dilerse bunları da bağışlar veya cezalandırır.

Hadisimizin “Kim bir mü’mini  kasten öldürürse, cezası, içinde ebediyyen kalacağı cehennemdir” âyet-i  kerîmesini açıkladığı söylenebilir. Dikkat edileceği üzere Peygamber Efendimiz  hem ölen hem de öldüren hakkında “müslüman” kelimesini kullanmıştır. Demek  oluyor ki, birbirini kasten öldürenler büyük günah işlemekle beraber  müslümanlıktan çıkmazlar. Allah’a şirk koşmayan kimsenin ebediyyen cehennemde  kalmayacağı, cezasını çektikten sonra cehennemden çıkacağı bilindiğine göre,  birbirini öldüren müslümanların da ebediyyen cehennemde kalmayacağı  anlaşılmaktadır. Demek oluyor ki, âyet-i kerîme yapılan günahın büyüklüğünü  belirtmekte, bu işe teşebbüs edecek olanları ağır ceza ile tehdit etmektedir.

Bu hadîs-i şerîf münasebetiyle iki  büyük ashâb kitlesinin birbiriyle yaptığı savaşlar hâtıra gelmekte ve onların  durumu merak edilmektedir. Bu konuda söylenecek en doğru ve kestirme cevap  şudur:

Onlar ashâb ve müctehid kimselerdi. “Mü’minlerden iki grup birbiriyle çarpışırlarsa, aralarını düzeltin” [Hucurât  sûresi (49), 9] âyet-i  kerîmesi gereğince zan ve kanaatlerine göre bir tarafı haklı buldular ve o  tarafta yer aldılar. Maksatları birilerini öldürmek, karışıklık çıkarmak değil,  müslümanların arasını bulmaktı. Şüphesiz bu olayların çıkmasına sebep olanlardan  biri haklıydı. Haklı olmayan tarafta yer alan sahâbîlerin niyeti haksızı  savunmak değildi. Onların düşüncesine göre de tuttukları taraf haklı idi.  İctihâdında haklı olanın iki sevap, yanılan âlimin ise bir sevap kazandığı  bilinen bir gerçektir.

Bu olaylarda iki gruba ayrılan  ashâbın birbirine bakışını, Hz. Ali’nin karşı grup hakkında söylediği şu  söz ne güzel ifade etmektedir:

“Bunlar bize karşı haksızlık eden  kardeşlerimizdir.” Herşeye  rağmen onlar yine de biribirlerine kardeş gözüyle bakıyorlardı. Onların bu bakış  açısına iltifat etmeyerek taraflardan birini itham etmeye kalkmak, aradan geçen  bunca yüzyıldan sonra bizi doğruya götürmez.

Hiçbir zaman unutulmamalıdır ki,  Allah Teâlâ onları: “Siz insanların arasına çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz” [Âl-i İmrân  (3), 110] diye methetmiştir.  “En hayırlıları” eleştirme yetkisini kendisinde bulanların onlardan da hayırlı  olması, değilse susması gerekir.

Hadisten Öğrendiklerimiz

1. Günah işlemeye niyet edilerek  kesin karar verilir, bu kararı kalb de onaylarsa, artık o günah işlenmiş sayılır  (12. hadiste bu konu ele alınacaktır).

2. Allah’ın verdiği canı haksız yere  alma yetkisi kimseye verilmemiştir. Bu sebeple birini öldürmeye kalkmak, Allah’a  ait yetkiye müdâhale etmek olduğundan cezası cehennemdir.

3. İyiliklerde olduğu gibi  kötülüklerde de niyete bakılır.

11-  وَعَنْ أبي هُرَيْرَةَ رَضِيَ الله عنه قال: قال رسول الله صَلّى اللهُ عَلَيْهِ  وسَلَّم : «صَلاَةُ الرَّجُلِ في جماعةٍ تَزيِدُ عَلَى صَلاَتِهِ في سُوقِهِ وَبَيْتِهِ  بِضْعاً وعِشْريِنَ دَرَجَةً ، وذلِكَ أَنَّ أَحَدَهُمْ إِذا تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ  الْوُضُوءَ ، ثُمَّ أَتَى الْمَسْجِد لا يُرِيدُ إِلاَّ الصَّلاَةَ ، لا يَنْهَزُهُ  إِلاَّ الصَّلاَةُ ، لَمْ يَخْطُ خُطْوَةً إِلاَّ رُفِعَ لَهُ بِها دَرَجَةٌ ،  وَحُطَّ عَنْهُ بِهَا خَطيئَةٌ حتَّى يَدْخُلَ الْمَسْجِدَ ، فَإِذَا دَخَل  الْمَسْجِدَ كَانَ في الصَّلاَةِ مَا كَانَتِ الصَّلاةُ هِيَ الَّتِي تَحْبِسُهُ ،  وَالْمَلائِكَةُ يُصَلُّونَ عَلَى أَحَدِكُمْ ما دام في مَجْلِسهِ الَّذي صَلَّى  فِيهِ ، يقُولُونَ : اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ ، اللَّهُمَّ  تُبْ عَلَيْهِ ، مالَمْ يُؤْذِ فِيهِ ، مَا لَمْ يُحْدِثْ فِيهِ » متفقٌ عليه ،وهَذَا لَفْظُ مُسْلمٍ . وَقَوْلُهُ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم : «ينْهَزُهُ » هُوَ بِفتحِ الْياءِ وَالْهاءِ وَبالزَّاي : أَي يُخْرِجُهُ ويُنْهِضُهُ .

11. Ebû Hüreyre radıyallahu anh’den  rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle  buyurdu:

“Bir kimsenin câmide cemaatle  kıldığı namaz, işyerinde ve evinde kıldığı namazdan yirmi küsur derece daha  sevaptır. Şöyleki bir kişi güzelce abdest alır, sonra başka hiçbir maksatla  değil, sadece namaz kılmak üzere câmiye gelirse, câmiye girinceye kadar attığı  her adım sebebiyle bir derece yükseltilir ve bir günahı bağışlanır. Câmiye  girince de, namaz kılmak için orada durduğu sürece, tıpkı namaz kılıyormuş gibi  sevap kazanır. Biriniz namaz kıldığı yerden ayrılmadığı, kimseye eziyet etmediği  ve abdestini bozmadığı müddetçe melekler:

Allahım! Ona merhamet et!

Allahım! Onu bağışla!

Allahım! Onun tövbesini kabul et!  diye ona dua ederler.”

Buhârî, Salât 87,  Ezân 30, Büyû` 49; Müslim, Tahâret 12, Mesâcid 272. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Salât  48; İbni Mâce, Tahâret 6, Mesâcid 14

Açıklamalar

İslâmiyet birlik ve beraberliği  vazgeçilmez görmüş, bunu sağlayacak hususlardan biri olan cemaatle namaz kılmaya  büyük önem vermiştir. Bu sebeple evde ve işyerinde yalnız başına kılınan namaza  nisbetle câmide diğer mü’minlerle birlikte kılınan namazı çok daha üstün  görmüştür. Burada zikredildiği gibi cemaatle kılınan namaza, tek başına kılınan  namazdan yirmi küsur, bazı rivayetlerde yirmi beş, hatta yirmi yedi misli sevap verilmesinin sebebi de budur.

Evde ve işyerinde cemaatle kılınan  namaz, câmide cemaatle kılınan namaz gibi değerli olmamakla beraber, tek başına  kılınan namazdan elbette daha sevaptır. İşyerinde, daha yaygın ifadesiyle çarşı  pazarda kılınan namaz o kadar makbul görülmemiştir. Zira işyerlerinde mal alınıp  satılırken genellikle yalan söylenir, insanlar aldatılır, çeşitli haksızlıklar  yapılır. Bunlara bir de müşteriyi kaçırmama telâşı, malını satma arzusu  eklenince, işyerlerinde gönül huzuruyla namaz kılmak iyice zorlaşır.

Hadîs-i şerîfimizde, namaz kılmak  üzere câmiye gidecek kimsenin önce güzelce abdest alması istenmektedir. Güzelce  abdest almak ifadesiyle, abdest organlarının iyice yıkanması, abdestin  sünnetlerine ve âdâbına uyulması kastedilmektedir. Sonra da o kimsenin bir  başka iş için değil, sadece cemaatle namaz kılmak için yola çıkması  gerekmektedir. Yani ihlâs ve niyeti tam olmalıdır.

Evin câmiye uzak olması, câmiye  girinceye kadar atılan her adım sebebiyle bir derece yükseltilmek ve bir günahı  bağışlanmak imkânı verir. Resûl-i Ekrem Efendimiz bu konuya şöyle açıklık  getirmektedir:

“Namaz sebebiyle en çok sevap elde  edenler, cemaate en uzak yerlerden yürüyerek gelenlerdir”  (Buhârî, Ezân 31).

Cemaatle kılınacak namazı beklemenin  de ayrı bir sevabı vardır. İster câmide, ister bir başka yerde namaz vaktinin  gelmesini bekleyen kimse, ibadet hâlindedir. Câmide bekleyenlerin kârı, hem  ibadet ediyormuş gibi sevap kazanmak, hem de meleklerin duasını almaktır. Yalnız  bu esnada bir inceliğe uymak gerekmektedir ki, o da kimseye eziyet etmemek ve  abdestini bozmamaktır. Eziyetten maksat dedi kodu yapmamak, eliyle ve diliyle  birilerini incitmemektir. Rûhânî birer varlık olan melekler, mescidde  abdestsiz durulmasından rahatsız olurlar. İşte bu sebeple mescidde namazı  beklerken abdestini bozmamak şartı ileri sürülmüştür.

Böylesi güzel duygularla, yani  ihlâsla ve Allah’ın rızâsını kazanma düşüncesiyle kılınan namazın pek çok  karşılığından biri 20 küsûr derece fazla sevap almaktır. Bu miktar bazı  hadislerde 25, daha sahih olan bazılarında ise 27 derece olarak belirtilmiştir  (bk. 1066. hadis). Derecelerin farklı olmasında, namaz kılan kimsenin ihlâsının,  duyduğu huzur ve huşûun tesiri olduğu muhakkaktır. Mânevî bir huzur içinde  kılınan namazın bir diğer karşılığı ise meleklerin duasını kazanmaktır.  Dua eden bu melekler bizi koruyup gözeten hafaza melekleri olduğu gibi başka  nevi melekler de olabilir. Meleklerin salâtı demek, onların mü’mine  istiğfar etmesi, yani günahlarının affını dilemesi demektir. Şu halde melekler,  namaz kılan kimseye hem istiğfâr hem de dua ederler.

Allah Teâlâ’nın meleklerin dua ve niyazlarını kabul  ederek kulunu mağfiret etmesi demek, onun günahlarını bağışlaması  demektir; kuluna rahmet etmesi ise ona bol bol ihsanda bulunması  demektir. Bu hadis 1067 numara ile tekrar gelecektir.

Hadisten Öğrendiklerimiz

1. Her işte olduğu gibi, namaz  kılarken ve cemaatle namaza giderken ihlâslı olmak, sadece Allah rızâsını  düşünmek gerekir.

2. Cemaatle kılınan namaz, yalnız  başına kılınan namazdan 27 derece daha faziletlidir.

3. Cemaatle namaz kılmak üzere  mescide gitmek ve orada namaz vaktini beklemek, insana büyük sevaplar  kazandırır.

4. Mescidde abdestsiz durmak  melekleri incittiği için, böyle yapanlar meleklerin duasından mahrum olurlar.

5. Mescitte veya başka bir yerde  namaz vaktinin girmesini beklemek sevaptır.

6. İşyerlerinde namaz kılmak, diğer  yerlere nisbetle daha az sevap kazandırmakla beraber câizdir.

7. Usûlüne uyarak abdest alanlar,  büyük sevap kazanırlar.

12-  وَعَنْ أبي الْعَبَّاسِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَِّلب رَضِي  الله عنهما، عَنْ رسول الله صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم  ، فِيما يَرْوى عَنْ  ربِّهِ ، تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ : «إِنَّ الله كتَبَ الْحسناتِ والسَّيِّئاتِ ثُمَّ بَيَّنَ ذلك : فمَنْ همَّ  بِحَسَنةٍ فَلمْ يعْمَلْهَا كتبَهَا اللَّهُ عِنْدَهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى  عِنْدَهُ حسنةً كامِلةً وَإِنْ همَّ بِهَا فَعَمِلَهَا كَتَبَهَا اللَّهُ عَشْر  حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِمَائِةِ ضِعْفٍ إِلَى أَضْعَافٍ كثيرةٍ ، وَإِنْ هَمَّ  بِسيِّئَةِ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كامِلَةً ،  وَإِنْ هَمَّ بِها فعَمِلهَا كَتَبَهَا اللَّهُ سَيِّئَةً وَاحِدَةً» متفقٌ عليه .

12. Ebü’l-Abbâs Abdullah  İbni Abbâs İbni Abdülmuttalib radıyallahu anhümâ’dan nakledildiğine göre,  Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Allah Teâlâ’dan rivayet ettiği bir  hadiste şöyle buyurdu:

“Allah Teâlâ iyilik ve kötülükleri  takdir edip yazdıktan sonra bunların iyi ve kötü oluşunu şöyle açıkladı:

Kim bir iyilik yapmak ister de  yapamazsa, Cenâb-ı Hak bunu yapılmış mükemmel bir iyilik olarak kaydeder.

Şayet bir kimse iyilik yapmak  ister sonra da onu yaparsa, Cenâb-ı Hak o iyiliği on mislinden başlayıp yedi yüz  misliyle, hatta kat kat fazlasıyla yazar.

Kim bir kötülük yapmak ister de  vazgeçerse, Cenâb-ı Hak bunu mükemmel bir iyilik olarak kaydeder.

Şayet insan bir kötülük yapmak  ister sonra da onu yaparsa, Cenâb-ı Hak o fenalığı sadece bir günah olarak  yazar.”

Buhârî, Rikâk 31;  Müslim, Îmân 207, 259. Ayrıca bk. Buhârî, Tevhîd 35; Tirmizî, Tefsîru sûre  (6),10

Abdullah İbni  Abbas

Hz.  Peygamber’in amcası Abbas radıyallahu anh’ın oğludur. Annesi Hz. Hatice’den  hemen sonra müslüman olan Ümmü’l-Fazl Lübâbe’dir.

İbni Abbas  hicretten üç yıl önce Mekke’de doğunca, onu getirip Resûl-i Ekrem’in kucağına  verdiler. Efendimiz mübarek ağzında çiğnediği bir hurmayı onun damağına çaldı.  İbni Abbas tahnik denilen bu hâdise sebebiyle ashâb arasında pek üstün  meziyetlere sahip olmuştur.

Daha sonraları  Hz. Peygamber ona iki defa dua etmiş, bu dualarından birinde “Allahım! Onu  büyük din âlimi (fakîh) yap ve ona Kur’an’ı öğret!” buyurmuştur. Bu sebeple  İbni Abbas Kur’ân-ı Kerîm’i en iyi bilen sahâbî olmuş, kendisine Tercümânü’l-Kur’ân unvânı verilmiştir. Ümmetin en âlimi anlamında Hibrü’l-ümme diye de anılmıştır.

Hz.  Peygamber’in hanımlarından Meymûne annemiz onun teyzesi idi. Bu sebeple  bazı geceler Resûl-i Ekrem’in yanında kalır, onun fiil ve hareketlerini,  ibadetlerini tâkip ederdi. Efendimiz’in vefatında henüz 13 yaşında olan İbni  Abbas, zekâ ve anlayışı sebebiyle birçok defa Hz. Peygamber’in takdirini  kazanmıştır. Talebelerine birgün tefsir, birgün siyer ve megâzî, birgün  edebiyat, bir başka gün Arapların meşhur savaşları demek olan Eyyâmü’l-arab  okuturdu.

Abdullah İbni  Abbas’ı çok seven Hz. Ömer, onun görüşlerine pek değer verirdi. Hz. Ali devrinde  Basra valiliği yaptı. Bir kısmını bizzat Hz. Peygamber’den duyduğu  mükerrerleriyle birlikte 1660 hadis rivayet etmiştir.

İbni Abbas  hayatının son yıllarında gözlerini kaybetti. Bazı kaynaklar onun Kerbelâ  Fâciası’na çok üzülüp ağladığını ve gözlerini bu yüzden yitirdiğini belirtirler.

Tefsir ve fıkıh  ilimlerinde otorite, verdiği fetvâlarla meşhur ve abâdile diye anılan  dört Abdullah’tan biri olan İbni Abbas, hicretin 68. yılında (687) Tâif’te 71  yaşında vefat etti.

Allah ondan  razı olsun.

Açıklamalar

Bu hadîs-i şerîf, Riyâzü’s-sâlihîn’de  geçecek olan kudsî hadislerin ilkidir. Bu tür hadisleri Peygamber Efendimiz ya  arada hiçbir vasıta olmadan doğrudan doğruya Allah Teâlâ’dan almıştır veya  Cenâb-ı Hak bu bilgileri Cebrâil aleyhisselâm aracılığıyla Peygamber  Efendimiz’in kalbine iletmiştir.

Allah Teâlâ insanları yaratmadan önce  nelerin iyi, nelerin kötü olduğunu tesbit ve takdir etmiş, sonra hafaza  meleklerine emrederek bunları -herşeyin yazılı olduğu- levh-i mahfûza kaydettirmiştir. Daha sonra da iyi ve güzel dediği şeylerin neden iyi ve güzel  olduğunu anlamamız, kötü ve çirkin dediği şeylerin neden kötü ve çirkin olduğunu  kavramamız için bunları bize açıklamıştır.

Buna göre bir insan iyilik yapmaya  niyet eder, sonra da herhangi bir engel sebebiyle bu iyiliği yapamazsa, Allah  Teâlâ o kimseyi iyi niyeti sebebiyle ödüllendirmek ister ve yapmayı düşündüğü  iyiliği yapmış sayarak ona bir sevap yazdırır. Buna göre iyi bir şeyi düşünmek  bile iyilik sayılmaktadır. Bir düşüncenin ve hareketin iyilik olarak  değerlendirilmesi için de, onu yapmaya niyet etmek şarttır.

Şayet insan düşünüp yapmaya niyet  ettiği o güzel hareketi yapacak olursa, mükâfâtı on mislinden başlar. En az bire  on kazanır. Bu mükâfât 700 misline kadar çıkar. Eğer yapılan iyilik Allah  Teâlâ’nın çok değer verdiği davranışlardan biriyse, kul da o işi ihlâs ve  samimiyetle yapmışsa, mükâfâtı 700 misliyle de kalmaz; hesabını sadece Cenâb-ı  Hakk’ın bileceği daha yüksek ölçeklerle değerlendirilir. Kur’ân-ı Kerîm’deki:

“Yaptıklarına karşılık olmak üzere  kendilerine nice sevindirici ve göz aydınlatıcı nimetler saklandığını hiç kimse  bilmez” [Secde sûresi (32),  17] âyeti bu sayısız mükâfâta  işaret etmektedir.

Bir hadîs-i kudsîde bu hadsiz  hesapsız mükâfât şöyle açıklanmıştır:

“İyi kullarım için hiçbir gözün  görmediği, hiçbir kulağın duymadığı, hiçbir kimsenin de hatırından geçiremediği  nimetler hazırladım” (Buhârî,  Tevhîd 35).

Bir kötülük yapmak isteyip de  sonra bundan vazgeçen kimseye tam bir sevap yazılmasının sebebi, o kötülüğü yapabilecek güçte olduğu  halde, Allah’dan korkarak vazgeçmesidir. Düşündüğü fenalığı yapmaya gücü  yetmediği veya buna imkân bulamadığı için yapamayan kimseye ise hiçbir sevap  yoktur. Çünkü o tasarladığı kötülükten vazgeçmek için kendisini zorlamamış, bu  yolda bir gayret sarfetmemiştir.

Bir kötülük yapana sadece bir  günah yazılması, Allah  Teâlâ’nın kullarına karşı ne kadar âdil ve ne kadar geniş bir merhamete sahip  olduğunu göstermektedir. Kötülüklerin âzamî karşılığının bir misli ceza,  iyiliklerin asgarî karşılığının on misli mükâfât olması âyet-i kerîmeyle de  belirtilmiştir:

“İyilik edene, yaptığı iyiliğin on  misli mükâfât verilir. Kötülük yapan da yaptığının dengiyle cezalandırılır” [En`âm  sûresi (6), 160].

Yapılan bir kötülüğe sadece bir günah  yazılmasından önemli bir sonuç çıkmaktadır: İnsan kötülük yapmayı aklından  geçirdiği için günahkâr olmaz ve bundan dolayı hesaba çekilmez. Çünkü bir  kötülüğü aklından geçirmek, onu yapmaya kararlı olmak değildir. Şayet insan  aklından geçirdiği bir kötülüğü yapmak ister ve buna karar verirse, işte o zaman  iradesi ve kararı yüzünden hesaba çekilir. Mi`râc hadisinde görüldüğü üzere  Allah Teâlâ beş vakit namazı farz kıldıktan sonra bu konuya bir daha temas  ederek Peygamber Efendimiz’e şöyle buyurmuştur:

“Kim bir hayır işlemek ister de  onu yapamazsa, kendisine bir sevap yazılır. Yaparsa on sevap yazılır.

Kim de bir kötülük yapmak ister de  yapmazsa, ona hiçbir şey yazılmaz. Yaparsa bir tek günah yazılır” (Müslim, Îmân  259).

Hadisten Öğrendiklerimiz

1. Bir iyilik yapmak isteyip de  yapamayana bir iyilik sevabı yazılır. Çünkü bir iyiliği yapmayı arzu etmek, onu  yapmak için ilk adımı atmak demektir.

2. Bir kötülük yapmak isteyip de  Allah’tan korktuğu için bundan vazgeçene bir iyilik yapmış gibi sevap yazılır.  Çünkü yapmaya karar verdiği kötülükten dönmek iyi bir şeydir. Zira iyiliğin  karşılığı iyiliktir.

3. Allah Teâlâ hatırdan geçen kötü  bir düşünce yüzünden kulunu hesaba çekmez. Önemli olan bu düşüncenin bir karar  ve kesin niyet haline dönüşmemesidir.

4. Bir iyiliğe kat kat sevap  verildiği halde, bir kötülüğe sadece bir günah yazılır. Böyle bir imkân  İslâm’dan başka hiçbir din ve sistemde yoktur.

13-  وعن أبي عَبْد الرَّحْمَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخطَّابِ، رضي الله  عنهما قال: سَمِعْتُ رسول الله صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يَقُولُ: «انْطَلَقَ ثَلاَثَةُ نفر مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَتَّى آوَاهُمُ الْمبِيتُ  إِلَى غَارٍ فَدَخَلُوهُ، فانْحَدَرَتْ صَخْرةٌ مِنَ الْجبلِ فَسَدَّتْ عَلَيْهِمْ  الْغَارَ، فَقَالُوا : إِنَّهُ لا يُنْجِيكُمْ مِنْ الصَّخْرَةِ إِلاَّ أَنْ  تَدْعُوا الله تعالى بصالح أَعْمَالكُمْ .

قال رجلٌ مِنهُمْ : اللَّهُمَّ كَانَ لِي أَبَوانِ شَيْخَانِ كَبِيرانِ ، وكُنْتُ  لاَ أَغبِقُ قبْلهَما أَهْلاً وَلا مالاً فنأَى بي طَلَبُ الشَّجرِ يَوْماً فَلمْ  أُرِحْ عَلَيْهمَا حَتَّى نَامَا فَحَلبْت لَهُمَا غبُوقَهمَا فَوَجَدْتُهُمَا  نَائِميْنِ ، فَكَرِهْت أَنْ أُوقظَهمَا وَأَنْ أَغْبِقَ قَبْلَهُمَا أَهْلاً أَوْ  مَالاً، فَلَبِثْتُ     وَالْقَدَحُ عَلَى يَدِى    أَنْتَظِرُ اسْتِيقَاظَهُما  حَتَّى بَرَقَ الْفَجْرُ وَالصِّبْيَةُ يَتَضاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمى      فَاسْتَيْقظَا فَشَربَا غَبُوقَهُمَا . اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ  ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَفَرِّجْ عَنَّا مَا نَحْنُ فِيهِ مِنْ هَذِهِ الصَّخْرَة ،  فانْفَرَجَتْ شَيْئاً لا يَسْتَطيعُونَ الْخُرُوجَ مِنْهُ .

قال الآخر : اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانتْ لِيَ ابْنَةُ عمٍّ كانتْ أَحَبَّ النَّاسِ  إِلَيَّ » وفي رواية : « كُنْتُ أُحِبُّهَا كَأَشد مَا يُحبُّ الرِّجَالُ  النِّسَاءِ ، فَأَرَدْتُهَا عَلَى نَفْسهَا فَامْتَنَعَتْ مِنِّى حَتَّى أَلَمَّتْ  بِهَا سَنَةٌ مِنَ السِّنِينَ فَجَاءَتْنِى فَأَعْطَيْتُهِا عِشْرينَ وَمِائَةَ  دِينَارٍ عَلَى أَنْ تُخَلِّىَ بَيْنِى وَبَيْنَ نَفْسِهَا ففَعَلَت ، حَتَّى إِذَا  قَدَرْتُ عَلَيْهَا » وفي رواية : « فَلَمَّا قَعَدْتُ بَيْنَ رِجْليْهَا ، قَالتْ  : اتَّقِ الله ولا تَفُضَّ الْخاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ ، فانْصَرَفْتُ عَنْهَا  وَهِىَ أَحَبُّ النَّاسِ إِليَّ وَتركْتُ الذَّهَبَ الَّذي أَعْطَيتُهَا ،  اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعْلتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فافْرُجْ عَنَّا مَا  نَحْنُ فِيهِ ، فانفَرَجَتِ الصَّخْرَةُ غَيْرَ أَنَّهُمْ لا يَسْتَطِيعُونَ  الْخُرُوجَ مِنْهَا .

وقَالَ الثَّالِثُ : اللَّهُمَّ إِنِّي اسْتَأْجَرْتُ أُجرَاءَ وَأَعْطَيْتُهمْ  أَجْرَهُمْ غَيْرَ رَجُلٍ وَاحِدٍ تَرَكَ الَّذي لَّه وذهب فثمَّرت أجره حتى كثرت  منه الأموال فجائنى بعد حين فقال يا عبد الله أَدِّ إِلَيَّ أَجْرِي ، فَقُلْتُ :  كُلُّ مَا تَرَى منْ أَجْرِكَ : مِنَ الإِبِلِ وَالْبَقَرِ وَالْغَنَم وَالرَّقِيق  فقال: يا عَبْدَ اللَّهِ لا تَسْتهْزيْ بي ، فَقُلْتُ : لاَ أَسْتَهْزيُ بك،  فَأَخَذَهُ كُلَّهُ فاسْتاقَهُ فَلَمْ يَتْرُكْ مِنْه شَيْئاً ، اللَّهُمَّ إِنْ  كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتغَاءَ وَجْهِكَ فافْرُجْ عَنَّا مَا نَحْنُ فِيهِ ،  فَانْفَرَجَتِ الصَّخْرَةُ فخرَجُوا يَمْشُونَ » متفقٌ عليه.

13. Ebû Abdurrahman Abdullah İbni Ömer  İbni’l-Hattâb radıyallahu anhümâ’dan rivayet edildiğine göre, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’i şöyle buyururken dinlediğini söylemiştir:

“Sizden önce yaşayanlardan üç kişi  bir yolculuğa çıktılar. Akşam olunca, yatıp uyumak üzere bir mağaraya girdiler.  Fakat dağdan kopan bir kaya mağaranın ağzını kapattı. Bunun üzerine  birbirlerine:

— Yaptığınız iyilikleri anlatarak  Allah’a dua etmekten başka sizi bu kayadan hiçbir şey kurtaramaz, dediler.

İçlerinden biri söze başlayarak:

—Allahım! Benim çok yaşlı bir annemle  babam vardı. Onlar yemeklerini yemeden çoluk çocuğuma ve hizmetçilerime bir şey  yedirip içirmezdim. Birgün hayvanlara yem bulmak üzere evden ayrıldım; onlar  uyumadan önce de dönemedim. Eve gelir gelmez hayvanları sağıp sütlerini annemle  babama götürdüğümde, baktım ki ikisi de uyumuş. Onları uyandırmak istemediğim  gibi, onlardan önce ev halkının ve hizmetkârların bir şey yiyip içmesini de  uygun görmedim. Süt kabı elimde şafak atana kadar uyanmalarını bekledim.  Çocuklar etrafımda açlıktan sızlanıp duruyorlardı. Nihayet uyanıp sütlerini  içtiler.

Rabbim! Şayet ben bunu senin rızânı  kazanmak için yapmışsam, şu kaya sıkıntısını başımızdan al! diye yalvardı. Kaya  biraz aralandı; fakat çıkılacak gibi değildi.

Bir diğeri söze başladı:

—Allahım! Amcamın bir kızı vardı. Onu  herkesten çok seviyordum. (Bir başka rivayete göre: Bir erkek bir kadını ne  kadar severse, ben de onu o kadar seviyordum). Ona sahip olmak istedim. Fakat o  arzu etmedi. Bir yıl kıtlık olmuştu. Amcamın kızı çıkıp geldi. Kendisini bana  teslim etmek şartıyla ona 120 altın verdim. Kabul etti. Ona sahip olacağım zaman  (bir başka rivâyete göre: Cinsî münasebete başlayacağım zaman) dedi ki:  Allah’tan kork! Dinin uygun görmediği bir yolla beni elde etme! En çok sevip  arzu ettiğim o olduğu halde kendisinden uzaklaştım, verdiğim altınları da geri  almadım.

Allahım! Eğer ben bu işi senin rızânı  kazanmak için yapmışsam, başımızdaki sıkıntıyı uzaklaştır, diye yalvardı. Kaya  biraz daha açıldı; fakat yine çıkılacak gibi değildi.

Üçüncü adam da:

—Allahım! Vaktiyle ben birçok işçi  tuttum. Parasını almadan giden biri dışında hepsinin ücretini verdim. Ücretini  almadan giden adamın parasını çalıştırdım. Bu paradan büyük bir servet türedi.  Birgün bu adam çıkageldi. Bana:

—Ey Allah kulu! Ücretimi ver, dedi.  Ben de ona:

—Şu gördüğün develer, sığırlar,  koyunlar ve köleler senin ücretinden türedi, dedim. Adamcağız:

—Ey Allah kulu! Benimle alay etme,  deyince, seninle alay etmiyorum, diye cevap verdim. Bunun üzerine o, geride bir  tek şey bırakmadan hepsini önüne katıp götürdü.

Rabbim! Eğer bu işi sırf senin rızânı  kazanmak için yapmışsam, içinde bulunduğumuz sıkıntıdan bizi kurtar, diye  yalvardı. Mağaranın ağzını tıkayan kaya iyice açıldı; onlar da çıkıp  gittiler.

Buhârî, Büyû` 98,  İcâre 12, Hars ve’l-müzârea 13, Enbiyâ’ 53, Edeb 5; Müslim, Zikir 100

Abdullah İbni  Ömer

Hicretten on  yıl önce Mekke’de doğdu. Babası Hz. Ömer’le birlikte müslüman oldu ve onunla  birlikte hicret etti. On üç yaşında iken Uhud Savaşı’na katılmak istedi; fakat  Hz. Peygamber onun henüz çok genç olduğunu söyleyerek buna izin vermedi.  Hayatının ileriki dönemlerinde birçok savaşlara ve fetihlere iştirak etti. Ebû  Eyyûb el-Ensârî’nin de bulunduğu İstanbul seferine katıldı.

Hz. Osman’ın  şehid edilmesinden sonra halife olması istenen adaylardan biri de İbni Ömer’di.  Fakat o bu teklifi benimsemedi. Müslümanlar arasındaki anlaşmazlıklara  katılmadı. Dinî konularda ihmâllerini gördüğü idarecileri hemen uyarırdı.

Ablası Hz.  Hafsa Resûl-i Ekrem’in  hanımı olduğu için, Efendimiz’in yakın çevresinde bulunma imkânına sahipti. Bu  sebeple sahâbîlerin görüp duyma imkânını bulamadığı birçok hadisin müslümanlara  ulaşmasını sağladı.

Rivayet ettiği,  mükerrerleriyle birlikte 2630 hadis ile Ebû Hüreyre’den sonra en çok hadis  rivayet eden yedi sahâbînin (müksirûnun) ikincisi oldu.

İbni Ömer aynı  zamanda en çok fetvâ veren yedi sahâbîden biriydi. Altmış yıl boyunca  fetvâ verdi.

Hz.  Peygamber’in hayat tarzına harfi harfine uyma ve onun emirlerini aynen yerine  getirme konusunda bir benzeri daha yoktu. İbni Ömer birgün gördüğü bir rüyayı  ablası Hz. Hafsa aracılığıyla Peygamber Efendimiz’e arzetti. Efendimiz’in:

“Abdullah ne  iyi insan, bir de gece namazı kılsa!” buyurması üzerine,  o günden itibaren gece namazını hiç terketmedi. Resûl-i Ekrem’in vefatından  sonra ona olan sevgisinden dolayı, Fahr-i Cihân Efendimiz’in namaz kıldığı  yerleri öğrenip oralarda namaz kılar, yürüdüğü yollarda yürür, gölgelendiği  ağaçların altında oturur, kurumasınlar diye onları sulardı. Hele  Efendimiz’in selâmlaşma konusundaki buyruklarını yerine getirme hususunda pek  titiz davranırdı. Hiçbir işi olmadığı halde sadece müslümanlarla selâmlaşmak  için sokağa çıkar, büyük küçük karşılaştığı herkese selâm verirdi.

Abdullah İbni  Ömer ashâb-ı kirâmın ileri gelen zenginlerindendi. Servetinin fazla birikmesine  meydan vermez, eline geçeni yoksullara dağıtırdı. Sahip olduğu şeyler içinde en  çok beğendiklerini, Allah yolunda kurban edilmek veya sadaka olarak verilmek  üzere ayırırdı. Bir defasında câriyelerinden birine aşırı sevgi duymaya  başlamış, onu hemen âzâd ederek diğer âzadlılarından biriyle evlendirmişti.

İyi halini  gördüğü ve bilhassa namaz kıldığını öğrendiği bütün kölelerini âzâd etmeye  başlamıştı. Dostlarından biri onu uyarma gereğini duydu. Kölelerinden bir  kısmının sırf âzâd edilmek için câmiye gittiğini söyleyince ona:

Bizi Allah  ile aldatmak isteyenlere aldanmaya razıyız, karşılığını verdi. Çeşitli sebeplerle 1000’den fazla köle âzâd etti.

Kibir duygusuna  kapılma endişesiyle sade giyinirdi. Sağlıklı olmasına rağmen az yemek yerdi.

Saçları  omuzlarına dökülecek kadar uzundu. Sakalını kına ve ketem denilen çivit  boyasıyla sarıya boyar, bu sebeple sakalı kumral bir renk alırdı. Hz.  Peygamber’in de öyle yaptığını söylerdi.

Abdullah İbni  Ömer 73 (692) yılında seksen beş yaşında iken Mekke’de vefat etti.

Allah ondan  razı olsun.

Açıklamalar

Hadîs-i şerîfte iyi niyetle, ihlâs ve  samimiyetle yapılan davranışların Allah Teâlâ’yı hoşnut ettiği belirtilmektedir.  Cenâb-ı Hak kendi rızâsını elde etmek için yapılan güzel hareketlerden ve  azâbından korkularak terkedilen kötü işlerden dolayı kulundan memnun olmaktadır.  O’nun bu hoşnutluğu insanı hem dünyadaki hem de âhiretteki birçok sıkıntılardan  kurtarmakta, her iki dünyada bahtiyar olmasını sağlamaktadır.

Efendimiz’in anlattığı bu kıssada ana babaya hizmet, nefse hâkimiyet ve insan hakkına hürmetin önemi belirtilmektedir. Birinci kıssa, ana babaya yapılan iyiliğin, onların  gönlünü hoş tutmanın değerli bir hareket olduğunu göstermektedir. Aslına  bakılırsa, insan ana babasına iyilik yapmaya mecburdur. Çünkü onlar vaktiyle  kendisine birçok iyilik yapmışlardır. Şimdi ise iyilik yapma sırası evlâda  gelmiştir. Buradaki güzel davranış sadece ana babayı içine aldığı, öteki  kıssalarda ise başkalarına iyilik söz konusu olduğu için, onlar daha değerli  görünmektedir.

Bu üç güzel hareketin en değerlisi,  amcasının kızına sahip olmasına hiçbir engel yokken sadece Allah’tan korktuğu  için nefsinin isteklerine meydan vermeyen kimsenin davranışıdır. Böyle birinin  cennetlik olduğunu şu âyet-i kerîme de göstermektedir:

“Rabbinin huzurunda (suçlu)  durmaktan korkarak nefsini kötü arzulardan uzaklaştıranlar için şüphesiz  varılacak yurt cennettir” [Nâzi`ât  sûresi (79), 40-41].

İnsan sıkıntıya düşünce, kendisini bu  sıkıntılardan kurtarması için Allah Teâlâ’ya dua ve niyaz etmelidir. Bu esnada  samimiyetle yaptığından emin olduğu bazı güzel hareketlerini anarak, onların  hâtırına kendisine yardım etmesini söyleyip Allah Teâlâ’ya yalvarabilir. Bu  hiçbir zaman başa kakma anlamına gelmez. İnsanın sıkıştığı zamanlarda dua  vesilesi yapabileceği ihlâslı işlerinin olması ne güzeldir.

İhlâs ve iyi niyetle yapılan güzel  davranışların hayırlı neticeleri daha dünyada iken, hatta herşeyin bittiği  sanılan bir zamanda görülüverir. Bu da ihlâs ve iyi niyetin insan hayatındaki  yerini gösterir.

Hadisten Öğrendiklerimiz

1. Anne ve babaya herkesten çok itaat  ve hürmet etmeli, onları bütün sevdiklerine tercih etmelidir.

2. Nefsin arzu ettiği şeyleri  yapabilecek imkâna sahip olduğu halde, sırf Allah’tan korkarak ve onun rızâsını  kazanmak isteyerek bunları terketmek insana büyük faziletler kazandırır.

3. İnsanlarla yapılan işlerde dürüst,  anlayışlı ve fedakâr davranmak, emanete riâyet etmek Allah Teâlâ’yı memnun eden  güzel hareketlerdir.

4. Allah Teâlâ yapılan hiçbir iyiliği  zâyi etmez; zamanı gelince onu değerlendirir.

5. İnsan ihlâs ve iyi niyetinin  karşılığını hem dünyada hem de âhirette görür.

4-NİSA SURESİ 

1      – Ey insanlar! Sizi bir tek nefisten yaratan ve ondan eşini yaratıp ikisinden     bir çok erkekler ve kadınlar üreten Rabbinizden korkun; kendi adına birbirinizden     dilekte bulunduğunuz Allah’dan ve akrabalık (bağlarını kırmak)tan sakının.      Şüphesiz Allah sizin üzerinizde gözeticidir.

2      – Öksüzlere mallarını verin ve kötüsünü (onlara vererek) iyisiyle değiştirmeyin.     Onların mallarını, kendi mallarınıza karıştırıp yemeyin. Zira bu, büyük bir     günahtır.

3      – Eğer öksüz kızlarla evlendiğinizde onlara karşı adaletli davranamamaktan     korkarsanız, hoşunuza giden diğer kadınlardan iki, üç ve dörde kadar evlenebilirsiniz.     Eğer adaleti gözetmemekten korkarsanız, o zaman bir tane ile veya elinizin     altındakiyle (sahip olduğunuz câriye ile) yetinin. Doğruluktan ayrılmamak     için bu daha elverişlidir.

4      – Kadınlara mehirlerini gönül hoşluğuyla verin. Eğer onlar gönül rızasıyla     size bir şey bağışlarlarsa onu afiyetle yiyin.

5      – Allah’ın, sizi başına diktiği mallarınızı aklı ermezlere vermeyin; o mallarla     onları besleyin, giydirin ve onlara güzel söz söyleyin.

6      – Evlenme çağına gelinceye kadar yetimleri gözetip deneyin. Onların akılca     olgunlaştıklarını görürseniz, mallarını kendilerine teslim edin. “Büyüyecekler     de mallarına sahip olacaklar” endişesiyle onları israf ederek, tez elden yemeyin.     Zengin olan, onların malını yemekten çekinsin. Fakir olan ise, meşrû sûrette     yesin. Mallarını kendilerine verdiğiniz zaman, bunu şahitler karşısında yapın.     Hesap görücü olarak Allah yeter.

7      – Ana, baba ve akrabaların miras olarak bıraktıklarında erkeklerin hissesi     vardır. Kadınların da ana, baba ve akrabaların bıraktıklarında hisseleri vardır.     Bunlar, az olsun çok olsun, farz kılınmış bir hissedir.

8      – Paylaşma sırasında akrabalar, öksüzler, yoksullar hazır bulunurlarsa, onlara     da bir şey verin ve onlara güzelce sözler söyleyerek gönüllerini alın.

9      – Kendileri, geriye zayıf çocuklar bıraktıkları takdirde, onların geleceğinden     endişe duyacak olanlar, (yetimler hakkında da aynı) endişeyi duysunlar, Allah’dan     sakınsınlar ve doğru söz söylesinler.

10      – Yetimlerin mallarını haksız yere yiyenler, muhakkak ki karınlarını ateşle     doldurmuş olurlar ve cehennemi boylarlar.

11      – Allah size evlatlarınızın miras taksimini şöyle emrediyor: Çocuklarınızda,     erkeğe iki kadın payı kadar, eğer hepsi kadın olmak üzere ikiden de fazla     iseler, bunlara mirasın üçte ikisi ve eğer bir tek kadın ise o zaman ona malın     yarısı vardır. Eğer ölen, ana ve baba ile birlikte çocuklar da bırakmışsa     ana babanın her birine ölenin terekesinden altıda bir; şâyet ölenin çocuğu     yok da, mirasçı olarak ana ve babası kalmışsa, ananın payı üçte birdir. Eğer     ölenin kardeşleri varsa terekenin altıda biri ananındır. Bu paylar, ölenin     borçları ödenip, vasiyeti de yerine getirildikten sonra hak sahiplerine verilir.     Baba ve çocuklardan, hangisinin size fayda bakımından daha yakın olduğunu,     siz bilmezsiniz. Bütün bunlar Allah tarafından farz kılınmıştır. Şüphesiz     Allah alîmdir, hakîmdir.

12      – Eğer hanımlarınızın çocukları yoksa, bıraktıkları mirasın yarısı sizindir.      Şâyet bir çocukları varsa o zaman mirasın dörtte biri sizindir. Bu paylar,     ölenin vasiyeti yerine getirildikten ve varsa, borcu ödendikten sonra verilir.     Eğer siz çocuk bırakmadan ölürseniz, geriye bıraktığınız mirasın dörtte biri     hanımlarınızındır. Şâyet çocuklarınız varsa o zaman bıraktığınız mirasın sekizde     biri hanımlarınızındır. Bu paylar, yaptığınız vasiyetler yerine getirilip     ve varsa borcunuz ödendikten sonra verilir. Eğer ölen bir erkek veya kadının     çocuğu ve babası bulunmadığı halde kelâle olarak (yan koldan) mirasına konuluyor     ve kendisinin bir erkek veya kızkardeşi bulunuyorsa, bunlardan herbirinin     miras payı terekenin altıda biridir. Eğer mevcut olan kardeşler bundan daha     çok iseler, bu takdirde kardeşler mirasın üçte birini zarara uğratılmaksızın     aralarında eşit olarak taksim ederler. Bu paylar ölenin vasiyeti yerine getirilip     ve varsa borcu ödendikten sonra verilir. Bunlar, Allah tarafından bir emirdir.     Allah her şeyi bilen ve yarattıklarına çok yumuşak davranandır.

13      – İşte bütün bu hükümler, Allah’ın koyduğu hükümler ve çizdiği sınırlardır.     Kim Allah’a ve Peygamberine itâat ederse Allah onu altlarından ırmaklar akan     cennetlere koyar. Onlar, orada ebedî olarak kalacaklardır. İşte büyük kurtuluş      budur.

14      – Kim de Allah’a ve Peygamberine isyan eder ve Allah’ın koyduğu sınırları      aşarsa Allah onu da ebedî kalacağı cehennem ateşine koyar. Onun için alçaltıcı      bir azab vardır.

15      – Kadınlarınızdan zina edenlere karşı, içinizden dört şahit getirin. Eğer     onlar, şahitlik yaparlarsa, bu kadınları, ölüm alıp götürünceye kadar veya     Allah onlara bir çıkış yolu açıncaya kadar evlerde hapsedin.

16      – Sizlerden zina edenlerin her ikisine de eziyet edin. Eğer onlar tevbe edip     kendilerini ıslah ederlerse onlardan vazgeçin. Çünkü Allah tevbeleri kabul     eden ve çok merhamet edendir.

17      – Ancak Allah’ın kabul etmesini vaad buyurduğu tevbe, o kimseler içindir ki,     bilmeyerek günah işleyip hemen tevbe edenlerin tevbesidir. İşte Allah bunların     tevbelerini kabul eder. Allah alîmdir hakîmdir. (Her şeyi bilendir, hikmet     sahibidir).

18      – Yoksa günah işleyip de kendisine ölüm gelince: “İşte ben şimdi tevbe ettim.”     diyen kimselerin tevbesi kabul edilmez. Kâfir olarak ölenlerin de tevbeleri     kabul edilmez. İşte bunlara ahirette can yakıcı bir azap hazırlamışızdır.     

19      – Ey iman edenler! Kadınlara zorla varis olmanız size helal değildir. Verdiğiniz     mehrin bir kısmını kurtaracaksınız diye, onları sıkıştırmanız da helal değildir.     Ancak açık bir hayasızlık yapmış olurlarsa başka. Onlarla iyi geçinin. Eğer     kendilerinden hoşlanmadınızsa, olabilir ki, siz bir şeyden hoşlanmasanız da     Allah onda bir çok hayır takdir etmiş bulunur.

20      – Eğer bir eşi bırakıp da yerine diğer bir eş almak isterseniz, öncekine yüklerle     mehir vermiş de bulunsanız, ondan bir şey geri almayın. O malı bir iftira     ve açık bir günah isnadı yaparak geri alır mısınız?

21      – Birbirinizle kaynaşıp başbaşa kalmışken ve onlar sizden kuvvetli bir teminat     almışken verdiğinizi nasıl geri alabilirsiniz?

22      – Cahiliye devrinde geçenler müstesna, babalarınızın nikahladığı kadınlarla     evlenmeyiniz. Şüphe yok ki o, pek çirkindi, iğrenç idi, o ne fena bir âdetti.

23      – Size şunları nikahlamak haram kılındı: Anneleriniz, kızlarınız, kız kardeşleriniz,     halalarınız, teyzeleriniz, erkek ve kız kardeşlerinizin kızları, sizi emziren     süt anneleriniz, süt kızkardeşleriniz ve karılarınızın anneleri, ve kendileri     ile zifafa girdiğiniz kadınlarınızdan olan ve evlerinizde bulunan üvey kızlarınız.     Eğer üvey kızlarınızın anneleri ile zifafa girmemişseniz onlarla evlenmenizde     size bir günah yoktur. Sulbünüzden gelen (öz) oğullarınızın hanımları ile     evlenmeniz ve iki kız kardeşi birlikte nikahlamanız da haramdır. Ancak cahiliyyet     devrinde geçen geçmiştir. Şüphesiz ki Allah gafur (çok bağışlayıcı) ve çok     merhamet edicidir.

24      – Bir de harb esiri olarak sahibi bulunduğunuz cariyeler müstesna, evli kadınlarla     evlenmeniz de size haram kılındı. Bütün bunlar Allah’ın üzerinize farz kıldığı      hükümlerdir. Bunların dışında kalanlar ise iffetli olarak zina etmeksizin     mallarınızla mehir vermek suretiyle evlenmek istemeniz size helal kılındı.      O halde onlardan nikah ile faydalanmanıza karşılık mehirlerini kendilerine     verin ki, bu farzdır. O mehri takdir edip kesinleştirdikten sonra birbirinizi     razı etmenizde bir mahzur yoktur. Şüphesiz ki Allah her şeyi çok iyi bilendir,     hüküm ve hikmet sahibidir.

25      – Sizden her kim hür mümin kadınları nikah edecek bir zenginliğe gücü yetmiyorsa,     ona da ellerinizin altındaki mümin cariyelerinizden efendilerinin rızası ile     nikahlamak var. Allah sizin imanınızı daha iyi bilir. Siz birbirinizdensiniz.     O halde sahiplerinin izni ile ve mehirlerini örfe göre vermek suretiyle cariyelerden     iffetli olan, zina etmeyen, dost da edinmeyenlerle evlenin. Evlendikten sonra     bir fuhuş yaparlarsa, o vakit hür kadınlar hakkında gerekli bulunan cezanın     yarısı kendilerine lazım gelir. Bu hükümler, içinizden günah işlemekten korkanlaradır.     Sabretmeniz ise, sizin için daha hayırlıdır. Allah Gafûrdur, Rahimdir (çok     bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir).

26      – Allah, sizlere bilmediklerinizi bildirmek, sizden öncekilerin yollarını      size göstermek ve tevbenizi kabul etmek istiyor. Allah, her şeyi çok iyi bilendir,     hüküm ve hikmet sahibidir.

27      – Allah sizin tevbenizi kabul etmek istiyor. Halbuki şehvetlerine uyanlar     ise, sizin doğru yoldan büyük bir meyl ile sapmanızı istiyorlar.

28      – Allah, din hususundaki ağır teklifleri sizden hafifletmek istiyor. Çünkü     insan sabır ve tahammül bakımından zayıf yaratılmıştır.

29      – Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksızlıkla yemeyin. Ancak kendi rızanızla     yaptığınız ticaretle yemeniz helaldir. Birbirinizin canına kıymayın. Şüphesiz     Allah, size karşı çok merhametlidir.

30      – Kim, zulüm ve tecavüz yolu ile bu yasakları işlerse, yakında onu cehennem     ateşine atacağız. Onu ateşe atmak da Allah’a pek kolaydır.

31      – Eğer siz, yasaklandığınız büyük günahlardan sakınırsanız, diğer kusurlarınızı      örter, sizi güzel bir makama koyarız.

32      – Bir de Allah’ın bazınıza, diğerinden fazla verdiği şeyleri temenni etmeyin.     Erkeklere hak ettiklerinden bir pay vardır. Kadınlara da kendi kazandıklarından     bir pay vardır. İsteklerinizi Allah’ın fazlından ve kereminden isteyin. Gerçekten     Allah her şeyi hakkıyla bilendir.

33      – Anne, baba ve akrabaların bıraktıkları her şey için bir mirasçı tayin ettik.     Yemin akdiyle mirasçı kıldıklarınızın paylarını da verin. Şüphesiz Allah,     her şeye şahittir.

34      – Erkekler, kadın üzerine idareci ve hakimdirler. Çünkü Allah birini (cihad,     imamet, miras gibi işlerde) diğerinden üstün yaratmıştır. Bir de erkekler     mallarından (aile fertlerine) harcamaktadırlar. İyi kadınlar, itaatkar olanlar     ve Allah’ın korunmasını emrettiği şeyleri kocalarının bulunmadığı zamanlarda     da koruyanlardır. Fenalık ve geçimsizliklerinden korktuğunuz kadınlara gelince:     Önce kendilerine öğüt verin, yataklarından ayrılın. Bunlar da fayda vermezse     dövün. Eğer size itaat ederlerse kendilerini incitmeye başka bir bahane aramayın.     Çünkü Allah çok yücedir, çok büyüktür.

35      – Eğer karı-koca arasının açılmasından endişeye düşerseniz bir hakem erkeğin     tarafından, bir hakem de kadının ailesinden kendilerine gönderin. Bu arabulucu     hakemler gerçekten barıştırmak isterlerse, Allah karı-koca arasındaki dargınlık     yerine geçim verir. Şüphesiz ki Allah hakkıyla bilendir, her şeyin aslından     haberdardır.

36      – Allah’a ibadet edin ve O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Sonra anaya, babaya,     akrabaya, yetimlere, yoksullara, akraba olan komşulara, yakın komşulara, yanında     bulunan arkadaşa, yolda kalanlara, sahip olduğunuz kölelere iyilik edin. Şüphesiz     Allah, kibirlenen ve övünen kimseyi sevmez.

37      – Onlar ki hem kıskanır, cimrilik ederler, hem de herkese cimrilik tavsiye     ederler ve Allah’ın kendilerine lütfundan verdiği nimeti gizlerler. Biz kâfirlere     alçaltıcı bir azap hazırladık.

38      – Bunlar, Allah’a ve ahiret gününe iman etmedikleri halde mallarını, insanlara     gösteriş yapmak için harcarlar. Şeytan kimin arkadaşı olursa, o ne kötü arkadaştır!

39      – Bunlar, Allah’a ve ahiret gününe iman etselerdi ve Allah’ın verdiği rızıktan     gösterişsiz harcasalardı kendilerine ne zarar gelirdi? Allah onların söz ve     işlerini çok iyi bilendir.

40      – Şüphesiz ki Allah, hiç kimseye zerre kadar zulüm etmez. Eğer yapılan iyilik     zerre kadar da olsa, onun sevabını kat kat artırır. Ve kendi katından büyük     bir mükafat verir.

41      – Her ümmetten bir şahit getirdiğimiz ve seni de onların üzerine bir şahit     yaptığımız zaman bakalım kâfirlerin hali ne olacak!..

42      – Allah’ı, inkar edip peygambere isyan edenler, o kıyamet günü yerle bir olmayı      isterler. Allah’tan hiçbir sözü gizleyemezler.

43      – Ey iman edenler! Sarhoş iken ne söylediğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın.     Cünüb iken de yolcu olanlar müstesna gusül edinceye kadar namaza yaklaşmayın.     Eğer hasta olur, veya yolculukta bulunursanız veyahut biriniz abdest bozmaktan     gelince veya cinsî münasebette bulunup, su da bulamazsanız o zaman tertemiz     bir toprak ile teyemmüm edin. Niyetle yüzlerinize ve ellerinize sürün. Şüphesiz     ki Allah çok affedicidir, çok bağışlayıcıdır.

44      – Kendilerine kitaptan bir nasib verilmiş olanları görmüyor musun? Onlar,     sapıklığı satın alıyorlar ve sizin de yoldan sapmanızı istiyorlar.

45      – Allah sizin düşmanlarınızı çok iyi bilir. Gerçek bir dost olarak Allah yeter.     Ve yardımcı olarak da Allah yeter.

46      – Yahudilerden bir kısmı, (Allah’ın kitabındaki) kelimeleri esas mânâsından     kaydırıp; dillerini eğerek ve dine saldırarak, “Sözünü işittik, emirlerine     isyan ettik, dinle, dinlemez olası ve râinâ (bizi gözet)” diyorlar. Halbuki     onlar, “İşittik ve itaat ettik; dinle ve bize de bak” deselerdi bu, kendileri     için daha hayırlı ve daha doğru olurdu. Fakat Allah, küfürleri yüzünden kendilerini     lanetlemiştir. Artık onlar, pek azı müstesna, iman etmezler.

47      – Ey kendilerine kitap verilenler! Gelin yanınızda bulunan (Tevrat)ı tasdik     etmek üzere indirdiğimiz bu kitaba iman edin. Biz birtakım yüzleri silip de     enselerine çevirmeden yahut cumartesi halkını (yahudileri) lanetlediğimiz     gibi onları lanetlemeden önce iman edin. Yoksa Allah’ın emri mutlaka yerine     gelecektir.

48      – Doğrusu Allah, kendisine ortak koşulmasını asla affetmez. Ondan başkasını      (diğer günahları) ise, dilediği kimseler için bağışlar ve mağfiret buyurur.     Her kim Allah’a şirk koşarsa gerçekten pek büyük bir günah ile iftira etmiş      olur.

49      – Kendi nefislerini temize çıkaranları görmüyor musun? Hayır! Ancak Allah,     dilediğini temize çıkarır. Onlara kıl kadar zulmedilmez.

50      – Bak nasıl da Allah’a yalan uyduruyorlar. Apaçık bir günah olarak bu yeter.     

51      – “Şu kendilerine kitaptan (okuma yazmadan) bir nasib verilmiş olanları görmüyor     musun! Onlar puta ve şeytana inanıyorlar. Ve Allah’ı tanımayanlara, “Bunlar,     müminlerden daha doğru yoldadır.” diyorlar.

52      – Onlar, Allah’ın lanet ettiği kimselerdir. Allah kime lanet ederse artık     ona asla bir yardımcı bulamazsın.

53      – Yoksa onların mülkten bir payı mı vardır. Eğer öyle olsaydı, insanlara bir     çekirdeğin zerresini bile vermezlerdi.

54      – Yoksa onlar, Allah’ın lütuf ve kereminden insanlara verdiği nimetleri kıskanıyorlar     mı? Şüphesiz biz, İbrahim ailesine de kitap ve hikmeti vermiştik. Hem de onlara     büyük bir mülk ve saltanat ihsan ettik.

55      – İşte o yahudilerden bir kısmı ona iman etti. Bir kısmı da ondan yüz çevirdi.     O iman etmeyenlere cehennem alevi yeter.

56      – Şüphesiz ki âyetlerimizi inkâr eden kâfirleri biz yarın bir ateşe atacağız.     Derileri piştikçe azabı duysunlar diye, kendilerine başka deriler vereceğiz.     Çünkü, Allah gerçekten çok güçlüdür, hüküm ve hikmet sahibidir.

57      – İman edip salih ameller işliyenleri ise, altlarından ırmaklar akan cennetlere     koyacağız. Orada ebedî olarak kalacaklar. Onlara orada tertemiz eşler vardır.     Onları, koyu gölgeler altında bulunduracağız.

58      – Allah size, emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz     zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor. Allah, bununla size ne güzel öğüt veriyor.      Şüphesiz ki Allah her şeyi hakkıyla işiten, hakkıyla görendir.

59      – Ey iman edenler! Allah’a itaat edin, Peygambere de itaat edin ve sizden     olan emir sahibine de itaat edin. Eğer herhangi bir şeyde anlaşmazlığa düşerseniz;     Allah’a ve ahiret gününe gerçekten inanıyorsanız, onu Allah ve Resulüne arz     edin. Bu, daha iyidir ve sonuç bakımından da daha güzeldir.

60      – Şunları görmüyor musun? Kendilerinin sana indirilene ve senden önce indirilene     inandıklarını ileri sürüyorlar da tağuta inanmamaları kendilerine emrolunduğu     halde, tağut önünde muhakemeleşmek istiyorlar. Şeytan da onları bir daha dönemeyecekleri     kadar iyice sapıklığa düşürmek istiyor.

61      – Onlara: “Allah’ın indirdiğine ve Peygambere gelin!” denince, münafıkların     senden büsbütün uzaklaştıklarını görürsün.

62      – Ya nasıl, elleriyle yaptıkları yüzünden başlarına bir felaket gelince, hemen     sana geldiler de: “Biz sadece iyilik etmek ve arayı bulmak istedik.” diye     Allah’a yemin ediyorlar.

63      – Onlar, Allah’ın kalblerindekini bildiği kimselerdir; Onlara aldırma, onlara     öğüt ver ve onların içlerine tesir edecek güzel söz söyle!

64      – Biz hangi peygamberi gönderdikse, sırf Allah’ın izni ile itaat edilmek üzere     gönderdik. Eğer onlar kendilerine zulmettikleri zaman sana gelseler de Allah’tan     günahlarının bağışlanmasını dileselerdi ve Resul de onların bağışlanmasını      dileseydi, elbette Allah’ı affedici, merhametli bulurlardı.

65      – Hayır! Rabbine andolsun ki iş bildikleri gibi değil, onlar aralarında çıkan     çekişmeli işlerde seni hakem yapıp sonra da senin verdiğin hükme karşı içlerinde     hiçbir sıkıntı duymaksızın, tam bir teslimiyetle boyun eğmedikçe iman etmiş      olamazlar.

66      – Eğer biz onlara: “Kendinizi öldürün, veya yurtlarınızdan çıkın.” diye yazmış      olsaydık, içlerinden pek azı hariç, bunu yapamazlardı. Fakat kendilerine verilen     öğütleri tutsalardı, elbette haklarında hem daha hayırlı, hem de daha sağlam     olurdu.

67      – Ve o zaman elbette kendilerine katımızdan büyük mükafat verirdik.

68      – Ve onları elbette doğru yola iletirdik.

69      – Kim Allah’a ve Peygambere itaat ederse işte onlar, Allah’ın kendilerine     nimet verdiği peygamberlerle, sıddıklarla, şehidlerle, iyilerle birliktedir.     Bunlar ne güzel arkadaştır!

70      – Bu lütuf Allah’tandır. Bilen olarak Allah yeter.

71      – Ey iman edenler! Düşmana karşı her türlü savunma tedbirinizi alınız. Onlara     karşı ya küçük birlikler halinde hareket ediniz veya topyekün seferber olunuz.     

72      – Şüphesiz içinizden bir kısmı vardır ki, pek ağır davranır. Eğer başınıza     bir musibet gelirse: “Allah bana lutfetti de onlarla beraber bulunmadım.”     der.

73      – Ve eğer Allah’tan size bir lütuf ve zafer erişecek olsa, sizinle kendisi     arasında hiç sevgi yokmuş gibi, bu sefer de hiç şüphesiz şöyle diyecek: “Ah     ne olurdu, onlarla beraber olaydım da büyük murada ereydim.”

74      – O halde geçici dünya hayatını, ebedî ahiret hayatı karşılığında satacak     olanlar, Allah yolunda savaşsınlar. Her kim Allah yolunda savaşır da öldürülür     veya galip gelirse, her iki durumda da biz ona yarın pek büyük bir mükafat     vereceğiz.

75      – Hem size ne oluyor ki, Allah yolunda: “Ey Rabbimiz! bizleri bu halkı zâlim     olan memleketten çıkar, tarafından bizi iyi idare edecek bir sahip ve bize     katından bir kurtarıcı gönder” diye yalvarıp duran zayıf ve zavallı erkekler,     kadınlar ve çocukların kurtarılması uğrunda savaşa çıkmıyorsunuz?

76      – İman edenler, Allah yolunda savaşırlar. İnkâr edenler de tağut yolunda savaşırlar.     O halde siz şeytanın taraftarlarına karşı savaşın. Çünkü şeytanın hilesi zayıftır.

77      – Kendilerine, “Ellerinizi savaştan çekin, namazı kılın, zekatı verin” denilenleri     görmedin mi? Üzerlerine savaş yazılınca hemen içlerinden bir kısmı insanlardan,     Allah’tan korkar gibi, hatta daha çok korkarlar ve “Rabbimiz! Niçin bize savaş      yazdın? Ne olurdu bize azıcık bir müddet daha tanımış olsaydın da biraz daha     yaşasaydık?” derler. Onlara de ki: “Dünya zevki ne de olsa azdır, ahiret,     Allah’a karşı gelmekten sakınan için daha hayırlıdır ve size kıl kadar haksızlık     edilmez.”

78      – Her nerede olursanız olun ölüm size yetişir, son derece sağlam kaleler içinde     de bulunsanız yine kurtulamazsınız. Onlara bir iyilik erişirse “Bu, Allahtandır”     derler, bir kötülüğe uğrarlarsa, “Bu, senin yüzündendir.” derler. Ey Muhammed!     De ki: “Hepsi Allah’tandır.” Bu topluma ne oluyor ki, hiç söz anlamaya yanaşmıyorlar?     

79      – (Ey insanoğlu!) sana gelen her iyilik Allah’tandır, sana ne kötülük dokunursa     kendindendir. Ey Muhammed! Biz seni bütün insanlara bir elçi olarak gönderdik.     Buna şahit olarak da Allah yeter.

80      – Kim peygambere itaat ederse Allah’a itaat etmiş olur. Kim de yüz çevirirse,     biz seni onlara bekçi olarak göndermedik.

81      – Sana “Peki” derler, fakat senin yanından çıktıklarında, içlerinden birtakımı,      geceleyin (gündüz) söylemiş olduklarının tersini kurarlar. Allah onların geceleyin     tasarladıklarını yazıyor. Sen onlara aldırma. Allah’a güven. Vekil olarak     Allah yeter.

82      – Onlar hâlâ Kur’ân’ı gereği gibi düşünüp anlamaya çalışmazlar mı? Eğer o     Allah’tan başkası tarafından indirilmiş olsaydı mutlaka onda birçok çelişkiler     bulurlardı.

83      – Kendilerine güven veya korku hususunda bir haber geldiğinde onu hemen yayıverirler.     Halbuki onu peygambere ve aralarında yetkili kimselere götürselerdi, onlardan     sonuç çıkarmaya gücü yetenler, onu anlarlardı. Allah’ın üzerinizdeki lütfu     ve rahmeti olmasaydı, pek azınız hariç, şeytana uyardınız.

84      – (Ey Muhammed) Allah yolunda savaş! Sen ancak kendi yaptığından sorumlusun.     Müminleri de savaşa teşvik et. Umulur ki, Allah kâfirlerin gücünü kırar. Hiç      şüphesiz ki Allah kuvvet ve kudretçe çok daha güçlü, ve cezası daha çetindir.     

85      – Kim güzel bir işte aracılık ederse, ona o işin sevabından bir pay vardır.     Kim de kötü bir şeyde aracılık yaparsa, ona da o kötülükten bir pay vardır.     Allah her şeyi gözetip karşılığını verir.

86      – Siz bir selam ile selamlandığınız zaman, siz de ondan daha güzeliyle karşılık     verin veya verilen selamı aynen iade edin. Şüphesiz Allah, her şeyin hesabını      gereği gibi yapandır.

87      – Kendinden başka ilâh olmayan Allah, sizi kıyamet gününde mutlaka biraraya     toplayacaktır. Bunda asla şüphe yoktur. Allah’tan daha doğru sözlü kim olabilir?     

88      – O halde, siz niçin münafıklar hakkında iki gruba ayrılıyorsunuz? Allah onları      kazandıkları günah yüzünden terslerine döndürdüğü halde Allah’ın saptırdığını      yola getirmek mi istiyorsunuz? Allah kimi saptırırsa, sen onun için bir çıkış      yolu bulamazsın.

89      – Onlar, küfür işledikleri gibi, sizin de küfür işleyip kendileriyle bir olmanızı      arzu ettiler. Onun için, onlar Allah yolunda hicret edinceye kadar içlerinden     dost edinmeyin. Eğer bundan yüz çevirirlerse onları yakalayın ve bulduğunuz     yerde öldürün; Onlardan ne bir dost, ne de bir yardımcı edinmeyin.

90      – Ancak o kimselere dokunmayın ki, sizinle aralarında anlaşma olan bir kavme     sığınmış bulunurlar. Yahut ne sizinle, ne de kendi kavimleriyle savaşmayı      gönüllerine sığdıramayıp tarafsız olarak size gelmişlerdir. Eğer Allah dileseydi,     onları size musallat kılardı, onlar da sizinle savaşırlardı. Eğer onlar sizden     uzak dururlar, sizinle savaşmayıp size barış teklif ederlerse, Allah, sizin     için onlar aleyhine bir yol vermemiştir.

91      – Diğer birtakım kimseleri de bulacaksınız ki; hem sizden emin olmak, hem     de kavimlerinden emin olmak isterler. Fitne için her davet olunuşlarında onun     içine başaşağı dalarlar. Eğer bunlar sizden çekinmezlerse, kendilerini bulduğunuz     yerde yakalayın ve öldürün. İşte bunlar aleyhinde size açık bir ferman verdik.     

92      – Hata dışında bir mümin, diğer bir mümini öldüremez. Ve kim bir mümini yanlışlıkla     öldürürse, mümin bir köle azad etmesi ve ölenin ailesine (varislerine) teslim     edilecek bir diyet vermesi gerekir. Ancak ölünün ailesinin bağışlaması müstesnadır.     Eğer öldürülen, mümin olmakla beraber size düşman bir kavimden ise, o zaman,     öldürenin bir köle azad etmesi gerekir. Eğer öldürülen sizinle aralarında     antlaşma olan bir kavimden ise, öldürenin, ölenin ailesine diyet vermesi ve     mümin bir köle azad etmesi gerekir. Bunlara gücü yetmeyenin de Allah tarafından     tevbesinin kabulü için arka arkaya iki ay oruç tutması gerekir. Allah, Alimdir     (her şeyi bilendir), Hakimdir (hüküm ve hikmet sahibidir).

93      – Kim bir mümini kasten öldürürse, cezası, içinde ebedî olarak kalacağı cehennemdir.     Allah ona gazab ve lanet etmiş ve onun için büyük bir azab hazırlamıştır.     

94      – Ey İman edenler! Allah yolunda cihada çıktığınız zaman, mümini kâfirden     ayırmak için iyice araştırın. Size selam veren kimseye, dünya hayatının menfaatini     gözeterek, “Sen mümin değilsin” demeyin. Allah katında çok ganimetler var.      İslâm’a ilk önce girdiğiniz zaman siz de öyle idiniz. Sonra Allah size lutufta     bulundu. Onun için iyice araştırın. Şüphesiz ki Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.     

95      – Müminlerden özür sahibi olmaksızın oturanlarla Allah yolunda mallarıyla,     canlarıyla cihad edenler eşit olamazlar. Allah, mallarıyla, canlarıyla cihad     edenleri, derece itibariyle, oturanlardan üstün kıldı. Allah onların hepsine     de cenneti vaad etmiştir. Bununla beraber Allah mücahitlere, oturanların üzerinde     büyük bir ecir vermiştir.

96      – Kendi katından derece derece rütbeler, bir mağfiret ve rahmet vermiştir.     Öyle ya, O çok bağışlayıcı, çok merhamet edicidir.

97      – Melekler, kendilerine zulmeden kişilerin canlarını aldıklarında, onlara,     “Ne işte idiniz?” derler. Onlar da: “Biz yer yüzünde zayıf kimselerdik.” derler.     Melekler: “Allah’ın yeryüzü geniş değil miydi, siz de orada hicret etseydiniz     ya?” derler. İşte bunların varacakları yer cehennemdir. O ne kötü gidiş yeridir.     

98      – Ancak gerçekten aciz ve zayıf olan, çaresiz kalan ve hicret etmeye yol bulamayan     erkekler, kadınlar ve çocuklar hariç…

99      – Umulur ki, Allah bu kimseleri affeder. Allah çok affedici, çok bağışlayıcıdır.     

100      – Her kim Allah yolunda hicret ederse, yeryüzünde gidecek çok yer de bulur,     genişlik de bulur. Her kim Allah’a ve Peygamberine hicret etmek maksadıyla     evinden çıkar da sonra kendisine ölüm yetişirse, kuşkusuz onun mükafatı Allah’a     düşer. Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir.

101     – Yeryüzünde sefere çıktığınızda kâfirlerin size bir kötülük yapacağından     korkarsanız namazı kısaltmanızda size bir vebal yoktur. Kuşkusuz kâfirler     sizin apaçık düşmanınızdır.

102      – Sen onların aralarında bulunup da onlara namaz kıldırdığında içlerinden     bir kısmı seninle beraber namaza dursun. Silahlarını da yanlarına alsınlar.     Bunlar secdeye vardıklarında diğer bir kısmı arkanızda beklesin. Sonra o namaz     kılmamış olan diğer kısım gelsin seninle beraber kılsınlar ve ihtiyatlı bulunsunlar,     silahlarını yanlarına alsınlar. Kâfirler arzu ederler ki, silahlarınızdan     ve eşyanızdan bir gafil olsanız da size ani bir baskın yapsalar. Eğer size     yağmur gibi bir eziyet erişir veya hasta olursanız silahlarınızı bırakmanızda     bir vebal yoktur. Bununla beraber ihtiyatı elden bırakmayın. Kuşkusuz Allah     kâfirlere alçaltıcı bir azap hazırlamıştır.

103      – O korkulu zamanda namazı kıldınız mı gerek ayakta, gerek otururken ve gerek     yanlarınız üzerinde hep Allah’ı zikredin. Korkudan kurtulduğunuzda namazı      tam erkanı ile kılın. Çünkü namaz müminlere belirli vakitlerde yazılı bir     farzdır.

104      – Düşman topluluğunu takip etmede gevşeklik göstermeyin. Eğer siz acı duyuyorsanız,     kuşkusuz onlar da sizin acı duyduğunuz gibi acı çekiyorlar. Oysa siz Allah’tan     onların ümit edemeyecekleri şeyleri umuyorsunuz. Kuşkusuz Allah her şeyi bilendir,     hikmet sahibidir.

105      – Biz sana Kitab (Kur’ân)ı hak olarak indirdik ki, insanlar arasında Allah’ın     sana gösterdiği şekilde hüküm veresin. Sakın hainlerin savunucusu olma!

106      – Allah’tan bağışlanmanı dile. Şüphesiz, Allah bağışlayıcıdır, esirgeyicidir.     

107      – Kendilerine hainlik edenleri savunma. Muhakkak Allah hain günahkârları sevmez.     

108      – Bunlar, insanlardan (hainliklerini) gizlerler de, Allah’tan gizlemezler.     Oysa O, geceleyin istemediği şeyi kurarlarken onların yanı başlarındadır.     Allah, onların yaptıklarını (ilmiyle) kuşatmıştır.

109      – Haydi siz dünya hayatında onları savunuverdiniz (diyelim). Peki kıyamet     gününde Allah’ın huzurunda onları kim savunacaktır? Yahut onlara kim vekil     olacaktır?

110      – Kim bir kötülük işler, yahut nefsine zulmeder, sonra da Allah’tan bağışlanmasını      dilerse, Allah’ı bağışlayıcı ve esirgeyici bulur.

111      – Kim bir kötülük işlerse, kendi nefsine kötülük etmiş olur. Allah her şeyi     hakkıyle bilendir, hikmet sahibidir.

112      – Kim bir hata veya bir günah işler de sonra onu bir suçsuzun üzerine atarsa,     muhakkak iftira etmiş ve apaçık bir günah yüklenmiş olur.

113      – Eğer Allah’ın sana lütuf ve merhameti olmasaydı, onlardan bir güruh seni     sapıtmaya çalışırdı. Halbuki onlar, ancak kendi nefislerini saptırırlar, sana     hiçbir zarar veremezler. Allah, sana Kitab (Kur’an)ı ve hikmeti indirmiş ve     sana bilmediğin şeyleri öğretmiştir. Allah’ın sana olan lütfu büyüktür.

114      – Bir sadaka vermeyi yahut iyilik yapmayı veyahut da insanlar arasını düzeltmeyi     emreden(ler)inki hariç, onların aralarındaki gizli gizli konuşmalarının çoğunda     hiçbir hayır yoktur. Kim bunları sırf Allah’ın rızasını kazanmak için yaparsa,     yakında ona büyük bir mükafat vereceğiz.

115      – Kim kendisine doğru yol besbelli olduktan sonra Peygamber’e karşı çıkar,     müminlerin yolundan başkasına uyup giderse onu döndüğü yolda bırakırız ve     cehenneme sokarız. Orası ne kötü bir gidiş yeridir.

116      – Şüphesiz Allah kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz. Bunun dışında dilediğini     bağışlar. Allah’a ortak koşan, muhakkak ki, derin bir sapıklığa düşmüştür.     

117      – Onlar, Allah’ı bırakırlar da, yalnız dişilere taparlar. Böylece ancak inatçı     şeytana tapmış olurlar.

118-119      – Allah o şeytana lanet etti. Ve o da: “Elbette senin kullarından belirli     bir pay alacağım, onları mutlaka saptıracağım, onları boş kuruntulara sokacağım,     ve onlara emredeceğim de hayvanların kulaklarını yaracaklar, onlara emredeceğim     de Allah’ın yaratışını değiştirecekler” dedi. Kim Allah’ı bırakıp da şeytanı      dost edinirse, şüphesiz o, apaçık bir ziyana uğramış olur.

120      – Şeytan onlara vaad eder ve onları boş umutlarla oyalar. Oysa şeytanın onlara     vaadi, aldatmadan başka bir şey değildir.

121      – Bunların varacakları yer cehennemdir. Ondan kurtulmak için çare bulamazlar.     

122      – İman edip iyi işler yapanları da altlarından ırmaklar akan cennetlere sokacağız,     orada ebedî olarak kalacaklardır. Bu, Allah’ın gerçek vaadidir. Allah’dan     daha doğru sözlü kim olabilir?

123      – (İş), ne sizin kuruntunuza, ne de kitap ehlinin kuruntusuna göredir. Kötülük     yapan, o yüzden cezalandırılır. O, kendisine Allah’tan başka ne bir dost,     ne de bir yardımcı bulabilir.

124      – Erkek veya kadın, kim mümin olur da güzel amellerden işlerse, işte onlar     cennete girerler. Zerre kadar da haksızlığa uğratılmazlar.

125      – İyilik yaparak kendisini Allah’a teslim eden ve İbrahim’in dinine dosdoğru     olarak tâbi olan kimseden, din bakımından daha iyi kim olabilir? Allah, İbrahim’i     dost edinmişti.

126      – Göklerde ve yerde olanların hepsi Allah’ındır. Allah, her şeyi kuşatıcıdır.     

127      – Kadınlar hakkında senden fetva isterler. De ki: Onlar hakkındaki fetvayı      size Allah veriyor: Yazılmış hakları olan mirası kendilerine vermediğiniz     ve nikahlanmayı istemediğiniz öksüz kızlar ve zavallı çocuklara ve bir de     yetimlere adaletle davranmanız hakkında Kitap’ta size okunan âyetler vardır.     Sizin her yaptığınız iyiliği, muhakkak Allah bilir.

128      – Eğer bir kadın kocasının geçimsizliğinden, yahut kendisinden yüz çevirmesinden     endişe ederse, aralarında bir sulh yapmalarında, onlara bir günah yoktur.     Sulh hep hayırlıdır. Zaten nefisler kıskançlığa hazırdır. Eğer iyi geçinir     ve geçimsizlikten sakınırsanız, şüphesiz Allah yaptıklarınızdan haberdardır.     

129      – Kadınlarınız arasında her yönden adaletli davranmaya ne kadar uğraşsanız     buna güç yetiremezsiniz. Bari birisine tamamen kapılıp da diğerini askıya     alınmış gibi bırakmayın. Eğer arayı düzeltir ve haksızlıktan korunursanız,      şüphesiz Allah çok bağışlayıcı ve esirgeyicidir.

130      – Eğer karı-koca birbirlerinden ayrılacak olurlarsa, Allah, onların her birini     geniş lutfuyla muhtaç bırakmaz. Allah’ın lutfu geniştir, hikmeti büyüktür.     

131      – Göklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah’ındır. Sizden önce kendilerine kitap     verilenlere ve size Allah’tan korkmanızı emrettik. Eğer inkâr ederseniz, biliniz     ki, göklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah’ındır. Allah hiçbir şeye muhtaç     değildir, hamd ve senâ O’na yakışır.

132-      Göklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah’ındır. Vekil olarak Allah yeter.

133      – Ey insanlar! Eğer Allah dilerse sizi giderir de başkalarını getirir. Ve     Allah, buna kadirdir.

134      – Kim dünya nimetini isterse, bilsin ki dünya ve ahiret nimeti Allah katındadır.     Allah her şeyi çok iyi işiten ve çok iyi görendir.

135      – Ey iman edenler! Adaleti ayakta tutan ve kendiniz, ana-babanız ve yakın     akrabanız aleyhine de olsa, yalnız Allah için şahitlik eden kimseler olunuz.     Zira zengin de olsa, fakir de olsa, Allah ikisine de (sizden) daha yakındır.     Nefsinizin arzusuna uyarak adaletten uzaklaşmayın. Eğer (şahitlik ederken)     dilinizi eğer, bükerseniz veya çekinirseniz, şüphesiz Allah yaptıklarınızdan     haberdardır.

136      – Ey iman edenler! Allah’a, Peygamberine, Peygamberine indirdiği Kitab’a,     ve daha önce indirdiği kitaba iman edin. Kim Allah’ı, meleklerini, kitaplarını,      peygamberlerini ve ahiret gününü inkâr ederse sapıklığın en koyusuna düşmüş      olur.

137      – İman edip sonra inkâr eden, sonra iman edip tekrar inkâr eden, sonra da     inkârlarında ileri gidenleri Allah ne bağışlayacak, ne de doğru yola eriştirecektir.     

138      – Münafıklara da haber ver ki, kendileri için çok acı bir azab vardır.

139      – Onlar, müminleri bırakıp kâfirleri dost ediniyorlar. Onların yanında izzet     ve şeref mi arıyorlar? Halbuki bütün izzet ve şeref Allah’a aittir.

140      – Allah size Kitab (Kur’an)da: “Allah’ın âyetlerinin inkâr edildiğini ve onlarla     alay edildiğini işittiğiniz zaman, başka bir söze geçmedikleri müddetçe, o     kâfirlerle oturmayın. Aksi halde siz de onlar gibi olursunuz” diye hüküm indirdi.     Muhakkak ki Allah, münafıkların ve kâfirlerin hepsini cehennemde toplayacaktır.     

141      – Onlar sizi gözetleyip dururlar. Eğer Allah tarafından size bir zafer nasip     olursa: “Biz sizinle beraber değil miydik?” derler. Şayet kâfirlerin zaferden     bir payı olursa: (Bu defa da onlara): “Size üstünlük sağlayarak sizi müminlerden     korumadık mı?” derler. Allah, kıyamet gününde aranızda hükmünü verecektir.     Allah, müminlerin aleyhine kâfirlere hiçbir yol vermeyecektir.

142      – Münafıklar, Allah’ı aldatmaya çalışırlar. Halbuki Allah, onların oyunlarını      başlarına geçirecektir. Onlar, namaza kalktıkları zaman tembel tembel kalkarlar.      İnsanlara gösteriş yaparlar. Allah’ı pek az anarlar.

143      – Münafıklar, küfür ile iman arasında bocalamaktadırlar. Ne bu müminlere bağlanırlar,     ne de şu kâfirlere. Allah kimi doğru yoldan saptırırsa, sen artık ona kurtuluş      yolu bulamazsın.

144      – Ey iman edenler! Müminleri bırakıp da kâfirleri dost edinmeyin. Kendi aleyhinizde     Allah’a apaçık bir delil mi vermek istiyorsunuz?

145      – Şüphesiz ki münafıklar, cehennem ateşinin en aşağı tabakasındadırlar. Onlara     bir yardım edici de bulamazsın.

146      – Ancak tevbe edenler, durumlarını düzeltenler, Allah’a sarılanlar ve Allah     için dinlerine samimi olarak bağlananlar müstesna. İşte bunlar müminlerle     beraberdirler. Allah, müminlere büyük bir mükafat verecektir.

147      – Eğer şükreder ve iman ederseniz Allah size azabı ne yapar? Allah, şükredenlerin     mükafatını veren ve her şeyi bilendir.

148      – Allah, zulme uğrayanların dışında, çirkin sözün açıkça söylenmesinden hoşlanmaz.     Allah her şeyi hakkıyla işiten, hakkıyla bilendir.

149      – Bir hayrı açıklar yahut gizlerseniz, yahut da bir kötülüğü bağışlarsanız,     biliniz ki, Allah da çok bağışlayıcıdır, her şeye hakkıyla kadirdir.

150      – Onlar, Allah’ı ve peygamberlerini inkâr ederler, Allah ile peygamberlerinin     arasını ayırmak isterler. “Kimine inanırız, kimini inkâr ederiz” derler. Bu     ikisinin (imanla küfrün) arasında bir yol tutmak isterler.

151      – İşte onlar gerçek kâfirlerdir. Biz de kâfirlere alçaltıcı bir azab hazırlamışızdır.     

152      – Allah’a ve peygamberlerine iman edenler ve onlar arasında ayırım yapmayanlara     (Allah) pek yakında mükafatlarını verecektir. Allah çok bağışlayıcıdır, çok     merhametlidir.

153      – Kitap ehli, senden, kendilerine gökten bir kitap indirmeni istiyorlar. Musa’dan     bundan daha büyüğünü istemişler ve: “Allah’ı bize açıkça göster” demişlerdi.     Haksızlıkları sebebiyle onları yıldırım çarptı. Sonra kendilerine açık deliller     geldiği halde buzağıyı (tanrı) edinmişlerdi. Onları bundan dolayı da affettik.     Ve Musa’ya açık bir delil (yetki) verdik.

154      – Söz vermeleri için Tur dağını üzerlerine kaldırdık. Onlara: “O kapıdan secde     ederek girin” dedik. Yine onlara: “Cumartesi yasağını çiğnemeyin” dedik ve     onlardan sağlam bir söz aldık.

155      – Verdikleri sözden dönmeleri, Allah’ın âyetlerini inkâr etmeleri, haksız     yere peygamberlerini öldürmeleri ve “kalblerimiz kılıflıdır” demelerinden     dolayı (başlarına türlü belalar verdik). Doğrusu Allah, inkârları sebebiyle     onların kalplerini mühürlemiştir. Pek azı hariç onlar inanmazlar.

156      -(Kalblerinin mühürlenmesinin diğer bir sebebi de İsa’yı) inkâr etmeleri ve     Meryem’e büyük bir iftirada bulunmalarıdır.

157      – Bir de “Biz Allah’ın peygamberi Meryem oğlu İsa Mesih’i öldürdük” demeleridir.     Oysa onu ne öldürdüler, ne de astılar. Fakat öldürdükleri kimse, onlara İsa     gibi gösterildi. Onun hakkında anlaşmazlığa düşenler, ondan yana tam bir kuşku     içindedirler. O hususta bir bilgileri yoktur. Sadece zanna uyuyorlar. Onu     kesinlikle öldürmediler.

158      – Fakat Allah onu kendisine yükseltmiştir. Allah, aziz (daima üstün)dir, hikmet     sahibidir.

159      – Kitap ehlinden hiçbir kimse yoktur ki, ölmeden önce ona (İsa’ya) iman etmiş      olmasın. Kıyamet gününde o, onlara şahitlik edecektir.

160-161      – Yahudilerin zulmetmeleri ve birçok kimseleri Allah yolundan alıkoymaları,      yasaklandıkları halde faiz almaları ve insanların mallarını haksız yere yemeleri     sebebiyle daha önce kendilerine helâl kılınan temiz şeyleri haram kıldık.     Onlardan kâfir olanlara can yakıcı bir azap hazırladık.

162      – Fakat onlardan ilimde derinleşmiş olanlar ve iman edenler, sana indirilene     ve senden önce indirilenlere iman ederler. Onlar, namazı kılan, zekatı veren,     Allah’a ve ahiret gününe iman edenlerdir. İşte onlara büyük bir mükafat vereceğiz.     

163      – Muhakkak biz, Nuh’a ve ondan sonra gelen peygamberlere vahyettiğimiz gibi,     sana da vahyettik. İbrahim’e, İsmail’e, İshak’a, Yakub’a, torunlarına, İsa’ya,     Eyyûb’a, Yunus’a, Harun’a ve Süleyman’a da vahyettik. Davud’a da Zebur’u verdik.     

164      – Daha önce sana anlattığımız peygamberlerle, anlatmadığımız başka peygamberlere     de (vahyettik). Ve Allah Musa ile de konuştu.

165      – Peygamberleri müjdeciler ve azab habercileri olarak gönderdik ki, peygamberlerden     sonra insanların Allah’a karşı bir bahaneleri olmasın. Allah mutlak üstündür,     yegane hikmet sahibidir.

166      – Fakat Allah, sana indirdiğini kendi ilmiyle indirmiş olduğuna şahitlik eder.     Melekler de buna şahitlik ederler. Allah’ın şahitliği de kafidir.

167      – Şüphesiz inkâr edip, insanları Allah yolundan alıkoyanlar, derin bir sapıklığa     düşmüşlerdir.

168     – Muhakkak Allah, inkâr edenleri ve zulmedenleri ne bağışlar, ne de doğru     bir yola eriştirir.

169      – Onları ancak cehennemin yoluna (iletecek ve) onlar orada ebedî olarak kalacaklardır.     Bu ise Allah’a çok kolaydır.

170      – Ey insanlar, Resul size, Rabbi’nizden hakkı (gerçeği) getirdi. Kendi yararınıza     olarak ona inanın. Eğer inkâr ederseniz, bilin ki göklerde ve yerde olanların     hepsi Allah’ındır. Allah bilendir, hikmet sahibidir.

171      – Ey kitab ehli! Dininizde taşkınlık etmeyin ve Allah hakkında ancak doğru     olanı söyleyin! Meryem oğlu İsa Mesih, sadece Allah’ın elçisi, Meryem’e atmış      olduğu kelimesi ve O’ndan bir ruhtur. Allah’a ve peygamberlerine inanın (Allah)     üçtür demeyin. Kendi yararınız için buna son verin. Muhakkak ki Allah tek     bir ilâhtır. O, çocuk sahibi olmaktan yüce (münezzeh)dir. Göklerdeki ve yerdekilerin     hepsi O’nundur. Vekil olarak Allah yeter.

172      – Hiçbir zaman Mesih de Allah’ın bir kulu olmaktan çekinmez, Allah’a yakın     melekler de. Kim O’na kulluk etmekten çekinir ve büyüklük taslarsa bilsin     ki O, onların hepsini huzuruna toplayacaktır.

173      – İnanıp güzel işler yapanlara gelince, onların mükafatlarını eksiksiz ödeyecek     ve lütfundan onlara daha fazlasını da verecektir. Allah’a kulluktan çekinip     büyüklük taslayanlara da şiddetli bir şekilde azab edecek ve onlar Allah’dan     başka kendilerine ne bir dost, ne de bir yardımcı bulamayacaklardır.

174      – Ey insanlar! Size Rabbinizden bir delil (Muhammed) geldi ve size apaçık     bir nur indirdik.

175      – Allah’a inanıp O’na sımsıkı sarılanları (Allah), kendisinden bir rahmet     ve lutfa sokacak ve kendisine varan dosdoğru yola iletecektir.

176      – Senden fetva istiyorlar. Deki: “Allah size kelâle (babasız ve çocuksuz kimse)     nin mirası hakkında hükmünü açıklıyor: Çocuğu olmayan, fakat kız kardeşi bulunan     bir kişi ölürse, bıraktığı malın yarısı o (kız kardeşi)nundur. Çocuğu olmayan     kız kardeş ölürse, erkek kardeş ona varis olur. Eğer (ölenin) iki kız kardeşi     varsa, bıraktığının üçte ikisi onlarındır. Eğer kardeşler erkek ve kız olurlarsa,     erkeğin hissesi, iki kızın hissesi kadardır. Şaşırmamanız için Allah size     (hükümlerini) açıklıyor. Allah, her şeyi hakkıyla bilendir.

3-AL-İ İMRAN SURESİ     

1      – Elif, Lâm Mîm,

2      – Allah, kendisinden başka tanrı olmayan, hayy ve kayyûmdur

3     – 4 – O, sana kendisinden öncekileri tasdik edip doğrulayan bu kitabı hak     ile indirdi. Daha önce insanlara hidayet olarak Tevrat’ı ve İncil’i de yine     O indirmişti.. Evet bu Furkan’ı da O indirdi. Gerçek şu ki, Allah’ın âyetlerini     inkâr edenler için çetin bir azap vardır. Allah çok güçlüdür, intikamını alır.

5      – Şu da kesindir ki, ne yerde, ne de gökte hiçbir şey Allah’a gizli kalmaz.

6      – Sizi, rahimlerde dilediği gibi şekillendiren O’dur. Kendisinden başka tanrı      olmayan, şan, şeref ve hikmet sahibi olan O’dur.

7      – Sana bu kitabı indiren O’dur. Bunun âyetlerinden bir kısmı muhkemdir ki,     bu âyetler, kitabın anası (aslı) demektir. Diğer bir kısmı da müteşabih âyetlerdir.     Kalblerinde kaypaklık olanlar, sırf fitne çıkarmak için, bir de kendi keyflerine     göre te’vil yapmak için onun müteşabih olanlarının peşine düşerler. Halbuki     onun te’vilini Allah’dan başka kimse bilmez. İlimde uzman olanlar, “Biz buna     inandık, hepsi Rabbimiz katındandır.” derler. Üstün akıllılardan başkası da     derin düşünmez.

8      – Ey Rabbimiz! Bize ihsan ettiğin hidayetten sonra kalblerimizi haktan saptırma,     bize kendi katından rahmet ihsan eyle! Şüphesiz ki, Sen bol ihsan sahibisin.     

9      – Ey Rabbimiz! Bize ihsan ettiğin hidayetten sonra kalblerimizi haktan saptırma,     bize kendi katından rahmet ihsan eyle! Şüphesiz ki, Sen bol ihsan sahibisin.     

10      – Ey Rabbimiz! Muhakkak ki, Sen, geleceğinde hiç şüphe olmayan bir günde bütün     insanları bir araya toplayacaksın. Muhakkak ki Allah, hiç sözünden caymaz.     

11      – Gerçek şu ki, kâfirlere, Allah’tan gelecek bir zararı, ne malları, ne de     evlatları engelleyemez. İşte onlar, o ateşin yakıtı olacaklar.

12      – Gidişatları, Firavun soyunun ve daha öncekilerin gidişatı gibidir. Onlar,     âyetlerimizi yalan saymışlardı. Bunun üzerine Allah da onları işledikleri     günahlar yüzünden yakalayıp alaşağı etti. Allah, cezası çetin olandır.

13      – O inkârcı kâfirlere de ki, siz mutlaka yenilgiye uğrayacak ve toplanıp cehenneme     doldurulacaksınız. Orası ne fena bir döşektir.

14      – Hiç şüphesiz karşı karşıya gelen iki toplulukta size bir âyet, bir işaret     ve ibret vardır. Onlardan biri Allah yolunda savaşıyordu, öbürü de kâfirdi     ve karşılarındakini göz kararıyla kendilerinin iki katı görüyorlardı. Allah     da gönderdiği yardımla dilediğini destekliyordu. Gören gözleri olanlar için     elbette bunda apaçık bir ibret vardır.

15      – İnsanlara kadınlar, oğullar, yüklerle altın ve gümüş yığınları, salma atlar,     davarlar, ekinler kabilinden aşırı sevgiyle bağlanılan şeyler çok süslü gösterilmiştir.     Halbuki bunlar dünya hayatının geçici faydalarını sağlayan şeylerdir. Oysa     varılacak yerin (ebedî hayatın) bütün güzellikleri Allah katındadır.

16      – De ki, size, o istediklerinizden daha hayırlısını haber vereyim mi? Korunan     kullar için Rablerinin yanında cennetler var ki, altlarından ırmaklar akar,     içlerinde ebedî kalmak üzere onlara, hem tertemiz eşler var, hem de Allah’dan     bir rıza vardır. Allah, o kulları görür.

17      – Onlar ki, “Ey Rabbimiz! Biz inandık, iman getirdik, artık bizim suçlarımızı      bağışla ve bizi ateş azabından koru!” derler.

18      – O sabredenleri, o doğruluktan şaşmayanları, o elpençe divan duranları, o     nafaka verenleri ve seher vakitlerinde o istiğfar edip yalvaranları (görür).     

19      – Allah şehadet eyledi şu gerçeğe ki, başka tanrı yok, ancak O vardır. Bütün     melekler ve ilim uluları da dosdoğru olarak buna şahittir ki, başka tanrı      yok, ancak O aziz, O hakîm vardır.

20      – Doğrusu Allah katında din, İslâm’dır; o kitap verilenlerin anlaşmazlıkları      ise sırf kendilerine ilim geldikten sonra aralarındaki taşkınlık ve ihtirastan     dolayıdır. Her kim Allah’ın âyetlerini inkâr ederse iyi bilsin ki, Allah hesabı      çabuk görendir.

21      – Buna karşı seninle münakayaşa kalkışırlarsa de ki: “Ben, bana uyanlarla     birlikte kendi özümü Allah’a teslim etmişimdir”. Kendilerine kitap verilenlere     ve (kitap verilmeyen) ümmîlere de ki: “Siz de İslâm’ı kabul ettiniz mi?” Eğer      İslâm’a girerlerse hidayete ermiş olurlar. Eğer yüz çevirirlerse, sana düşen      şey ancak tebliğ etmektir. Allah kulları görendir. Allah’ın âyetlerini inkâr     edenler ve haksız yere peygamberleri öldürenler, insanlar içinde adaleti emredenlerin     canına kıyanlar yok mu? Bunları acıklı bir azapla müjdele!

22      – İşte bunlar öyle kimselerdir ki, dünyada da ahirette de bütün yaptıkları      boşa gitmiştir. Onların hiçbir yardımcıları da olmayacaktır.

23      – Görmüyor musun, o kendilerine kitaptan bir nasip verilmiş olanlar, aralarında     hüküm vermek için Allah’ın kitabına davet olunuyorlar da, sonra içlerinden     bir kısmı yüz çevirerek dönüp gidiyorlar.

24      – Bunun sebebi, onların “belli günlerden başka bize asla ateş azabı dokunmaz”     demeleridir. Uydurageldikleri yalanlar dinlerinde kendilerini aldatmaktadır.     

25      – O geleceğinde hiç şüphe olmayan günde kendilerini bir araya topladığımız     ve hiç kimseye haksızlık edilmeden herkese ne kazandıysa tamamen ödendiği     vakit halleri nasıl olacaktır?

26      – De ki: “Ey mülkün sahibi Allah’ım! Sen mülkü dilediğine verirsin, dilediğinden     de onu çeker alırsın, dilediğini aziz edersin, dilediğini zelil edersin. Hayır     Senin elindedir. Muhakkak ki, Sen her şeye kâdirsin.

27      – Geceyi gündüzün içine sokarsın, gündüzü gecenin içine sokarsın; ölüden diri     çıkarırsın, diriden ölü çıkarırsın. Dilediğine de hesapsız rızık verirsin.

28      – Müminler, müminleri bırakıp da kâfirleri dost edinmesin ve onu her kim yaparsa     Allah’dan ilişiği kesilmiş olur, ancak onlardan bir korunma yapmanız başkadır.     Bununla beraber Allah sizi kendisinden korunmanız hususunda uyarır. Nihâyet     gidiş Allah’adır.

29      – De ki, göğüslerinizdekini gizleseniz de, açığa vursanız da Allah onu bilir.     Göklerde ne var, yerde ne varsa hepsini bilir. Hiç şüphesiz Allah, her şeye     kadirdir.

30      – O gün her nefis, ne hayır işlemişse, ne kötülük yapmışsa onları önünde hazır     bulur. Yaptığı kötülüklerle kendi arasında uzak bir mesafe bulunsun ister.     Allah, size asıl kendisinden çekinmenizi emreder. Şüphesiz ki Allah, kullarını      çok esirger.

31      – De ki, siz gerçekten Allah’ı seviyorsanız bana uyun ki, Allah da sizi sevsin     ve suçlarınızı bağışlasın. Çünkü Allah çok esirgeyici ve bağışlayıcıdır.

32      – De ki, Allah’a ve Peygamber’e itaat edin! Eğer aksine giderlerse, şüphe     yok ki Allah kâfirleri sevmez.

33      – Gerçekten Allah, Adem’i, Nuh’u, İbrahim soyunu ve İmran soyunu âlemler üzerine     seçkin kıldı.

34      – Bir zürriyet olarak birbirinden gelmişlerdir. Allah her şeyi işitendir,     bilendir.

35      – İmran’ın karısı: “Rabbim, karnımdakini tam hür olarak sana adadım, benden     kabul buyur, şüphesiz sen işitensin, bilensin.” demişti.

36      – Onu doğurunca -Allah onun ne doğurduğunu bilip dururken- şöyle dedi: “Rabbim,     onu kız doğurdum; erkek, kız gibi değildir. Ona Meryem adını verdim. Onu ve     soyunu koğulmuş şeytanın şerrinden sana ısmarlıyorum”.

37      – Bunun üzerine Rabbi onu güzel bir şekilde kabul buyurdu ve onu güzel bir     bitki gibi yetiştirdi ve Zekeriyya’nın himayesine verdi. Zekeriyya ne zaman     kızın bulunduğu mihraba girse, onun yanında yeni bir yiyecek bulurdu. “Meryem!     Bu sana nereden geldi?” deyince, o da: “Bu, Allah katındandır.” derdi. Şüphesiz     Allah, dilediğine hesapsız rızık verir.

38      – Orada Zekeriyya, Rabbine dua etti: “Rabbim! Bana katından hayırlı bir nesil     ver. Şüphesiz sen, duayı hakkıyle işitensin” dedi.

39      – Zekeriyya mabedde namaz kılarken melekler ona: “Allah sana, Allah’dan bir     kelimeyi doğrulayıcı, efendi, nefsine hakim ve iyilerden bir peygamber olarak     Yahya’yı müjdeler.” diye ünlediler.

40      – Zekeriyya: “Ey Rabbim, benim nasıl oğlum olabilir? Bana ihtiyarlık gelip     çattı, karım ise kısırdır.” dedi. Allah: “Öyledir, fakat Allah dilediğini     yapar.” buyurdu.

41      – Zekeriyya: “Rabbim! (oğlum olacağına dair) bana bir alâmet ver” dedi. Allah     da buyurdu ki: “Senin için alâmet, insanlara üç gün, işaretten başka söz söyleyememendir.     Ayrıca Rabbini çok an, sabah akşam tesbih et”.

42      – Hani melekler: “Ey Meryem! Allah seni seçti, seni tertemiz yarattı ve seni     dünya kadınlarına üstün kıldı.

43      – Ey Meryem! Rabbine divan dur ve secdeye kapan ve rüku’ edenlerle beraber     rüku’ et” demişlerdi.

44      – İşte bu, sana vahyettiğimiz gayb haberlerindendir. (Yoksa) “Meryem’i kim     himayesine alıp koruyacak?” diye kalemlerini (kur’a için) atarlarken sen yanlarında     değildin. (Bu hususta) Tartışırlarken de yanlarında bulunmadın.

45      – Melekler şöyle demişti: “Ey Meryem! Allah sana kendisinden bir kelimeyi     müjdeliyor ki, adı Meryem oğlu İsa Mesih’dir; dünyada da ahirette de itibarlı,      aynı zamanda Allah’a çok yakınlardandır.

46      – Beşikte de, yetişkin çağında da insanlarla konuşacak ve iyilerden olacaktır.     

47      – (Meryem): “Ey Rabbim, bana bir beşer dokunmamışken benim nasıl çocuğum olur?”     dedi. Allah: “Öyle ama, Allah dilediğini yaratır, bir şeyin olmasını dilediğinde     ona sadece ‘ol!’ der, o da hemen oluverir.” dedi.

48      – Allah ona kitab (okuma ve yazmay)ı, hikmeti ve Tevrat ile İncil’i öğretir.     

49      – Allah onu İsrailoğullarına (şöyle diyecek) bir peygamber olarak gönderir:     “Şüphesiz ki ben size Rabbinizden bir âyet (mucize, belge) getirdim: Size,     kuş biçiminde çamurdan birşey yaparım da içine üflerim, Allah’ın izniyle o,     kuş olur; anadan doğma körü ve alacalıyı iyileştiririm ve Allah’ın izniyle     ölüleri diriltirim. Evlerinizde ne yiyor ve neleri biriktiriyorsanız size     haber veririm”.

50      – “Önümdeki Tevrat’ı doğrulayıcı olarak ve size haram kılınan bazı şeyleri     helal kılmak için (geldim) ve Rabbiniz tarafından size bir mucize getirdim.     Artık Allah’tan korkun da bana uyun”.

51      – “Şüphesiz Allah, benim de Rabbim, sizin de Rabbinizdir. Onun için hep O’na     kulluk edin! İşte bu, doğru yoldur”.

52      – İsa onların inkârlarını hissedince: “Allah yolunda yardımcılarım kim?” dedi.     Havariler: “Allah yolunda yardımcılar biziz. Allah’a iman ettik. Şahit ol     ki, biz muhakkak müslümanlarız.” dediler.

53      – Ey Rabbimiz, senin indirdiğine iman ettik, o peygambere de uyduk. Artık     bizi şahidlerle beraber yaz.

54      – Onlar hileye başvurdular, Allah da onların tuzağını boşa çıkardı. Allah     hileleri boşa çıkaranların en hayırlısıdır.

55      – O zaman Allah şöyle dedi: “Ey İsa, şüphesiz ki seni öldüreceğim, seni kendime     yükselteceğim ve seni inkârcılardan temizleyeceğim. Hem sana uyanları, kıyamete     kadar o küfredenlerin üstünde tutacağım. Sonra dönüşünüz banadır, ayrılığa     düştüğünüz hususlarda aranızda hükmedeceğim”.

56     – “İnkâr edenlere gelince, onlara dünyada da, ahirette de şiddetli bir şekilde     azab edeceğim, onların hiçbir yardımcıları da olmayacaktır”.

57      – “İman edip iyi işler yapanlara gelince, Allah onların mükafatlarını tastamam     verecektir. Allah zalimleri sevmez”.

58      – İşte bu sana okuduğumuz, âyetlerden ve hikmetli Kur’ân’dandır.

59      – Doğrusu Allah katında İsa’nın (yaratılışındaki) durumu, Âdem’in durumu gibidir;     onu topraktan yarattı, sonra ona “ol!” dedi, o da oluverdi.

60      – Bu hak (gerçek) senin rabbindendir, o halde şüphecilerden olma.

61      – Sana (gerekli) bilgi geldikten sonra artık kim bu konuda seninle tartışacak     olursa, de ki: “Gelin, oğullarımızı ve oğullarınızı, kadınlarımızı ve kadınlarınızı,      kendimizi ve kendinizi çağıralım, sonra da lanetleşelim; Allah’ın lanetinin     yalancılara olmasını dileyelim”.

62      – İşte (İsa hakkında söylenen) gerçek kıssa budur. Allah’tan başka hiçbir     tanrı yoktur. Muhakkak ki Allah çok güçlüdür ve hikmet sahibidir.

63      – Eğer (haktan) yüz çevirirlerse, şüphesiz ki Allah bozguncuları çok iyi bilendir.     

64      – De ki: Ey kitap ehli! Sizinle bizim aramızda ortak olan bir söze geliniz.     Allah’tan başkasına kulluk etmeyelim, O’na hiçbir şeyi eş tutmayalım ve Allah’ı      bırakıp da kimimiz kimimizi ilâhlaştırmasın. Eğer onlar yine yüz çevirirlerse,     deyin ki: “Şahit olun biz müslümanlarız”.

65      – Ey Kitap ehli! İbrahim hakkında niçin tartışıyorsunuz? Oysa Tevrat da, İncil     de ondan sonra indirilmiştir. Siz hiç düşünmüyor musunuz?

66      – İşte siz böylesiniz. Haydi biraz bilginiz olan şey hakkında tartıştınız,     ya hiç bilginiz olmayan şey hakkında niçin tartışıyorsunuz? Allah bilir, siz     bilmezsiniz.

67      – İbrahim, ne yahudi, ne de hıristiyandı; fakat o, Allah’ı bir tanıyan dosdoğru     bir müslümandı, müşriklerden de değildi.

68      – Doğrusu onların İbrahim’e en yakın olanı, ona uyanlar, şu Peygamber ve iman     edenlerdir. Allah da müminlerin dostudur.

69      – Kitap ehlinden bir grup sizi saptırmak istediler, halbuki sırf kendilerini     saptırıyorlar da farkına varmıyorlar.

70      – Ey kitap ehli! (gerçeği) gördüğünüz halde, niçin Allah’ın âyetlerini inkâr     ediyorsunuz?

71      – Ey kitap ehli! Niçin hakkı batıla karıştırıyor ve bile bile gerçeği gizliyorsunuz?     

72      – Kitap ehlinden bir grup: “Müminlere indirilene günün başlangıcında inanın,     sonunda da inkâr edin, belki onlar da dönerler.” dedi.

73      – “Ve kendi dininize uyanlardan başkasına inanmayın” (dediler). De ki: “Şüphesiz     doğru yol, Allah’ın yoludur”. (Onlar kendi aralarında): “Size verilenin benzerinin     hiçbir kimseye verilmiş olduğuna, yahut Rabbinizin huzurunda sizin aleyhinize     deliller getireceklerine” (de inanmayın dediler). De ki: “Lütuf Allah’ın elindedir,     onu dilediğine verir. Allah, rahmeti bol olan, her şeyi hakkıyla bilendir”.     

74      – Rahmetini dilediğine tahsis eder. Allah, büyük lütuf ve kerem sahibidir.     

75      – Kitap ehlinden öylesi vardır ki, ona yüklerle mal emanet etsen, onu sana     eksiksiz iade eder. Fakat öylesi de vardır ki, ona bir dinar emanet etsen,     tepesine dikilip durmadıkça onu sana iade etmez. Bu da onların, “Ümmîlere     karşı yaptıklarımızdan bize vebal yoktur.” demelerinden dolayıdır. Ve onlar,     bile bile Allah’a karşı yalan söylerler.

76      – Hayır, kim sözünü yerine getirir ve kötülüklerden korunursa, şüphesiz Allah     da korunanları sever.

77      – Allah’a verdikleri sözü ve yeminlerini az bir paraya satanlar var ya, işte     onların ahirette bir payı yoktur; Allah kıyamet günü onlarla hiç konuşmayacak,     onlara bakmayacak ve onları temizlemeyecektir. Onlar için acı bir azab vardır.

78      – Kitap ehlinden öyle bir güruh da vardır ki, siz onu kitaptan sanasınız diye,     dillerini kitaba doğru eğip bükerler. Halbuki o, kitaptan değildir. “Bu, Allah     katındandır.” derler; oysa o, Allah katından değildir. Allah’a karşı, kendileri     bilip dururken, yalan söylerler.

79      – İnsanlardan hiçbir kimseye, Allah kendisine kitap, hüküm ve peygamberlik     verdikten sonra, kalkıp insanlara: “Allah’ı bırakıp bana kul olun.” demesi     yakışmaz. Fakat onun: “Öğrettiğiniz ve okuduğunuz kitap gereğince Rabb’e halis     kullar olun” (demesi uygundur).

80      – Ve O size: “Melekleri ve peygamberleri tanrılar edinin.” diye de emretmez.     Siz müslüman olduktan sonra, size hiç inkârı emreder mi?

81      – Allah peygamberlerden şöyle söz almıştı: “Andolsun ki size kitab ve hikmet     verdim, sonra yanınızda bulunan (kitaplar)ı doğrulayıcı bir peygamber geldiğinde     ona muhakkak inanacak ve ona yardım edeceksiniz! Bunu kabul ettiniz mi? Ve     bu hususta ağır ahdimi üzerinize aldınız mı?” demişti. Onlar: “Kabul ettik”     dediler. (Allah da) dedi ki: “Öyleyse şahit olun, ben de sizinle beraber şahit     olanlardanım”.

82      – Artık bundan sonra her kim dönerse, işte onlar yoldan çıkmışların ta kendileridir.     

83      – Onlar, Allah’ın dininden başkasını mı arıyorlar? Halbuki göklerde ve yerde     ne varsa hepsi, ister istemez O’na boyun eğmiştir ve O’na döndürülüp götürüleceklerdir.     

84      – De ki: “Allah’a, bize indirilen (Kur’ân)e, İbrahim’e, İsmail’e, İshak’a,     Yakub’a ve torunlarına indirilene, Musa’ya, İsa’ya ve peygamberlere Rablerinden     verilenlere inandık. Onların arasında hiçbir fark gözetmeyiz, biz O’na teslim     olmuşlarız”.

85      – Kim İslâm’dan başka bir din ararsa ondan asla kabul edilmeyecek ve o ahirette     de zarar edenlerden olacaktır.

86      – İnandıktan, Peygamber’in hak olduğuna şehadet ettikten ve kendilerine açık     deliller geldikten sonra, inkâra sapan bir milleti Allah nasıl doğru yola     eriştirir? Allah zalimler güruhunu doğru yola iletmez.

87      – İşte onların cezaları, Allah’ın, meleklerin, insanların hepsinin laneti     onların üzerlerindedir.

88      – Onlar bu (lanetin) içinde ebedî kalacaklardır. Kendilerinden ne bu azab     hafifletilir, ne de yüzlerine bakılır.

89      – Ancak bundan sonra tevbe edip kendini düzeltenler başka. Şüphesiz ki Allah,     çok bağışlayan ve çok esirgeyendir.

90      – Şüphesiz imanlarının arkasından küfreden, sonra da küfrünü artırmış olanların     tevbeleri asla kabul olunmaz. İşte onlar sapıkların ta kendileridir.

91      – Muhakkak ki inkâr edenler ve kâfir oldukları halde de ölenler, yeryüzü dolusu     altın fidye verseler bile hiç birisinden asla kabul edilmeyecektir. İşte dayanılmaz     azab onlar içindir. Onların hiçbir yardımcıları da yoktur.

92      – Sevdiğiniz şeylerden (Allah yolunda) harcamadıkça, gerçek iyiliğe asla erişemezsiniz.     Her ne harcarsanız Allah onu hakkıyla bilir.

93      – Tevrat indirilmeden önce, İsrail (Yakub)in kendisine haram kıldığı dışında,     yiyeceklerin hepsi İsrailoğullarına helal idi. De ki: “Eğer doğrulardan iseniz,     haydi Tevrat’ı getirip okuyun”.

94      – Kim bundan sonra Allah’a karşı yalan uydurursa, işte onlar zalimlerin ta     kendileridir.

95      – De ki: “Allah doğru söylemiştir. Öyle ise dosdoğru, Allah’ı birleyici olarak      İbrahim’in dinine uyun. O, müşriklerden değildi”.

96      – Şüphesiz insanlar için kurulan ilk mabed, Mekke’deki çok mübarek ve bütün     âlemlere hidayet kaynağı olan Beyt (Kabe)dir.

97      – Onda apaçık deliller, İbrahim’in makamı vardır. Oraya giren güvene erer.     Ona bir yol bulabilenlerin Beyt’i haccetmesi Allah’ın insanlar üzerinde bir     hakkıdır. Kim inkâr ederse, şüphesiz Allah bütün âlemlerden müstağni (kimseye     muhtaç değil, her şey ona muhtaç)dir.

98      – De ki: “Ey kitap ehli! Allah yaptıklarınızı görüp dururken niçin Allah’ın     âyetlerini inkâr ediyorsunuz?”

99      – De ki: “Ey kitap ehli! Gerçeği görüp bildiğiniz hâlde niçin Allah’ın yolunu     eğri göstermeye yeltenerek müminleri Allah’ın yolundan çevirmeye kalkışıyorsunuz?     Allah yaptıklarınızdan habersiz değildir”.

100      – Ey iman edenler! Kendilerine kitap verilenlerden herhangi bir gruba uyarsanız,     imanınızdan sonra sizi döndürüp kâfir yaparlar.

101      – Size Allah’ın âyetleri okunup dururken ve Allah’ın elçisi de aranızda iken     nasıl inkâra saparsınız? Kim Allah’a sımsıkı bağlanırsa, kesinlikle doğru     yola iletilmiştir.

102      – Ey iman edenler! Allah’tan, O’na yaraşır şekilde korkun ve ancak müslümanlar     olarak can verin.

103      – Hep birlikte Allah’ın ipine (kitabına, dinine) sımsıkı sarılın. Parçalanıp     ayrılmayın. Allah’ın üzerinizdeki nimetini düşünün. Hani siz birbirinize düşmanlar     idiniz de, O, kalplerinizi birleştirmişti. İşte O’nun (bu) nimeti sayesinde     kardeşler olmuştunuz. Yine siz, bir ateş çukurunun tam kenarında iken oradan     da sizi O kurtarmıştı. İşte Allah size âyetlerini böyle apaçık bildiriyor     ki, doğru yola eresiniz.

104      – İçinizden hayra çağıran, iyiliği emredip kötülükten men eden bir topluluk     bulunsun. İşte kurtuluşa eren onlardır.

105      – Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılığa düşenler     gibi olmayın. İşte bunlar için büyük bir azap vardır.

106      – O gün bazı yüzler ağarır, bazı yüzler kararır. Yüzleri kararanlara: “İmanınızdan     sonra küfrettiniz ha? Öyle ise inkâr etmenize karşılık azabı tadın” (denecektir).     

107      – Yüzleri ağaranlara gelince, (onlar) Allah’ın rahmeti içindedirler. Onlar     orada ebedî kalacaklardır.

108      – Bunlar Allah’ın, sana gerçek olarak okuyageldiğimiz, âyetleridir. Allah     âlemlere hiçbir haksızlık etmek istemez.

109      – Göklerde ve yerde olanların hepsi Allah’ındır. Bütün işler Allah’a döndürülür.

110      – Siz insanlar için çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz. İyiliği emreder, kötülükten     vazgeçirmeğe çalışır ve Allah’a inanırsınız. Kitap ehli de inansaydı kendileri     için elbette daha hayırlı olurdu. İçlerinden iman edenler de var, ama pek     çoğu yoldan çıkmışlardır.

111      – Onlar size eziyetten başka bir zarar veremezler. Eğer sizinle savaşmaya     kalkışsalar, size arkalarını dönüp kaçarlar. Sonra kendilerine yardım da edilmez.     

112      – Onlar nerede bulunurlarsa bulunsunlar, üzerlerine alçaklık damgası vurulmuştur.     Meğer ki Allah’ın ipine ve insanlar (müminler)ın ahdine sığınmış olsunlar.     Onlar Allah’ın hışmına uğradılar ve üzerlerine de miskinlik damgası vuruldu.     Bunun sebebi, onların Allah’ın âyetlerini inkâr etmiş olmaları ve haksız yere     peygamberleri öldürmeleridir. Ayrıca isyan etmiş ve haddi de aşmışlardı.

113      – Hepsi bir değildirler. Kitap ehli içinde doğruluk üzere bulunan bir ümmet     (topluluk) vardır ki, gecenin saatlerinde onlar secdeye kapanarak Allah’ın     âyetlerini okurlar.

114      – Allah’a ve ahiret gününe inanırlar, iyiliği emrederler, kötülükten vazgeçirmeye     çalışırlar, hayır işlerinde de birbirleriyle yarışırlar. İşte onlar iyi insanlardandır.     

115      – Onlar ne hayır işlerlerse karşılıksız bırakılmayacaklardır. Allah kendisinden     gereği gibi sakınanları bilir.

116      – O inkâr edenler (var ya), onların ne malları, ne de evlatları, onlara Allah’a     karşı hiçbir fayda sağlamayacaktır. Onlar, ateş halkıdır; orada ebedi kalacaklardır.     

117      – Onların bu dünya hayatında harcadıklarının durumu, kendilerine zulmeden     bir topluluğun ekinlerini vurup da mahveden kavurucu ve soğuk bir rüzgarın     hali gibidir. Allah onlara zulmetmedi. Fakat kendileri, kendilerine zulmediyorlar.     

118      – Ey iman edenler! Kendi dışınızdakilerden sırdaş edinmeyin. Çünkü onlar size     fenalık etmekten asla geri kalmazlar, hep sıkıntıya düşmenizi isterler. Kin     ve düşmanlıkları ağızlarından taşmaktadır. Kalplerinde gizledikleri ise daha     büyüktür. Düşünürseniz, biz size âyetleri açıkladık.

119      – İşte siz öyle kimselersiniz ki, onları seversiniz, halbuki onlar sizi sevmezler,     siz kitap(lar)ın hepsine inanırsınız, onlarsa sizinle buluştukları zaman “inandık”     derler. Başbaşa kaldıkları zaman da kinlerinden dolayı parmaklarının uçlarını     ısırırlar. De ki: “kininizle geberin!”. Şüphesiz ki Allah göğüslerin (gönüllerin)     özünü bilir.

120      – Size bir iyilik dokunsa fenalarına gider, başınıza bir kötülük gelse onunla     sevinirler. Eğer sabreder ve Allah’dan gereğince korkarsanız, onların hileleri     size hiçbir zarar vermez; çünkü Allah onları kendi amelleriyle kuşatmıştır.     

121      – Hani sen sabah erkenden müminleri savaş mevzilerine yerleştirmek için ailenden     ayrılmıştın. Allah, hakkıyla işiten ve bilendir.

122      – O zaman içinizden iki takım bozulmaya yüz tutmuştu. Halbuki Allah onların     yardımcısı idi. İnananlar, yalnız Allah’a dayanıp güvensinler.

123      – Andolsun, sizler güçsüz olduğunuz halde Allah size Bedir’de yardım etmişti.     Allah’tan sakının ki, O’na şükretmiş olasınız.

124      – O zaman sen müminlere: “Rabbinizin size, indirilmiş üç bin melek ile yardım     etmesi size yetmez mi?” diyordun.

125      – Evet, sabreder ve (Allah’tan) korkarsanız, onlar ansızın üzerinize gelseler,     Rabbiniz size nişanlı nişanlı beş bin melekle yardım eder.

126      – Allah, bunu size sırf bir müjde olsun ve kalpleriniz bununla yatışsın diye     yaptı. Yardım, yalnız daima galip ve hikmet sahibi olan Allah katındandır.     

127      – (Allah bu yardımı) inkâr edenlerden bir kısmını kessin veya perişan etsin     de umutsuz olarak dönüp gitsinler (diye yaptı).

128      – Bu işten sana hiçbir şey düşmez. (Allah), ya onların tevbesini kabul eder,     yahut onlara, zalim olduklarından dolayı azab eder.

129      – Göklerde ve yerde olanların hepsi Allah’ındır. Dilediğini bağışlar, dilediğine     azab eder. Allah, çok bağışlayan, çok esirgeyendir.

130      – Ey iman edenler! Kat kat artırılmış olarak faiz yemeyin. Allah’tan sakının     ki kurtuluşa eresiniz.

131      – Kâfirler için hazırlanmış olan ateşten sakının.

132     – Allah ve Peygambere itaat edin ki, size de merhamet edilsin.

133      – Rabbinizin bağışına ve genişliği göklerle yer arası kadar olan, Allah’tan     gereği gibi korkanlar için hazırlanmış bulunan cennete koşun!

134      – O (Allah’tan hakkıyla korka)nlar, bollukta ve darlıkta Allah için harcarlar,     öfkelerini yutarlar, insanları affederler. Allah iyilik edenleri sever.

135      – Ve onlar çirkin bir günah işledikleri, yahut nefislerine zulmettikleri zaman     Allah’ı hatırlayarak hemen günahlarının bağışlanmasını dilerler. Allah’tan     başka günahları kim bağışlayabilir? Bir de onlar, bile bile, işledikleri (günah)     üzerinde ısrar etmezler.

136      – İşte onların mükafatı (ödülleri) Rableri tarafından bağışlanma ve altından      ırmaklar akan, ebedî kalacakları cennetlerdir. Çalışanların mükafatı ne güzeldir!     

137      – Muhakkak ki sizden önce birçok olaylar, şeriatler gelip geçmiştir. Yeryüzünde     gezin, dolaşın da yalancıların sonunun nasıl olduğunu bir görün.

138      – Bu (Kur’ân) insanlar için bir açıklama, Allah’dan gereğince korkanlar için     doğru yolu gösterme ve bir öğüttür.

139      – Gevşemeyin, üzülmeyin, eğer hakikaten inanıyorsanız, muhakkak üstün olan     sizsinizdir.

140      – Eğer size (Uhud savaşında) bir yara değmişse, (Bedir harbinde) o topluma     da benzeri bir yara dokunmuştu. O günler ki, biz onları insanlar arasında     döndürür dururuz. (Bu da) Allah’ın sizden iman edenleri ayırt etmesi ve sizden      şahitler edinmesi içindir. Allah zalimleri sevmez.

141      – Bir de bu, Allah’ın iman edenleri tertemiz seçip, kâfirleri yok etmesi içindir.

142      – Yoksa siz, Allah içinizden cihad edenleri belli etmeden, sabredenleri ortaya     çıkarmadan cennete girivereceğinizi mi sandınız?

143      – Andolsun ki siz ölümle karşılaşmadan önce onu arzuluyordunuz. İşte onu gördünüz,     ama bakıp duruyorsunuz.

144      – Muhammed, ancak bir peygamberdir. Ondan önce de peygamberler gelip geçmiştir.      Şimdi o ölür veya öldürülürse gerisin geriye (eski dininize) mi döneceksiniz?     Kim (böyle) geri dönerse, Allah’a hiçbir şekilde zarar veremez. Allah şükredenleri     mükafatlandıracaktır.

145      – Allah’ın izni olmadıkça hiçbir kimseye ölmek yoktur. (Ölüm) belirli bir     süreye göre yazılmıştır. Kim dünya menfaatini dilerse, kendisine ondan veririz.     Kim de ahiret sevabını isterse ona da ondan veririz. Biz şükredenleri mükafatlandıracağız.     

146      – Nice peygamberler vardı ki, kendileriyle beraber birçok Allah dostları çarpıştılar;     Allah yolunda başlarına gelenlerden yılgınlık göstermediler, zaafa düşmediler,     boyun eğmediler. Allah sabredenleri sever.

147      – Onların sözleri ancak: “Rabbimiz! Bizim günahlarımızı ve işlerimizdeki taşkınlıklarımızı      bağışla ve (yolunda) ayaklarımızı diret, Kâfirler güruhuna karşı da bize yardım     et!” demekten ibaretti.

148      – Allah da onlara hem dünya nimetini, hem de ahiret sevabının güzelliğini     verdi. Allah güzel davrananları sever.

149      – Ey iman edenler! Siz eğer kâfir olanlara uyarsanız, sizi topuklarınız üstünde     gerisin geriye çevirirler. O zaman büsbütün kaybedersiniz.

150      – Hayır! Sizin mevlanız Allah’tır. O, yardım edenlerin en hayırlısıdır.

151      – Allah’ın, hakkında hiçbir delil indirmediği şeyleri O’na ortak koşmalarından     dolayı, inkâr edenlerin kalplerine korku salacağız. Onların yurtları ateştir.     Zalimlerin dönüp varacağı yer ne kötüdür!

152      – Siz Allah’ın izni ile düşmanlarınızı öldürürken, Allah, size olan vaadini     yerine getirmiştir. Allah size sevdiğiniz (galibiyeti) gösterdikten sonra     zaafa düştünüz. (Peygamber’in verdiği) emir hakkında tartışmaya kalkıştınız     ve isyan ettiniz. Kiminiz dünyayı istiyordu, kiminiz ahireti istiyordu. Sonra     Allah sizi, denemek için onlardan geri çevirdi ve sizi bağışladı. Allah müminlere     karşı çok lütufkârdır.

153      – Peygamber sizi arkanızdan çağırıp dururken, siz boyuna uzaklaşıyor, hiç     kimseye dönüp bakmıyordunuz. Bundan dolayı Allah, size gam üstüne gam verdi     ki, ne elinizden gidene, ne de başınıza gelene üzülmeyesiniz. Allah yaptıklarınızdan     haberdardır.

154      – Sonra o kederin ardından (Allah) üzerinize öyle bir eminlik, öyle bir uyku     indirdi ki, o, içinizden bir zümreyi örtüp bürüyordu. Bir zümre de canları      sevdasına düşmüştü. Allah’a karşı, cahiliyet zannı gibi, hakka aykırı bir     zan besliyorlar ve “Bu işten bize ne?” diyorlardı. De ki: “Bütün iş Allah’ındır”.     Onlar sana açıklamayacaklarını içlerinde saklıyorlar (ve) diyorlar ki: “Bize     bu işten bir şey olsaydı burada öldürülmezdik”. Onlara şöyle söyle: “Eğer     siz evlerinizde olsaydınız bile, üzerlerine öldürülmesi yazılmış olanlar yine     muhakkak yatacakları (öldürülecekleri) yerlere çıkıp gidecekti. Allah (bunu)     göğüslerinizin içindekini denemek ve yüreklerinizdekini temizlemek için yaptı.      Allah göğüslerin içinde olanı bilir.

155      – İki toplumun karşılaştığı gün, içinizden yüz çevirip gidenler var ya, şeytan     onların kazandıkları bazı şeylerden dolayı ayaklarını kaydırmak istedi. Ama     yine de Allah onları affetti. Kuşkusuz Allah çok bağışlayandır, halim(çok     yumuşak)dir.

156      – Ey iman edenler! Sizler inkâr edenler ve yeryüzünde sefere veya savaşa çıkan     kardeşleri için: “Eğer bizim yanımızda olsalardı ölmezlerdi ve öldürülmezlerdi.”     diyenler gibi olmayın. Allah bunu, onların kalplerine bir hasret (yarası)      olarak koydu. Allah, diriltir ve öldürür. Allah yaptıklarınızı görmektedir.     

157      – Eğer Allah yolunda öldürülür veya ölürseniz, Allah’ın bağışlaması ve rahmeti,     (sizin için) onların topladıkları (dünyalıkları)ndan daha hayırlıdır.

158      – Andolsun, ölseniz de, öldürülseniz de Allah’ın huzurunda toplanacaksınız.     

159      – Sen (o zaman), sırf Allah’ın rahmetiyle onlara karşı yumuşak davrandın.     Eğer kaba, katı yürekli olsaydın, onlar senin etrafından dağılıp giderlerdi.     Artık onları sen bağışla, onlar için Allah’dan mağfiret dile. (Yapacağın)     işlerde onlara da danış, bir kere de azmettin mi, artık Allah’a dayan. Muhakkak     ki Allah kendine dayanıp güvenenleri sever.

160      – Allah size yardım ederse, sizi yenecek yoktur. Eğer sizi yardımsız bırakırsa,     artık ondan sonra size kim yardım edebilir? Müminler ancak Allah’a güvenip     dayansınlar.

161      – Hiçbir peygambere ganimet malını gizlemesi (devlet-millet malını aşırması)      yaraşmaz. Kim böyle bir aşırma ve ihanette bulunursa kıyamet günü aşırdığını      boynuna yüklenerek getirir. Sonra da herkese kazandığının karşılığı tastamam     ödenir, onlar haksızlığa da uğramazlar.

162      – Allah’ın rızasına uyan kimse, Allah’ın hışmına uğrayan ve varacağı yer cehennem     olan kimse gibi midir? Varış yeri olarak ne kötüdür orası!

163      – Onlar (insanlar) Allah katında derece derecedirler. Allah, onların yaptıklarını      görmektedir.

164      – Andolsun ki Allah, müminlere kendilerinden, onlara kendi âyetlerini okuyan,     onları arındıran ve onlara kitab ve hikmeti öğreten bir Peygamber göndermekle     büyük bir lütufta bulunmuştur. Oysa onlar, daha önce apaçık bir sapıklık içindeydiler.

165      – (Bedir’de düşmanı) iki katına uğrattığınız bir musibet (Uhud’da) size çarpınca     mı: “Bu nereden” dediniz? De ki: “Bu başınıza gelen kendinizdendir”. Şüphesiz     Allah her şeye kâdirdir.

166      – 167 – İki topluluğun karşılaştığı günde başınıza gelen musibet de Allah’ın     izniyledir. Bu da müminleri belirlemesi ve hem de münafıklık yapanları ayırt     etmesi içindir. Ve onlara: “Geliniz, Allah yolunda savaşınız veya (hiç olmazsa)     savunmaya geçiniz.” denilmişti. Onlar ise: “Biz savaşmasını (veya savaş olacağını)      bilseydik arkanızdan gelirdik.” demişlerdi. Onlar, o gün, imandan çok küfre     yakındılar. kalblerinde olmayanı ağızlarıyla söylüyorlardı. Allah neyi gizlediklerini     daha iyi bilendir.

168      – Kendileri oturup kaldıkları halde kardeşleri için: “Eğer bize uysalardı      öldürülmezlerdi” dediler. Onlara de ki: “Eğer iddianızda doğru iseniz, kendinizden     ölümü uzaklaştırınız”.

169      – Allah yolunda öldürülenleri sakın ölüler sanma. Bilakis onlar diridirler,     Rab’leri katında rızıklanmaktadırlar.

170      – Allah’ın lütfundan verdiği nimetle sevinçlidirler. Arkalarından kendilerine     ulaşamayan kimselere de hiç bir korku olmayacağını ve üzülmeyeceklerini müjdelemek     isterler.

171      – Onlar, Allah’ın nimetini, keremini ve Allah’ın, müminlerin ecrini zayi etmeyeceğini     müjdelerler.

172      – Kendilerine yara dokunduktan sonra da Allah ve Peygamberi’nin davetine uydular.     Hele onlardan iyilik edenlere ve gereğince Allah’tan korkanlara büyük bir     mükafat vardır.

173      – İnsanlar onlara: “Düşmanlarınız size karşı ordu topladı, onlardan korkun.”     dediklerinde, bu, onların imanını artırdı ve şöyle dediler: “Allah bize yeter.     O ne güzel vekildir”.

174      – Bunun üzerine kendilerine hiç bir kötülük dokunmadan Allah’ın nimeti ve     lütfuyla geri döndüler ve Allah’ın rızasına uydular. Allah büyük lütuf sahibidir.     

175      – (Size o haberi getiren) ancak şeytandır, (sadece) kendi dostlarını korkutabilir.     Onlardan korkmayın, eğer mümin iseniz benden korkun.

176      – Küfürde yarışanlar seni üzmesin. Onlar, Allah’a hiç bir şekilde zarar veremezler.     Allah onlara ahirette bir pay vermemek istiyor. Onlar için büyük bir azap     vardır.

177      – İman karşılığında inkarı satın alanlar Allah’a hiç bir zarar veremezler.     Onlar için acı bir azap vardır.

178      – Kâfirler, kendilerine mühlet vermemizin, şahısları için hayırlı olduğunu     sanmasınlar. Biz onlara bu mühleti, ancak günahlarını artırsınlar diye veriyoruz.     Onlar için alçaltıcı bir azap vardır.

179      – Allah, müminleri içinde bulunduğunuz şu durumda bırakacak değildir, pisi     temizden ayıracaktır. Ve Allah sizi gayba vakıf kılacak da değildir. Fakat     Allah, peygamberlerinden dilediğini seçip (gaybı bildirir). O halde Allah’a     ve peygamberlerine iman edin. Eğer iman eder ve günahlardan korunursanız,     sizin için büyük bir mükafat vardır.

180      – Allah’ın, kendilerine lütfundan verdiği nimetlere karşı cimrilik edenler,     bunun, kendileri için hayırlı olduğunu sanmasınlar. Hayır o, kendileri için      şerdir. Cimrilik ettikleri şey, kıyamet gününde boyunlarına dolanacaktır.     Göklerin ve yerin mirası Allah’a aittir. Allah yaptıklarınızdan haberdardır.     

181      – Allah, “Şüphesiz Allah fakirdir, biz zenginiz.” diyenlerin lafını elbette     duymuştur. Onların söylediklerini ve peygamberleri haksız yere öldürmelerini     yazacağız ve şöyle diyeceğiz: “Tadın o yakıcı azabı!”.

182      – “Bu, kendi ellerinizin yapıp öne sürdüğünün karşılığıdır”. Allah kullar(ın)a     asla zulmetmez.

183      – “Ateşin yiyeceği bir kurban getirmedikçe hiç bir peygambere iman etmeyeceğimize     dair Allah bize ahidde bulundu.” diyenlere de ki: “Benden önce size bazı peygamberler     açık belgelerle ve sizin dediğiniz şeyle geldi. Eğer doğru insanlarsanız,     ya onları niçin öldürdünüz?”

184      – Eğer seni yalanladılarsa, senden önce açık deliller, hikmetli sayfalar ve     aydınlatıcı kitap getiren peygamberler de yalanlanmıştı.

185      – Her canlı ölümü tadacaktır. Kıyamet günü ecirleriniz size eksiksiz olarak     verilecektir. Kim cehennemden uzaklaştırılıp cennete konursa o, gerçekten     kurtuluşa ermiştir. Dünya hayatı, aldatıcı zevkten başka birşey değildir.     

186      – Muhakkak siz, mallarınız ve canlarınız hususunda imtihan olunacaksınız.     Sizden önce kendilerine kitap verilenlerden ve Allah’a ortak koşanlardan size     eziyet verici bir çok söz işiteceksiniz. Eğer sabreder ve Allah’dan gereği     gibi korkarsanız, şüphesiz işte bu azmi gerektiren işlerdendir.

187      – Bir zaman Allah, kendilerine kitap verilenlerden, “Onu mutlaka insanlara     açıklayacaksınız, onu gizlemiyeceksiniz.” diye söz almıştı. Onlar ise bunu     kulak ardı ettiler ve onu az bir dünyalığa değiştiler. Yaptıkları bu alışveriş      ne kadar kötüdür.

188      – O yaptıklarına sevinen ve yapmadıkları şeylerle de övülmek isteyenlerin     (onacaklarını) sanma! Onların azaptan kurtulacaklarını da sanma! Onlar için     can yakıcı bir azap vardır.

189      – Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır. Allah her şeye kâdirdir.

190      – Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelip     gidişinde selim akıl sahipleri için gerçekten açık, ibretli deliller vardır.     

191      – Onlar ayaktayken, otururken ve yanları üzerine yatarken Allah’ı anarlar;     göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler. Ve “Rabbimiz! Sen bunu boş      yere yaratmadın, Sen yücesin, bizi ateşin azabından koru.” derler.

192      – “Rabbimiz! Sen kimi cehennem ateşine sokarsan onu rezil etmişsindir. Zalimlerin     hiç yardımcıları yoktur”.

193      – “Rabbimiz! Biz, ‘Rabbinize iman edin’ diye imana çağıran bir davetçi işittik,     hemen iman ettik. Rabbimiz! Günahlarımızı bağışla, kötülüklerimizi ört, bizleri     sana ermiş kullarınla beraber yanına al”.

194      – “Rabbimiz! bize peygamberlerine vaad ettiğini ver, kıyamet günü bizi rezil     etme. Muhakkak sen verdiğin sözden dönmezsin”.

195      – Rableri onlara şu karşılığı verdi: “Ben, erkek olsun, kadın olsun, sizden,     hiçbir çalışanın amelini zayi etmeyeceğim. Sizler birbirinizdensiniz. Göç     edenler, yurtlarından çıkarılanlar, yolumda eziyet edilenler, savaşanlar ve     öldürülenler… Onların günahlarını elbette örteceğim ve Allah katından bir     mükafat olmak üzere, onları altından ırmaklar akan cennetlere de koyacağım.     En güzel mükafat Allah katındadır”.

196      – Kâfirlerin diyar diyar dolaşmaları sakın seni aldatmasın.

197      – Bu, az bir geçimliktir. Sonra onların varacakları yer cehennemdir. Ne kötü     bir yataktır orası!

198      – Fakat Rablerinden gereğince korkanlar için altlarından ırmaklar akan cennetler     vardır. Onlar orada ebedî olarak kalacaklar, Allah katından ağırlanacaklardır.      İyiler için Allah katındakiler daha hayırlıdır.

199      – Kitap ehlinden öyleleri var ki, Allah’a inanırlar, size indirilene ve kendilerine     indirilene -Allah’a boyun eğerek inanırlar. Allah’ın âyetlerini az bir değere     değişmezler. Onların mükafatı da Allah katındadır. Şüphesiz Allah, hesabı      çabuk görendir.

200      – Ey iman edenler! Sabredin, düşmanlarınıza karşı sebat gösterin, nöbet bekleşin,     Allah’dan gereğince korkun ki, kurtuluşa eresiniz.

2-BAKARA SURESİ

1      – (Elif, Lâm, Mîm.)

2      – İşte o kitap, bunda şüphe yok, müttakiler (kötülükten korunacaklar) için     hidayettir.

3      – Onlar ki gaybe iman edip namazı dürüst kılarlar ve kendilerine verdiğimiz     rızıktan (Allah yolunda) harcarlar.

4      – Ve onlar ki hem sana indirilene iman ederler, hem senden önce indirilene.     Ahirete de bunlar kesinlikle iman ederler.

5      – Bunlar, işte Rabblerinden bir hidayet üzerindedirler ve bunlar işte felaha     erenlerdir.

6      – Şu muhakkak ki inkâr edenleri uyarsan da, uyarmasan da onlar için birdir.     Onlar inanmazlar.

7      – Allah onların kalplerini ve kulaklarını mühürlemiştir. Gözlerinin üzerinde     bir de perde vardır. Ve büyük azab onlaradır.

8      – İnsanlardan öyleleri de vardır ki, inanmadıkları halde, “Allah’a ve ahiret     gününe inandık.” derler.

9      – Allah’ı ve müminleri aldatmaya çalışırlar. Halbuki sırf kendilerini aldatırlar     da farkına varmazlar.

10      – Kalplerinde hastalık vardır. Allah da onların hastalığını arttırmıştır.     Yalan söylemelerine karşılık onlara elem verici bir azab vardır.

11      – Hem onlara: “Yeryüzünde fesat çıkarmayın.” denildiğinde: “Biz ancak ıslah     edicileriz.” derler.

12      – İyi bilin ki, onlar ortalığı bozanların ta kendileridir, fakat anlamazlar.     

13      – Onlara: “İnsanların (müslümanların) inandığı gibi inanın.” denilince, “Biz     de o beyinsizlerin inandığı gibi mi inanacağız?” derler. İyi bilin ki, asıl     beyinsiz kendileridir fakat bilmezler.

14      – Onlar iman edenlere rastladıkları zaman: “İnandık” derler. Fakat şeytanlarıyle     yalnız kaldıkları zaman: “Biz, sizinle beraberiz, biz sadece (onlarla) alay     ediyoruz.” derler.

15      – (Asıl) Allah onlarla alay eder ve taşkınlıkları içinde serserice dolaşmalarına     mühlet verir.

16      – İşte onlar o kimselerdir ki, hidayet karşılığında sapıklığı satın aldılar     da, ticaretleri kâr etmedi, doğru yolu da bulamadılar.

17      – Onların durumu, bir ateş yakanın durumu gibidir. (Ateş) çevresini aydınlatır     aydınlatmaz Allah onların (gözlerinin) nurlarını giderdi ve onları karanlıklar     içinde bıraktı, artık görmezler.

18      – (Onlar) sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler. Artık (hakka) dönmezler.

19      – Yahut (onların durumu), gökten boşanan, içinde karanlıklar, gök gürlemesi     ve şimşek(ler) bulunan bir yağmur(a tutulmuşun hali) gibidir. Yıldırımlardan     ölmek korkusuyla parmaklarını kulaklarına tıkarlar. Oysa Allah, inkârcıları      tamamen kuşatmıştır.

20      – O şimşek nerdeyse gözlerini (n nûrunu) kapıverecek. Önlerini aydınlattımı     ışığında yürürler, karanlık üzerlerine çöktümü de dikilip kalırlar. Allah     dilemiş olsaydı işitmelerini, görmelerini de alıverirdi. Şüphesiz Allah her      şeye kâdirdir.

21      – Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabb’inize kulluk edin ki     (Allah’ın) azabından korunasınız.

22      – O (Rabb) ki yeri sizin için bir döşek, göğü de bir bina yaptı. Gökten su     indirdi, onunla size rızık olarak çeşitli ürünler çıkardı. Öyleyse siz de,     bile bile, Allah’a eşler koşmayın.

23      – Eğer kulumuz (Muhammed)a indirdiğimiz (Kur’ân)den şüphe içinde iseniz, haydi     onun gibi bir sûre getirin, Allah’tan başka güvendiklerinizin hepsini çağırın;     eğer doğru iseniz.

24      – Yok yapamadıysanız, ki hiçbir zaman yapamayacaksınız, o halde yakıtı insanlar     ve taşlar olan, inkârcılar için hazırlanmış ateşten sakının.

25      – İnanıp yararlı işler yapanlara, altlarından ırmaklar akan cennetlerin kendilerine     ait olduğunu müjdele! Onlardaki herhangi bir meyveden rızıklandırıldıklarında:     “Bu daha önce de rızıklandığımız şeydir” derler ve o rızık birbirinin benzeri     olmak üzere, kendilerine sunulacak. Orada çok temiz zevceler de onların. Hem     onlar orada ebedî kalacaklar.

26      – Muhakkak ki Allah bir sivri sineği, hatta daha üstününü misal getirmekten     çekinmez. İman edenler bilirler ki, o şüphesiz haktır, Rabb’lerındandır. Ama     küfre saplananlar: “Allah böyle bir misal ile ne demek istedi?” derler. Allah     onunla birçoklarını şaşırtır, yine onunla birçoklarını yola getirir. Onunla     ancak o fasıkları şaşırtır.

27      – Onlar ki, söz verip andlaştıktan sonra Allah’a verdikleri sözü bozarlar.     Allah’ın birleştirmesini emrettiği şeyi (iman ve akrabalık bağlarını) keserler     ve yeryüzünde bozgunculuk yaparlar. İşte zarara uğrayanlar onlardır.

28      – Allah’ı nasıl inkâr edersiniz ki, ölü idiniz sizleri diriltti. Sonra sizleri     yine öldürecek, sonra yine diriltecek, sonra da döndürülüp ona götürüleceksiniz.     

29      – O ki, yeryüzünde ne varsa hepsini sizin için yarattı . Sonra göğe yöneldi,     onları yedi gök olarak düzenledi. O, her şeyi bilir.

30      – Bir zamanlar Rabb’in meleklere: “Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım”     demişti. (Melekler): “A!.. Orada bozgunculuk yapacak ve kan dökecek birisini     mi yaratacaksın? Oysa biz seni överek tesbih ediyor ve seni takdis ediyoruz”     dediler. (Rabb’in): “Ben sizin bilmediklerinizi bilirim.” dedi.

31      – Ve Âdem’e isimlerin hepsini öğretti, sonra onları meleklere gösterip: “Haydi     davanızda sadıksanız bana şunları isimleriyle haber verin.” dedi.

32      – Dediler ki: “Yücesin sen (ya Rab!). Bizim, senin bize öğrettiğinden başka     bir bilgimiz yoktur. Şüphesiz sen bilensin, hakîmsin”.

33      – (Allah): “Ey Âdem, bunlara onları isimleriyle haber ver.” dedi. Bu emir     üzerine Âdem onlara isimleriyle onları haber verince, (Allah): “Ben size,     ben göklerin ve yerin gayblarını bilirim, sizin açıkladığınızı da, içinizde     gizlediğinizi de bilirim” dememiş miydim?” dedi.

34      – Ve o zaman meleklere: “Âdem’e secde edin!” dedik, hemen secde ettiler. Yalnız      İblis dayattı, kibrine yediremedi, inkârcılardan oldu.

35      – Dedik ki: “Ey Âdem, sen ve eşin cennette oturun, ikiniz de ondan dilediğiniz     yerde bol bol yeyin, fakat şu ağaca yaklaşmayın, yoksa zalimlerden olursunuz.”

36      – Bunun üzerine şeytan onları(n ayağını) oradan kaydırdı, içinde bulundukları      (cennet yurdu)ndan çıkardı. Biz de: “Birbirinize düşman olarak inin, orada     belirli bir vakte kadar sizin için bir karar yeri ve bir nasib vardır.” dedik.     

37      – Derken Âdem Rabb’ından birtakım kelimeler aldı, (onlarla tevbe etti. O da)     tevbesini kabul etti. Muhakkak O, tevbeyi çok kabul eden, çok esirgeyendir.     

38      – Onlara dedik ki: “Hepiniz oradan inin. Size benim tarafımdan bir hidayet     rehberi geldiğinde, kim o hidayetçimin izinde giderse, onlar için hiçbir korku     yoktur, onlar mahzun da olmayacaklardır.

39      – İnkâr edip âyetlerimizi yalanlayanlara gelince, onlar da cehennem ehlidirler.     Orada ebedî olarak kalacaklardır.

40      – Ey İsrailoğulları, size verdiğim nimetimi hatırlayın, bana verdiğiniz sözü     tutun ki, ben de size verdiğim sözü tutayım ve sadece benden korkun!

41      – Yanınızdakini (Tevrat’ı) tasdik edici olarak indirdiğim (Kur’ân)a iman edin,     O’nu, inkar edenlerin ilki siz olmayın, benim âyetlerimi birkaç paraya değişmeyin.     Ancak benden korkun.

42      – Hakk’ı batıla karıştırıp da, bile bile hakkı gizlemeyin.

43      – Hem namazı dosdoğru kılın, zekatı verin, rükû edenlerle birlikte siz de     rükû edin.

44      – İnsanlara iyiliği emreder de kendinizi unutur musunuz? Halbuki kitab (Tevrat)ı      okuyorsunuz. Hâlâ aklınızı başınıza almayacak mısınız?

45      – Bir de sabırla, namazla yardım isteyin. Şüphesiz bu, (Allah’a) saygılı olanlardan     başkasına ağır gelir.

46      – Onlar ki, Rablerine kavuşacaklarını ve gerçekten O’na döneceklerini bilirler.

47      – Ey İsrailoğulları! Size verdiğim nimeti ve vaktiyle sizi âlemlere üstün     kıldığımı hatırlayın.

48      – Ve öyle bir günden korunun ki, kimse kimsenin yerine bir şey ödeyemez, kimseden      şefaat da kabul edilmez, kimseden fidye de alınmaz ve onlara hiçbir yardım     da yapılmaz.

49      – (Hem hatırlayın ki bir zaman) sizi Firavun ailesinden de kurtardık, (onlar)     size azabın en kötüsünü reva görüyor, oğullarınızı boğazlıyor, kadınlarınızı      sağ bırakıyorlardı. Ve bunda size Rabbiniz tarafından büyük bir imtihan vardı.     

50      – Hani bir zamanlar sizin için denizi yarıp, sizi kurtardık da Firavun’un     adamlarını suda boğduk, siz de bakıp duruyordunuz.

51      – Hani bir zamanlar Musa’ya kırk gecelik vaad verdik de sonra siz onun arkasından     buzağıyı put edindiniz ve o halinizle zalimler idiniz.

52     – Sonra yine de sizi affettik, artık şükretmeniz gerekiyordu.

53      – Ve hani bir zamanlar Musa’ya o kitabı ve furkanı verdik, gerekirdi ki, doğru     yolda gidesiniz.

54      – Hani bir zamanlar Musa kavmine dedi ki; Ey kavmim cidden siz o buzağıyı      put edinmekle kendi kendinize zulmettiniz, bari gelin Rabbinize tevbe ile     dönün de nefislerinizi öldürün. Böyle yapmanız Bârî Teâlânız katında sizin     için hayırlıdır, böylece tevbenizi kabul buyurdu. Gerçekten de o Tevvab ve     Rahîm’dir.

55      – Hani bir zamanlar “Ey Musa biz Allah’ı açıkça görmedikçe senin sözünle asla     inanmayacağız.” demiştiniz de bunun üzerine sizi yıldırım çarpmıştı ve siz     de bakakalmıştınız.

56      – Sonra şükredesiniz diye sizi ölümünüzün ardından yeniden diriltmiştik.

57      – Ve üstünüze o bulutu gölge yaptık, ve size ihsan ettiğimiz hoş rızıklardan     yiyin, diye üzerinize kudret helvası ve bıldırcın indirdik. Onlar, bize zulmetmediler,     lakin kendi nefislerine zulmediyorlardı.

58      – Hani bir zamanlar “Şu şehre girin de onun nimetlerinden dilediğiniz şekilde     bol bol yiyin ve kapıdan secde ederek girin ve “hıtta” (bizi bağışla!) deyin     ki, size, hatalarınızı mağfiret ediverelim, iyilik yapanlara nimetlerimizi     daha da arttıracağız” dedik.

59      – Bunun üzerine o zulme devam edenler sözü değiştirdiler, onu kendilerine     söylenildiğinden başka bir şekle soktular. Biz de kötülük yaptıkları için     o zalimlere murdar bir azap indirdik.

60      – Hani bir zamanlar Musa, kavmi için su istemişti, biz de “asanla taşa vur!”     demiştik, bunun üzerine o taştan on iki pınar fışkırmıştı. Her kısım insan     kendi su alacağı yeri bildi. Allah’ın rızkından yiyin ve için de bozgunculuk     ve saldırganlık yaparak yeryüzünü fesada vermeyin.

61      – Hani bir zamanlar, “Ey Musa, biz tek çeşit yemeğe asla katlanamayacağız,     yeter artık bizim için Rabbine dua et de bize yerin yetiştirdiği şeylerden;     sebzesinden, kabağından, sarmısağından, mercimeğinden ve soğanından çıkarsın.”     dediniz. O da size “O üstün olanı daha aşağı olanla değiştirmek mi istiyorsunuz?     Bir kasabaya konaklayın o vakit istediğiniz elbette olacaktır.” dedi. Üzerlerine     zillet ve meskenet damgası vuruldu ve nihayet Allah’dan bir gazaba uğradılar.     Evet öyle oldu, çünkü Allah’ın âyetlerini inkâr ediyorlar ve haksız yere peygamberleri     öldürüyorlardı. Evet öyle oldu, çünkü isyana dalıyorlar ve aşırı gidiyorlardı.     

62      – Şüphe yok ki, iman edenler, yahudiler, hıristiyanlar ve sabiîler, bunlardan     her kim Allah’a ve ahiret gününe gerçekten iman eder ve salih amel işlerse     elbette Rabbleri katında bunların ecirleri vardır, bunlara bir korku yoktur,     bunlar mahzun da olacak değillerdir.

63      – Hani bir zamanlar sizden mîsak (sağlam bir söz) almıştık, Tur’u üstünüze     kaldırıp demiştik ki; size verdiğimiz kitaba kuvvetle tutunun ve içindekilerden     gafil olmayın, gerek ki, korunursunuz.

64      – Sonra verdiğiniz sözün arkasından yüz çevirdiniz, eğer üzerinizde Allah’ın     lütfu ve rahmeti olmasa idi herhalde zarara uğrayanlardan olurdunuz.

65      – İçinizden cumartesi günü yasağını çiğneyenleri elbette bilirsiniz. İşte     bundan dolayı onlara “sefil maymunlar olun!” dedik.

66      – Bu ibret dolu cezayı öncekilere ve sonrakilere bir ders, korunacaklara da     bir nasihat, bir öğüt yaptık.

67      – Hani bir zamanlar Musa kavmine demişti ki Allah, size bir bakara (sığır)     boğazlamanızı emrediyor. Onlar da “Sen bizimle eğleniyor, alay mı ediyorsun?”     dediler. Musa da: “Böyle cahillerden biri olmaktan Allah’a sığınırım.” dedi.     

68      – Onlar, “Bizim için Rabbine dua et, her ne ise onu bize açıklasın.” dediler.     Musa, “Rabbim buyuruyor ki, o ne pek yaşlı, ne de pek taze, ikisi arası dinç     bir sığırdır, haydi emrolunduğunuz işi yapınız.” dedi.

69      – Onlar, “Bizim için Rabbine dua et, rengi ne ise onu bize açıklasın.” dediler.     Musa, “Rabbim buyuruyor ki, o, bakanlara sürur veren, sapsarı bir sığırdır.”     dedi.

70      – Onlar, “Bizim için Rabbine dua et, o nedir bize iyice açıklasın, çünkü o     bize biraz karışık geldi, bununla beraber Allah dilerse onu elbette buluruz.”     dediler.

71      – Musa, “Rabbim buyuruyor ki o, ne çifte koşulup tarla süren, ne de ekin sulayan,     ne de salma gezen ve hiç alacası olmayan bir sığırdır”. Onlar da: “İşte tam      şimdi gerçeği ortaya koydun.” dediler. Nihayet onu bulup boğazladılar. Az     kaldı yapmayacaklardı.

72      – Hani bir zamanlar siz bir adam öldürmüştünüz de onun hakkında birbirinizle     atışmış ve onu üstünüzden atmıştınız, halbuki Allah, saklamış olduğunuzu açığa     çıkaracaktı.

73      – İşte bundan dolayı, o sığırın bir parçası ile o ölüye vurun, dedik. Allah     ölüleri işte böyle diriltir ve size âyetlerini gösterir, belki aklınızı başınıza     toplarsınız.

74      – Sonra bunun arkasından yine kalbleriniz katılaştı, şimdi de taş gibi, ya     da taştan da beter hale geldi. Çünkü taşlardan öylesi var ki; içinden nehirler     kaynıyor, yine öylesi var ki, çatlıyor da bağrından sular fışkırıyor, öylesi     de var ki, Allah korkusundan yerlerde yuvarlanıyor… Ve sizin neler yaptığınızdan     Allah gafil değildir.

75      – Şimdi bunların, size hemen inanacaklarını ümit mi ediyorsunuz? Halbuki bunlardan     bir grup vardı ki, Allah’ın kelâmını işitirlerdi de sonra ona akılları yattığı      halde bile bile onu tahrif ederlerdi.

76      – Üstelik iman edenlere rastladıklarında inandık derler, birbirleriyle başbaşa     kaldıkları zaman, “Rabbinizin huzurunda aleyhinize delil olarak kullansınlar     diye mi tutup Allah’ın size açıkladığı gerçekleri onlara da söylüyorsunuz?     Hiç aklınız yok mu be?” derlerdi.

77      – Peki bilmezler mi ki, onlar neyi sır olarak saklar ve neyi açıkça söylerlerse     Allah hepsini bilir.

78      – Bunların bir de ümmî (okuma yazması olmayan) kısmı vardır, kitabı bilmezler,     ancak birtakım kuruntu yığınına, boş saplantılara kapılır ve zan içinde dolaşır     dururlar.

79      – Artık o kimselerin vay haline ki, kendi elleriyle kitap yazarlar da sonra     biraz para almak için “Bu Allah katındandır.” derler. Artık vay o elleriyle     yazdıkları yüzünden onlara, vay o kazandıkları vebal yüzünden onlara!..

80      – Bir de dediler ki: “Bize sayılı birkaç günden başka asla ateş azabı dokunmaz”.     De ki; “Siz Allah’dan bir ahit mi aldınız? Böyle ise Allah sözünden dönmez.     Yoksa siz Allah’a karşı bilemeyeceğiniz şeyleri mi söylüyorsunuz?”

81      – Evet kim bir günah işlemiş de kendi günahı kendisini her yandan kuşatmış      ise, işte öyleleri ateş ehlidirler ve orada ebedî kalıcıdırlar.

82      – İman edip salih ameller işleyenler, işte öyleleri de cennet ehlidirler ve     orada ebedî kalıcıdırlar.

83      – Hani bir vakitler İsrailoğulları’ndan şöylece mîsak (kesin bir söz) almıştık:     Allah’dan başkasına tapmayacaksınız, ana-babaya iyilik, yakınlığı olanlara,     öksüzlere, çaresizlere de iyilik yapacaksınız, insanlara güzellikle söz söyleyecek,     namazı kılacak, zekatı vereceksiniz. Sonra çok azınız müstesna olmak üzere     sözünüzden döndünüz, hâlâ da dönüyorsunuz.

84      – Yine bir zamanlar mîsakınızı almıştık; birbirinizin kanlarını dökmeyeceksiniz,     nüfusunuzu diyarınızdan çıkarmıyacaksınız. Sonra siz buna ikrar da verdiniz     ve ikrarınıza şahit de oldunuz.

85      – Sonra sizler öyle kimselersiniz ki, kendilerinizi öldürüyorsunuz ve sizden     olan bir grubu diyarlarından çıkarıyorsunuz, onlar aleyhinde kötülük ve düşmanlık     güdüyor ve bu konuda birleşip birbirinize arka çıkıyorsunuz, şayet size esir     olarak gelirlerse fidyeleşmeye kalkıyorsunuz. Halbuki yurtlarından çıkarılmaları      size haram kılınmış idi. Yoksa siz kitabın bir kısmına inanıp bir kısmını      inkâr mı ediyorsunuz? Şu halde içinizden böyle yapanlar, netice olarak dünya     hayatında perişanlıktan başka ne kazanırlar, kıyamet gününde de en şiddetli     azaba uğratılırlar. Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

86      – Bunlar ahireti, dünya hayatına satmış kimselerdir. Onun için bunlardan azap     hafifletilmez ve kendilerine bir yerden yardım da gelmez.

87      – Celâlim hakkı için Musa’ya o kitabı verdik, arkasından birtakım peygamberler     de gönderdik, hele Meryem oğlu İsa’ya apaçık mucizeler verdik, onu Rûhu’l-Kudüs     ile de destekledik. Size nefislerinizin hoşlanmayacağı bir emirle gelen her     peygambere kafa mı tutacaksınız? Kibrinize dokunduğu için onların bir kısmına     yalan diyecek, bir kısmını da öldürecek misiniz?

88      – (Yahudiler, peygamberimize karşı alaylı bir ifade ile): “Bizim kalblerimiz     kılıflıdır.” dediler. Bilakis Allah, onları kâfirlikleri yüzünden lanetledi.     Bundan dolayı çok az imana gelirler.

89      – Yanlarındakini tasdik etmek üzere onlara Allah katından bir kitap gelince,     daha önceleri inanmayanlara karşı onunla yardım isteyip durdukları halde,     o tanıdıkları kendilerine gelince, bu sefer kendileri onu inkâr ettiler. İşte     bundan dolayı Allah’ın laneti kâfirleredir.

90      – Ne kadar çirkindir o uğruna kendilerini sattıkları şey ki; Allah’ın kullarından     dilediğine kendi lütuf ve kereminden vahiy indirmesine kafa tutarak, Allah     ne indirdiyse hepsini inkâr ettiler. İşte bu yüzden de gazap üstüne gazaba     uğradılar. Can yakıcı azap asıl kâfirler içindir.

91      – Onlara, “Allah ne indirdiyse ona iman edin.” denildiği zaman, onlar “Biz     kendimize indirilene iman ederiz.” derler ve ondan başkasını inkâr ederler.     Oysa yanlarındaki Tevrat’ı tasdik eden gerçek vahiy odur. Onlara de ki; “Peki     madem gerçek mümin sizsiniz de ne diye daha önce Allah’ın peygamberlerini     öldürüyordunuz?

92      – Celâlim hakkı için Musa size belgelerle gelmişti de onun arkasından tuttunuz     o buzağıya taptınız. Siz işte o zâlimlersiniz.

93      – Bir zamanlar size, “verdiğimiz kitaba kuvvetle sarılın ve onu dinleyin.”     diye Tûr’u tepenize kaldırıp mîsakınızı aldık. (O yahudiler): “Duyduk, dinledik,     isyan ettik.” dediler, kâfirlikleri yüzünden o danayı yüreklerinde besleyip     büyüttüler. De ki, “Eğer siz mümin kimseler iseniz, bu imanınız size ne çirkin      şeyler emrediyor!

94      – De ki; Allah yanında ahiret yurdu (cennet) başkalarının değil de yalnızca     sizin ise, eğer iddianızda da sadık iseniz haydi hemen ölümü temenni ediniz,     ölmeyi cana minnet biliniz.

95      – Fakat elleriyle işledikleri yüzünden onu hiçbir zaman temenni edemiyecekler.     Allah o zâlimleri bilir.

96      – Elbette onları insanların hayata en hırslı, en düşkün olanları olarak bulacak,     hatta müşriklerden bile daha düşkün bulacaksın. Onların her biri bin sene     ömür sürmeyi arzular, oysa uzun yaşamak kendisini azaptan kurtarıp uzaklaştıracak     değildir. Allah, onların neler yaptığını görüp duruyor.

97      – Söyle; her kim Cebrail’e düşman ise iyi bilsin ki, Kur’ân’ı senin kalbine     Allah’ın izniyle kendinden önceki vahiyleri onaylayıcı, müminlere hidayet     ve müjde kaynağı olmak üzere o indirdi.

98      – Her kim Allah’a, Allah’ın meleklerine, peygamberlerine, Cebrail ile Mîkâil’e     düşman olursa, iyi bilsin ki, Allah da o kâfirlerin düşmanıdır.

99      – Şanım hakkı için sana çok açık âyetler; parlak mucizeler indirdik. Öyle     ki, iman sahasından uzaklaşmış fasıklardan başkası onları inkâr etmez.

100      – O fasıklar hem bunları tanımıyacaklar, hem de ne zaman bir ahd üzerine antlaşma     yapsalar, her defasında mutlaka içlerinden bir güruh çıkıp onu bozacak ve     atıverecek öyle mi? Hatta az bir güruh değil, onların çoğu ahit tanımaz imansızlardır.     

101      – Üstelik Allah tarafından onlara, yanlarındaki kitabı tasdik edici bir peygamber     gelince, daha önce kendilerine kitap verilenlerden bir kısmı, Allah’ın kitabını      sırtlarından geriye attılar, sanki hiçbir şey bilmiyorlarmış gibi yaptılar.     

102      – Tuttular da Süleyman mülküne dair şeytanların uydurup izledikleri şeyin     ardına düştüler. Halbuki Süleyman inkâr edip kâfir olmadı, lakin o şeytanlar     kâfirlik ettiler; insanlara sihir öğretiyorlar ve Bâbil’de Harut ve Marut’a,     bu iki meleğe indirilen şeyleri öğretiyorlardı. Halbuki o ikisi “biz ancak     ve ancak sizi denemek için gönderildik, sakın sihir yapıp da kâfir olmayın!”     demeden kimseye birşey öğretmezlerdi. İşte bunlardan karı ile kocanın arasını      ayıracak şeyler öğreniyorlardı. Fakat Allah’ın izni olmadıkça bununla kimseye     zarar verebilecek değillerdi. Kendi kendilerine zarar verecek ve bir fayda     sağlamayacak bir şey öğreniyorlardı. Yemin olsun ki, onu her kim satın alırsa,     onu alanın ahirette bir nasibi olmayacağını da çok iyi biliyorlardı. Hakkiyle     bilselerdi, uğruna canlarını sattıkları şey ne çirkin bir şeydi.

103      – Şayet onlar iman edip de korunmuş olsalardı, elbette Allah tarafından verilecek     mükafat çok hayırlı olacaktı. Keşke bunu bilselerdi.

104      – Ey iman edenler! “râine” demeyin, “unzurna” deyin ve iyi dinleyin, kâfirler     için elemli bir azap vardır.

105      – Ne Kitap ehlinden, ne de müşriklerden hiçbiri, size Rabbinizden bir hayır     indirilsin istemez. Allah ise, üstünlüğü, rahmetiyle dilediğine mahsus kılar     ve Allah çok büyük lütuf sahibidir.

106      – Biz bir âyetten her neyi nesheder veya unutturursak, ondan daha hayırlısını      yahut mislini getiririz. Bilmez misin ki, Allah her şeye kâdirdir.

107      – Bilmez misin ki, hakikaten göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır, hepsi O’nundur.     Size de Allah’dan başka ne bir dost, ne de bir yardımcı vardır.

108      – Yoksa siz peygamberinizi, bundan önce Musa’ya sorulduğu gibi, sorguya çekmek     mi istiyorsunuz? Halbuki her kim imanı küfürle değiştirirse artık düz yolun     ortasında sapıtmış olur.

109      – Ehl-i kitaptan birçoğu arzu etmektedir ki, sizi imanınızdan sonra çevirip     kâfir etsinler: Hak kendilerine iyice belirdikten sonra bile sırf nefsaniyetlerinden     ve kıskançlıktan dolayı bunu yaparlar. Buna rağmen siz şimdi af ile, hoşgörüyle     davranın tâ Allah emrini verinceye kadar. Şüphe yok ki Allah her şeye kâdirdir.     

110      – Siz namazı hakkıyle kılmaya bakın ve zekatı verin! Kendi nefsiniz için her     ne hayır yaparsanız, Allah katında onu bulursunuz. Muhakkak ki, Allah bütün     yaptıklarınızı görmektedir.

111      – Bir de “yahudi ve hıristiyanlardan başkası asla cennete giremeyecek” dediler.     Bu onların kendi kuruntularıdır. Sen de onlara de ki; “Eğer doğru iseniz,     haydi bakalım getirin delilinizi.”

112      – Hayır, hayır! Kim özü iyilik dolu olarak yüzünü Allah’a tertemiz döndürür     ve teslim ederse, işte onun Rabbi katında ecri vardır. Onlara hiçbir korku     yoktur ve onlar mahzun da olacak değiller.

113      – Yahudiler dediler ki, “Hıristiyanlar birşey üzerinde değiller”, Hristiyanlar     da “Yahudiler bir şey üzerinde değiller” dediler. Oysa hepsi de kitabı okuyorlar.     Hiçbir bilgisi olmayanlar da öyle onların dedikleri gibi dediler. İşte bundan     dolayı Allah, ihtilafa düştükleri bu gibi şeylerde, kıyamet günü aralarında     hüküm verecektir.

114      – Allah’ın mescitlerini, içlerinde Allah’ın isminin anılmasından meneden ve     onların harap olmalarına çalışan kimselerden daha zâlim kim olabilir! İşte     bunlar, oralara korka korka girmekten başka birşey yapmazlar. Bunlara dünyada     perişanlık, ahirette de büyük bir azap vardır.

115      – Bununla beraber, doğu da Allah’ın, batı da Allah’ındır. Artık nereye dönerseniz     dönün, orası Allah’a çıkar. Şüphe yok ki, Allah(ın rahmeti) geniştir, O, her      şeyi bilendir.

116      – O zalimler, “Allah kendisine çocuk edindi.” dediler. Hâşâ, O sübhândır.     Doğrusu, göklerde ve yerde ne varsa O’nundur. Hepsi O’na boyun eğmiştir.

117      – O, göklerin ve yerin yoktan var edicisidir ve O, bir işin olmasını murad     edince, ona yalnızca “ol!” der, o da hemen oluverir.

118      – Bilgiden nasibi olmayanlar da “Allah bizimle konuşsa ya, yahut bize de bir     mucize gelse ya!” dediler. Bunlardan öncekiler de tıpkı böyle, bunların dedikleri     gibi demişlerdi. Onların kalbleri birbirlerine benzedi. Gerçekten de yakîne     ermek (hakikati bilmek) isteyen bir kavim için biz mucizeleri çok açık seçik     gösterdik.

119      – Şüphe yok ki, Biz seni hak ile rahmetimizin müjdecisi ve azabımızın habercisi     olarak gönderdik. Sen, o cehennemliklerden sorumlu değilsin.

120      – Sen onların milletlerine tabi olmadıkça ne yahudiler, ne de hıristiyanlar     senden asla hoşnud ve razı olmayacaklar. De ki, gerçekten de Allah’ın hidayeti,     hidayetin ta kendisidir. Şânım hakkı için, sana vahiyle gelen bu kadar bilgiden     sonra, kalkıp da onların arzu ve heveslerine uyacak olursan, sana Allah’dan     ne bir dost bulunur, ne de bir yardımcı.

121      – Kendilerine kitabı verdiğimiz ehliyetli kimseler onu, tilavetinin hakkını      vererek okurlar. İşte onlar, ona iman ederler. Her kim de onu inkâr ederse,     işte o inkârcılar hüsran içindedirler.

122      – Ey İsrailoğulları! Sizlere ihsan ettiğim nimetimi ve sizi vaktiyle âlemdeki     ümmetlere üstün tuttuğumu hatırlayın!

123      – Ve öyle bir günden sakının ki, o gün kimse, kimsenin yerine bir şey ödeyemez,     kimseden fidye kabul edilmez ve ona şefaat de fayda vermez, hiçbir taraftan     yardım da görmezler.

124      – Şunu da unutmayın ki, bir zamanlar İbrahim’i Rabbi, birtakım kelimeler ile     imtihan etti, o, onları sona erdirince, Rabbi ona, “Ben seni bütün insanlara     imam yapacağım.” buyurdu. İbrahim, “Zürriyetimden de yap!” dedi. Rabbi ona     “zâlimler benim ahdime nail olamaz!” buyurdu.

125      – Biz ta o zaman bu Beyt’i, insanlar için bir sevap kazanma ve bir güven yeri     kıldık. Siz de Makam-ı İbrahim’den kendinize bir namazgah edinin. Ayrıca İbrahim     ile İsmail’e şöyle ahid verdik: “Beytimi, hem tavaf edenler için, hem ibadete     kapananlar için, hem de rükû ve secde edenler için tertemiz tutun!”

126      – Ve o vakit İbrahim “Ey Rabbim, burasını güvenli bir belde kıl, halkından     Allah’a ve ahiret gününe iman edenleri çeşitli meyvalarla rızıklandır” diye     yalvardı. Allah buyurdu ki: “küfredeni dahi rızıklandırır da hayattan biraz     nasip aldırırım, sonra da onu ateş azabına uğratırım ki, orası ne yaman bir     duraktır!”

127      – Ve ne vakit ki İbrahim, Beyt’in temellerini yükseltmeye başladı, İsmail     ile birlikte şöyle dua ettiler: Ey Rabbimiz, bizden kabul buyur, hiç şüphesiz     işiten sensin, bilen sensin.

128      – Ey bizim Rabbimiz, hem bizim ikimizi yalnız senin için boyun eğen müslümanlar     kıl, hem de soyumuzdan yalnız senin için boyun eğen müslüman bir ümmet meydana     getir ve bize ibadetimizin yollarını göster, tevbemize rahmetle bakıver. Hiç      şüphesiz Tevvâb sensin, Rahîm sensin.

129      – Ey bizim Rabbimiz, bir de onlara içlerinden öyle bir peygamber gönder ki,     onlara senin âyetlerini tilavet eylesin, kendilerine kitabı ve hikmeti öğretsin,     içlerini ve dışlarını tertemiz yapıp onları pâk eylesin. Hiç şüphesiz Azîz     sensin, hikmet sahibi Sensin.

130      – İbrahim’in milletinden, kendine kıyan beyinsizden başka kim yüz çevirir?     Biz onu dünyada seçkin birisi yaptık, hiç şüphesiz o, ahirette de iyilerden     biridir.

131      – Rabbi ona, “İslâm ol!” emrini verince, o “Ben âlemlerin Rabbine teslim oldum.”     dedi.

132      – Bu dini İbrahim, kendi oğullarına vasiyyet etti, Yakub da öyle yaptı: “Ey     oğullarım! Muhakkak ki, bu dini size Allah seçti, başka dinlerden uzak durun,     yalnızca müslüman olarak can verin!” dedi.

133      – Yoksa siz de olaya şahit mi oldunuz; Yakub’a ölüm hali gelip çattığı zaman,     oğullarına; “Benden sonra neye ibadet edeceksiniz?” dediği zaman, oğulları;     “Senin Allah’ına ve ataların İbrahim, İsmail ve İshak’ın Allah’ına, tek olan     o Allah’a ibadet edeceğiz. Biz ancak O’na boyun eğen müslümanlarız.” dediler.     

134      – Onlar bir ümmetti, geldi geçti. Onlara kendi kazandıkları, size de kendi     kazandığınız. Siz onların yaptıklarından sorguya çekilecek değilsiniz.

135      – Bir de: “yahudi veya hıristiyan olunuz ki, hidayet bulasınız.” dediler.     Sen onlara de ki: “Hayır! Hanif olarak hakka tapan İbrahim’in dinine (uyarız)     ki, o hiçbir zaman müşriklerden olmadı.”

136      – Deyiniz ki, “Biz, Allah’a iman ettik ve bize ne indirildiyse İbrahim’e,      İsmail’e, İshak’a, Yakup’a ve torunlarına ne indirildiyse, Musa’ya ve İsa’ya     ne indirildiyse ve bütün peygamberlere Rablerinden ne verildiyse hepsine iman     ettik. Biz onların arasında fark gözetmeyiz ve biz ancak O’na boyun eğen müslümanlarız.”     

137      – Eğer onlar da sizin iman ettiğiniz gibi iman ederlerse doğru yola girmiş,      hidayeti bulmuş olurlar. Yok eğer yüz çevirirlerse onlar sadece ve sadece     didişmenin içindedirler. Allah onlara karşı sana yeter. Ve O, işitendir, bilendir.     

138      – Allah’ın boyasına bak, (vaftiz nolacak?) Kim, Allah’dan daha güzel boya     vurabilir ki? İşte biz O’na ibadet edenleriz.

139      – De ki: “Allah hakkında bizimle didişmeye mi gireceksiniz? Oysa O, bizim     de Rabbimiz, sizin de Rabbinizdir. Bizim amellerimiz bize, sizin amelleriniz     de size. Şu kadar var ki, biz O’na ihlas ile sarılıyoruz.

140      – “Yoksa siz, İbrahim de, İsmail de, İshak da, Yakup da ve torunları da hep     yahudi ve hıristiyan idiler mi demek istiyorsunuz?” De ki: “Siz mi daha iyi     bilirsiniz, yoksa Allah mı?” Allah’ın şahitlik ettiği bir hakikatı bile bile     inkar edenden daha zâlim kim olabilir? Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.     

141      – Onlar bir ümmet idiler, gelip geçtiler. Onlara kendi kazandıkları, size     de kendi kazandıklarınız. Ve siz onların yaptıklarından sorumlu tutulacak     değilsiniz.

142      – İnsanlar içinde bir kısım beyinsizler takımı, “Bunları bulundukları kıbleden     çeviren nedir?” diyecekler. De ki: “Doğu da, batı da Allah’ındır. O, kimi     dilerse onu hidayete erdirir.”

143      – Ve işte böyle, sizi ortada yürüyen bir ümmet kıldık ki, siz bütün insanlar     üzerine adalet örneği ve hakkın şahitleri olasınız, Peygamber de sizin üzerinize      şahit olsun. Daha önce içinde durduğun Kâ’be’yi kıble yapmamız da şunun içindir:     Peygamber’in izince gidecekleri, iki ökçesi üzerinde geri döneceklerden ayıralım.     Bu iş elbette Allah’ın hidayet ettiği kimselerin dışındakilere çok ağır gelecekti.     Allah imanınızı kaybedecek değildir. Hiç şüphesiz Allah, bütün insanlara çok      şefkatlidir, çok merhametlidir.

144      – Doğrusu, biz, yüzünün semaya yöneldiğini, orada şekilden şekile geçerek,     aranıp durduğunu görüyorduk. Artık seni hoşnud olacağın bir kıbleye çevireceğiz.     Haydi bakalım, yüzünü Mescid-i Haram’a doğru çevir. Siz de ey müminler, nerede     olursanız olun, yüzünüzü o tarafa doğru çevirin! Kendilerine kitap verilmiş      olanlar da kesinlikle bilirler ki, Rabblerinden gelen o emir haktır. Ve Allah,     onların yaptıklarından ve yapmakta olduklarından gafil değildir.

145      – Celâlim için, sen o kitap verilmiş olanlara, bütün delilleri de getirsen,     yine de senin kıblene tabi olmazlar, sen de onların kıblesine tabi olmazsın.     Zaten onlar da birbirlerinin kıblesine tabi değiller. Celâlim hakkı için,     sana gelen bunca ilmin arkasından sen tutar da onların arzu ve heveslerine     uyacak olursan, o zaman hiç şüphesiz, sen de zâlimlerden olursun.

146      – O kendilerine kitap verdiğimiz ümmetlerin âlimleri onu o peygamberi oğullarını      tanır gibi tanırlar, böyle iken içlerinden bir takımı gerçeği bile bile gizlerler.     

147      – O hak, Rabbindendir. Artık şüpheye düşenlerden olma sakın!

148      – Ümmetlerden her birinin bir yönü vardır, o ona yönelir, haydin, hep hayırlara     koşun, yarışın. Her nerede olsanız Allah sizi toplar, bir araya getirir. Şüphesiz     ki Allah her şeye kâdirdir.

149      – Hem her nereden yola çıkarsan (namazda) hemen Mescid-i Haram’a doğru yüzünü     çevir. Bu emir şüphesiz hak, Rabbinden olduğu gerçektir. Allah yaptıklarınızdan     habersiz de değildir.

150      – Her nereden yola çıkarsan yüzünü Mescid-i Haram’a doğru çevir, ve her nerede     olsanız yüzünüzü ona doğru çevirin ki insanlar için aleyhinizde bir delil     olmasın. Ancak içlerinden haksızlık edenler başka. Siz de onlardan korkmayın,     benden korkun. Hem üzerinizdeki nimetimi tamamlayayım, hem gerek ki doğru     yolu bulasınız.

151      – Nitekim içinizden size bir peygamber gönderdik. O size âyetlerimizi okuyor,     sizi temizliyor, size kitabı ve hikmeti öğretiyor. Size bilmediğiniz şeyleri     öğretiyor.

152      – O halde beni anın, ben de sizi anayım. Bana şükredin de nankörlük etmeyin.     

153      – Ey iman edenler! Sabır ve namazla yardım isteyin. Şüphe yok ki Allah, sabredenlerle     beraberdir.

154      – Allah yolunda öldürülenlere “ölüler” demeyin. Hayır, onlar diridirler. Fakat     siz sezemezsiniz.

155      – Çaresiz biz sizi biraz korku, biraz açlık, biraz da mallardan, canlardan     ve ürünlerden eksiltme ile imtihan edeceğiz. Müjdele o sabredenleri!

156      – Onlar başlarına bir musibet geldiği zaman: “Biz Allah’a aidiz ve sonunda     O’na döneceğiz.” derler.

157      – İşte onlar var ya, Rablerinden, mağfiretler ve rahmet onlaradır. İşte hidayete     erenler de onlardır.

158      – Gerçekten Safâ ile Merve Allah’ın alâmetlerindendir. Onun için her kim hac     veya umre niyetiyle Kâ’be’yi ziyaret ederse, bunları tavaf etmesinde ona bir     günah yoktur. Her kim de gönlünden koparak bir hayır işlerse, şüphesiz Allah     iyiliğin karşılığını verir, o her şeyi bilir.

159      – İndirdiğimiz apaçık delilleri ve hidayetin kendisi olan âyetleri insanlar     için biz kitapta açıkladıktan sonra gizleyenler var ya mutlaka onlara Allah     lanet eder. Lanet edebilecek olanlar da lanet ederler.

160      – Ancak tevbe edip halini düzelterek gerçeği söyleyenler başka. İşte onları      ben bağışlarım. Ben çok merhamet ediciyim, tevbeleri çokça kabul ederim.

161      – Ama âyetlerimizi inkar etmiş ve kâfir olarak can vermiş olanlara gelince,     işte Allah’ın laneti, meleklerin laneti ve insanların laneti hep onların üzerine     olsun.

162      – Onlar ebedi olarak onun altında kalırlar. Ne azabları hafifletilir, ne de     kendilerine göz açtırılır.

163      – Her halde hepinizin ilâhı, bir tek ilâhtır. Ondan başka bir ilâh yoktur.     O Rahmân ve Rahîm’dir.

164      – Şüphesiz göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca     gelişinde, insanlara yarar şeylerle denizde akıp giden gemide, Allah’ın yukarıdan     bir su indirip de onunla yeri ölümünden sonra diriltmesinde, diriltip de üzerinde     deprenen hayvanları yaymasında, rüzgarları değiştirmesinde, gök ile yer arasında     emre hazır olan bulutta şüphesiz akıllı olan bir topluluk için elbette Allah’ın     birliğine deliller vardır.

165      – İnsanlardan kimi de Allah’tan başka şeyleri O’na eş tutuyorlar da onları,      Allah’ı sever gibi seviyorlar. Oysa iman edenlerin Allah sevgisi daha kuvvetlidir.     O zulmedenler, azabı görecekleri zaman bütün kuvvetin Allah’a ait olduğunu     ve Allah’ın azabının gerçekten çok şiddetli bulunduğunu keşke anlasalardı.

166      – O zaman kendilerine uyulan kimseler, azabı görerek kendilerine uyanlardan     kaçıp uzaklaşmışlar ve aralarındaki bütün bağlar parça parça kopmuştur.

167      – Onlara uyanlar da şöyle demektedirler: “Ah, bizim için dünyaya bir dönüş      olsaydı da onların bizden uzaklaştıkları gibi biz de onlardan uzaklaşsaydık!”      İşte böylece Allah onlara bütün amellerini, üzerlerine yığılmış hasretler     (pişmanlık ve üzüntüler) halinde gösterecektir. Onlar bu ateşten çıkacak değillerdir.     

168      – Ey insanlar! Bütün yeryüzündeki nimetlerimden helal olmak, temiz olmak şartıyla     yiyin. Fakat şeytanın adımlarına uymayın. Çünkü o size belli bir düşmandır.     

169      – O size hep çirkin ve murdar işleri emreder, Allah’a karşı bilmediğiniz şeyler     söylemenizi ister.

170      – Onlara: “Allah’ın indirdiğine uyun.” dendiği vakit de: “Yok, atalarımızı      neyin üzerinde bulduysak ona uyarız.” dediler. Ya ataları bir şeye akıl erdiremez     ve doğruyu seçemez idiyseler de mi onlara uyacaklar?

171      – O kâfirlerin hali, sadece bir çağırma veya bağırmadan başkasını işitmeyerek     haykıranın haline benzer; onlar sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler, akıl     da etmezler.

172      – Ey iman edenler! Size kısmet ettiğimiz rızıkların hoş ve temiz olanlarından     yiyin ve Allah’a şükredin, eğer yalnız O’na kulluk ediyorsanız.

173      – O, size yalnız şunları haram kıldı: Ölü hayvan, kan, domuz eti, bir de Allah’tan     başkası adına kesilen hayvanlar. Sonra kim bunlardan yemeye mecbur kalırsa,     başkasının hakkına tecavüz etmemek ve zaruret ölçüsünü geçmemek şartıyla ona     da bir günah yükletilmez. Çünkü Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir.     

174      – Allah’ın indirdiği kitaptan bir şeyi gizleyip de bununla biraz para alanlar     gerçekten karınları dolusu ateşten başka birşey yemezler. Kıyamet günü Allah     onlara ne söz söyler, ne de kendilerini temize çıkarır. Onlara sadece acı      veren bir azab vardır.

175      – İşte onlar, hidayeti verip sapıklığı, affedilmeyi bırakıp azabı satın alan     kimselerdir. Bunlar, ateşe karşı ne kadar da sabırlıdırlar!

176      – Şüphesiz ki Allah kitabı hak bir sebeple indirmiştir. Kitap hakkında ihtilafa     düşenler ise, şüphesiz haktan uzak, bir anlaşmazlık içindedirler.

177      – Yüzlerinizi bazan doğu, bazan batı tarafına çevirmeniz erginlik değildir.     Fakat eren o kimselerdir ki, Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitaba ve     bütün peygamberlere iman edip, yakınlığı olanlara, öksüzlere, yoksullara,     yolda kalmışa, dilenenlere ve esirleri kurtarmaya seve seve mal verirler.     Namazı kılarlar, zekatı verirler. Bir de andlaştıkları zaman sözlerini yerine     getirenler, hele sıkıntı ve hastalık durumlarında ve harbin şiddetli zamanında     sabır ve kararlılık gösterenler var ya, işte doğru olanlar da bunlardır, korunanlar     da bunlardır.

178      – Ey iman edenler! Öldürmede kısas size farz kılındı. Hüre hür, köleye köle,     kadına kadın. Ama her kim, ölenin kardeşi tarafından bir şey karşılığı bağışlanırsa,     o zaman örfe uyması, ona diyeti güzellikle ödemesi gerekir. Bu, Rabbiniz tarafından     bir hafifletme ve bir rahmettir. Her kim bunun arkasından yine saldırırsa,     artık ona acı veren bir azab vardır.

179      – Ey temiz akıl sahipleri! Kısasta sizin için bir hayat vardır. Ümit edilir     ki, korunursunuz.

180      – Birinize ölüm geldiği vakit, bir hayır (bir mal) bırakacaksa, babası, anası      ve en yakın akrabası için meşru bir surette vasiyet etmek, Allah’tan korkan     kimseler üzerine yerine getirilmesi vacib bir hak olarak size farz kılındı.     

181      – Şimdi her kim, bunu duyduktan sonra onu değiştirirse, her halde vebali,     sırf o değiştirenlerin boynunadır. Şüphe yok ki Allah, her şeyi işitir ve     bilir.

182      – Her kim de vasiyet edenin, bir hata işlemesinden veya bir günaha girmesinden     endişe eder de tarafların arasını düzeltirse, ona bir vebal yoktur. Şüphesiz     ki, Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir.

183      – Ey iman edenler! Oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz     kılındı. Umulur ki korunursunuz.

184      – (Size farz kılınan oruç), sayılı günlerdedir. İçinizden hasta olan veya     yolculukta bulunan ise, diğer günlerde, tutamadığı günler sayısınca tutar.     Ona dayanıp kalacaklar üzerine de bir yoksulu doyuracak kadar fidye gerekir.     Her kim de hayrına fidyeyi artırırsa, hakkında daha hayırlıdır. Bununla beraber,     eğer bilirseniz, oruç tutmanız sizin için daha hayırlıdır.

185      – O Ramazan ayı ki, insanları irşad için, hak ile batılı ayıracak olan, hidayet     rehberi ve deliller halinde bulunan Kur’ân onda indirildi. Onun için sizden     her kim bu aya şahit olursa onda oruç tutsun. Kim de hasta, yahut yolculukta     ise tutamadığı günler sayısınca diğer günlerde kaza etsin. Allah size kolaylık     diler zorluk dilemez. Sayıyı tamamlamanızı, size doğru yolu gösterdiğinden     dolayı Allah’ı tekbir etmenizi ister. Umulur ki şükredersiniz.

186      – Şayet kullarım, sana benden sordularsa, gerçekten ben çok yakınımdır. Bana     dua edince, duacının duasını kabul ederim. O halde onlar da benim davetime     koşsunlar ve bana hakkıyla iman etsinler ki, doğru yola gidebilsinler.

187      – Oruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmanız, size helâl kılındı. Onlar, sizin     için bir örtü, siz de onlar için bir örtü durumundasınız. Allah, nefsinize     güvenemeyeceğinizi bildiği için müracaatınızı kabul buyurdu ve sizi bağışladı.      Şimdi onlara yaklaşın ve Allah’ın sizler için yazdığını isteyin. Ta fecrin     beyaz ipliği siyah iplikden size seçilinceye kadar yiyin, için. Sonra da ertesi     geceye kadar orucu tam tutun. Bununla beraber siz mescitlerde îtikaf halinde     iken onlara yaklaşmayın. Bunlar, Allah’ın sınırlarıdır, sakın onlara yaklaşmayın.     Allah, âyetlerini insanlara böyle açıklıyor ki sakınıp korunsunlar.

188      – Bir de aranızda mallarınızı batıl sebeplerle yemeyin. İnsanların mallarından     bir kısmını bile bile günah ile yemek için, o malları hakimlere rüşvet olarak     vermeyin.

189      – Sana hilâllerden soruyorlar. De ki: Onlar insanlar için de, hac için de     vakit ölçüleridir. Bununla beraber iyilik, evlere arkalarından gelmeniz değildir.     Fakat iyiliğe eren, kötülükten korunan kimsedir. Evlere kapılarından gelin,     Allah’tan korkun ki, kurtuluşa eresiniz.

190      – Size savaş açanlarla Allah yolunda çarpışın. Fakat haksız saldırıda bulunmayın.     Çünkü Allah, haksız saldırıda bulunanları sevmez.

191      – Onları nerede yakalarsanız öldürün ve sizi çıkardıkları yerden onları çıkarın.     O fitne, öldürmeden daha şiddetlidir. Yalnız Mescid-i Haram yanında onlar     sizinle savaşmadıkça siz de onlarla savaşmayın. Fakat sizi öldürmeye kalkışırlarsa,     hemen onları öldürün. Kâfirlerin cezası böyledir.

192      – Artık şirkten vazgeçerlerse, şüphesiz ki Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhamet     edicidir.

193      – Hem bir fitne kalmayıp, din yalnız Allah’ın oluncaya kadar onlarla çarpışın     . Vazgeçerlerse, düşmanlık ancak zalimlere karşıdır.

194      – Hürmetli ay hürmetli aya ve bütün hürmetler birbirine karşılıktır. O halde     kim size saldırdıysa, siz de ona yaptığı saldırının aynıyle saldırın da ileri     gitmeye Allah’tan korkun ve bilin ki Allah, takva sahipleriyle beraberdir.     

195      – Allah yolunda mal harcayın da kendinizi ellerinizle tehlikeye bırakmayın     ve güzel hareket edin. Çünkü Allah güzellik ve iyilik edenleri sever.

196      – Hac ve umreyi de Allah için tamam yapın. Eğer bunlardan alıkonursanız, o     zaman kolayınıza gelen bir kurban gönderin. Bununla beraber bu kurban, kesileceği     yere varıncaya kadar başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden hasta olana veya     başından bir rahatsızlığı bulunana tıraş için oruç veya sadaka yahut da kurbandan     ibaret bir fidye gerekir. Engellemeden kurtulduğunuz zaman da her kim hacca     kadar umre ile sevab kazanmak isterse, ona da kolayına gelen bir kurban gerekir.     Bunu bulamayana ise üç gün hacda, yedi de döndüğünüzde ki tam on gün oruç     tutması lazım gelir. Bu hüküm, ailesi Mescid-i Haram civarında oturmayanlar     içindir. Allah’tan korkun ve bilin ki Allah’ın azabı gerçekten çok şiddetlidir.

197      – Hac, bilinen aylardadır. Her kim o aylarda hacca başlayıp kendisine farz     ederse; artık hacda kadına yaklaşmak, günah işlemek ve kavga etmek yoktur.     Siz hayırdan ne işlerseniz, Allah onu bilir. Kendinize azık edinin. Şüphesiz     ki azıkların en hayırlısı Allah korkusudur. Ey akıl sahipleri! Benden korkun!

198      – Rabbinizin lütfunu istemenizde size bir günah yoktur. Arafat’tan indiğiniz     zaman Meş’ar-i Haram yanında (Müzdelife’de) Allah’ı zikredin. O’nu, size gösterdiği      şekilde zikredin. Doğrusu siz, bundan önce gerçekten sapmışlardandınız.

199      – Sonra insanların akıp geldiği yerden siz de akıp gelin. Allah’tan bağışlanmanızı      isteyin. Çünkü Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir.

200      – Nihayet hac ibadetlerinizi bitirdiğiniz zaman, önceleri babalarınızı andığınız     gibi, hatta daha kuvvetli bir anışla Allah’ı anın. İnsanlardan kimisi: “Ey     Rabbimiz! Bize dünyada ver!” der. Onun için ahirette hiçbir kısmet yoktur.

201      – Yine onlardan: “Ey Rabbimiz! Bize dünyada bir güzellik ve ahirette de bir     güzellik ver ve bizi ateş azabından koru!” diyenler vardır.

202      – İşte onlar için, kazandıklarından bir nasib vardır. Allah, hesabı çok çabuk     görür.

203      – Bir de sayılı günlerde Allah’ı zikredin (tekbir alın). Bunlardan kim iki     gün içinde (Mina’dan) dönmek için acele ederse ona günah yoktur. Kim geri     kalırsa ona da günah yoktur. Ama bu, takva sahipleri içindir. Allah’tan korkun     ve bilin ki, siz ancak O’nun huzuruna varıp toplanacaksınız.

204      – İnsanlardan kimi de vardır ki, dünya hayatı hakkındaki sözleri senin hoşuna     gider ve o kalbindekine Allah’ı şahit tutar. Halbuki O, İslâm düşmanlarının     en yamanıdır.

205      – İş başına geçti mi yeryüzünde bozgunculuk çıkarmak, ekini ve nesli helak     etmek için koşar. Allah ise bozgunculuğu sevmez.

206      – Ona: “Allah’tan kork!” dendiği zaman da kendisini onuru (gururu) günah işlemeye     sevkeder. Cehennem de onun hakkından gelir. O ne kötü bir yataktır!

207      – Yine insanlardan kimi de vardır ki, Allah’ın rızasına ermek için kendini     feda eder. Allah ise kullarına çok merhametlidir.

208      – Ey iman edenler! Hepiniz barış ve selamete girin de şeytanın adımlarına     uymayın. Çünkü o sizin aranızı açan belli bir düşmandır.

209      – Size bunca deliller geldikten sonra yine kayarsanız, iyi bilin ki, Allah     çok güçlüdür, hüküm ve hikmet sahibidir.

210      – Onlar sadece gözetiyorlar ki, Allah, buluttan gölgelikler içinde meleklerle     birlikte geliversin de iş bitiriliversin. Halbuki bütün işler Allah’a döndürülüp     götürülür.

211      – İsrailoğullarına sor: Biz onlara ne kadar açık âyetler vermiştik. Fakat     Allah’ın nimetini her kim kendisine geldikten sonra değiştirirse, şüphe yok     ki, Allah’ın azabı çok şiddetlidir.

212      – Dünya hayatı, inkar edenler için bezendi. (Onlar), iman edenlerle eğleniyorlar.     Halbuki takva sahibi olan o müminler, kıyamet günü onların üstündedir. Allah     dilediğine hesapsız rızık verir.

213      – İnsanlar tek bir ümmetti. Ayrılmaları üzerine Allah, rahmetinin müjdecileri     ve azabının habercileri olmak üzere peygamberler gönderdi ve beraberlerinde     hak ile ilgili kitap indirdi ki, insanların, aralarında ihtilaf ettikleri      şeyler hakkında hakem olsun. Bunda da sırf o kitap verilenler, kendilerine     bunca deliller geldikten sonra tuttular, aralarındaki hırs ve kıskançlık yüzünden     anlaşmazlığa düştüler. Bunun üzerine Allah kendi izniyle, iman edenleri, onların     hakkında anlaşmazlığa düştükleri hakka, ulaştırdı. Allah, dilediğini doğru     yola iletir.

214      – Yoksa siz, kendinizden önce gelip geçenlerin hali (uğradıkları sıkıntılar)     başınıza gelmeden cennete girivereceğinizi mi sandınız? Onlara öyle yoksulluklar,     öyle sıkıntılar dokundu ve öyle sarsıldılar ki, hatta peygamber ve beraberinde     iman edenler: “Allah’ın yardımı ne zaman?” derlerdi. Bak işte! Gerçekten Allah’ın     yardımı yakındır.

215      – Ey Muhammed! Sana nereye infak edeceklerini soruyorlar. De ki: Hayır olarak     verdiğiniz nafaka, ana baba, yakınlar, öksüzler, yoksullar ve yolda kalmışlar     içindir. Hayır olarak daha ne yaparsanız herhalde Allah onu bilir.

216      – Savaş size farz kılındı, gerçi o size hoş gelmez. Olabilir ki siz, bir şeyden     hoşlanmazsınız; oysa ki o sizin için bir hayırdır. Yine olabilir ki, siz bir      şeyi seversiniz, oysaki o sizin için bir kötülüktür. Allah bilir, siz bilmezsiniz.     

217      – Ey Muhammed! Sana haram aydan ve o ayda savaşmaktan soruyorlar. De ki: O     ayda savaşmak, büyük bir günahtır. Bununla beraber Allah yolundan alıkoymak,     O’nu inkar etmek, insanları, Mescid-i Haram’dan menetmek ve halkını oradan     çıkarmak, Allah yanında daha büyük bir günahtır ve fitne, öldürmekten daha     büyük bir vebaldir. Onlar, güçleri yeterse, sizi dininizden döndürmek için     sizinle savaşmaktan hiçbir zaman geri durmazlar. Sizden de her kim, dininden     döner ve kâfir olarak can verirse artık onların bütün amelleri, dünyada ve     ahirette boşa gitmiştir. İşte onlar, cehennemliklerdir. Onlar orada ebedi     olarak kalacaklardır.

218      – Şüphesiz ki iman edenlere, Allah yolunda hicret edip, cihad edenlere gelince,     işte onlar, Allah’ın rahmetini umarlar. Allah, çok bağışlayıcıdır, çok merhamet     edicidir.

219      – Ey Muhammed! Sana şarap ve kumardan soruyorlar. De ki: Bu ikisinde büyük     bir günah, bir de insanlar için bazı menfaatler vardır. Fakat günahları, menfaatlerinden     daha büyüktür. Yine sana neyi infak edeceklerini soruyorlar. De ki: İhtiyaçtan     fazlasını infak edin. İşte böylece Allah, size âyetlerini açıklıyor. Umulur     ki siz düşünürsünüz.

220      – Dünya ve ahiret hakkında (düşünürsünüz.) Sana bir de yetimlerden soruyorlar.     De ki: Onlar hakkında yapacağınız bir ıslah, işlerine karışmamaktan daha hayırlıdır.     Eğer onlara karışırsanız, onlar sizin kardeşlerinizdir. Allah, bozguncuyla      ıslah ediciyi bilir, birbirinden ayırd eder. Eğer Allah dileseydi, sizi zora     koşardı. Şüphesiz ki Allah çok güçlüdür, hüküm ve hikmet sahibidir.

221      – Müşrik kadınları, iman etmedikçe nikâhlamayın. Bir müşrik kadın, sizin hoşunuza     gitse bile, iman etmiş olan bir cariye herhalde ondan daha hayırlıdır. Müşrik     erkeklere de mümin kadınları nikâh ettirmeyin. Bir müşrik, sizin hoşunuza     gitse bile, mümin bir köle elbette ondan daha hayırlıdır. Onlar sizi ateşe     davet ederler, Allah ise, kendi izniyle cennete ve mağfirete davet ediyor     ve âyetlerini insanlara açıklıyor. Umulur ki onlar hatırda tutup, öğüt alırlar.     

222      – Ey Muhammed! Sana kadınların ay başı halinden de soruyorlar. De ki: O bir     eziyettir Onun için ay başı halinde oldukları zaman kadınlardan çekilin ve     temizleninceye kadar onlara yaklaşmayın. İyice temizlendikleri zaman ise Allah’ın     emrettiği yerden onlara varın, yaklaşın Şüphesiz ki Allah çok tövbe edenleri     de sever, çok temizlenenleri de sever.

223      – Kadınlarınız, sizin için bir tarladır. O halde tarlanıza dilediğiniz gibi     varın ve kendiniz için ileriye hazırlık yapın. Allah’tan korkun ve bilin ki     siz mutlaka O’nun huzuruna varacaksınız. Ey Muhammed, müminleri müjdele!

224      – Sözünüzde durmanız, kötülükten sakınmanız ve insanların arasını düzeltmeniz     için, Allah’ı yeminlerinize hedef veya siper edip durmayın. Allah, her şeyi     işitir ve bilir.

225      – Allah, sizi yeminlerinizde bilmeyerek ettiğiniz lağıv (herhangi bir kasıt     olmadan, kanaate göre yanlış yere yapılan yemin)dan sorumlu tutmaz. Fakat     kalbinizin kazandığı yalan yere yapılan yeminden sorumlu tutar. Allah çok     bağışlayıcıdır, çok halimdir.

226      – Kadınlarından îlâ edenler (onlara yaklaşmamaya yemin edenler) için dört     ay beklemek vardır. Eğer bu yeminlerinden dönerlerse, şüphesiz ki Allah çok     bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir.

227      – Yok eğer boşamaya karar vermişlerse, şüphesiz ki Allah söylediklerini işitir,     kurduklarını bilir.

228      – Boşanan kadınlar, kendi kendilerine üç adet süresi beklerler ve Allah’ın     rahimlerinde yarattığını gizlemeleri, kendilerine helâl olmaz. Eğer Allah’a     ve ahiret gününe inanıyorlarsa gizlemezler. Kocaları da, barışmak istedikleri     takdirde o süre içersinde onları geri almaya daha layıktırlar. O kadınların,     üzerlerindeki meşru hak gibi, kendilerinin de hakları vardır. Yalnız erkekler     için, onların üzerinde bir derece vardır. Allah çok güçlüdür, hüküm ve hikmet     sahibidir.

229      – Boşamak (talak) iki defadır. Ondan sonrası ya iyilikle tutmak veya güzellikle     salmaktır. Onlara verdiklerinizden bir şey almanız da size helâl olmaz. Ancak     Allah’ın çizdiği hudutta duramayacaklarından korkmaları başka. Eğer siz de     bunların, Allah’ın çizdiği hudutta duramayacaklarından korkarsanız, kadının,     ayrılmak için hakkından vazgeçmesinde artık ikisine de günah yoktur. İşte     bunlar, Allah’ın çizdiği hudududur. Sakın bunları aşmayın, Her kim Allah’ın     hududunu aşarsa, işte onlar zalimlerdir.

230      – Eğer kadını bir daha boşarsa, bundan sonra artık başka bir kocaya varıncaya     kadar ona helâl olmaz. Eğer ikinci koca da onu boşarsa, Allah’ın hududunu     sağlam tutacaklarını ümid ettikleri takdirde öncekilerin birbirlerine dönmelerinde     her ikisine de günah yoktur. İşte bunlar, Allah’ın tayin ettiği hudududur.     Bunları, bilen bir kavim için açıklıyor.

231      – Kadınları boşadığınız zaman iddetlerini bitirdiklerinde, artık kendilerini     ya iyilikle tutun veya güzellikle salın. Yoksa haklarına tecavüz için zararlarına     olarak onları tutmayın. Her kim bunu yaparsa nefsine zulmetmiş olur. Sakın     Allah’ın âyetlerini alay konusu edinmeyin, Allah’ın üzerinizdeki nimetini,     size kendisiyle öğüt vermek üzere indirdiği kitap ve hikmeti hatırlayıp, düşünün.     Hem Allah’tan korkun ve bilin ki Allah her şeyi bilir.

232      – Kadınları boşadığınız zaman iddetlerini bitirdiklerinde, aralarında meşru     bir şekilde rızalaştıkları takdirde, kendilerini kocalarıyla nikâhlanacaklar     diye sıkıştırıp, engellemeyin. İşte bu, içinizden Allah’a ve ahiret gününe     iman edenlere verilen bir öğüttür. Bu, sizin hakkınızda daha hayırlı ve daha     nezihtir. Allah bilir, siz bilemezsiniz.

233      – Anneler, çocuklarını, emzirmenin tamamlanmasını isteyenler için tam iki     yıl emzirirler. Çocuk kendisine ait olan babaya da emzirenlerin yiyecekleri     ve giyecekleri geleneklere uygun olarak bir borçtur. Bununla beraber herkes     ancak gücüne göre mükellef olur. Çocuğu sebebiyle bir anne de, çocuğu sebebiyle     bir baba da zarara sokulmasın. Varise düşen de yine aynı borçtur. Eğer ana     ve baba birbirleriyle istişare edip, her ikisinin de rızasıyla çocuğu memeden     ayırmak isterlerse kendilerine bir günah yoktur. Eğer çocuklarınızı başkalarına     emzirtmek isterseniz vereceğinizi güzel güzel verdikten sonra bunda da size     bir günah yoktur. Bununla beraber Allah’tan korkun ve bilin ki, Allah yaptıklarınızı      görür.

234      – İçinizden vefat edip de geride eşler bırakan kimselerin hanımları, kendi     başlarına dört ay on gün beklerler. İddet (bekleme) sürelerini bitirdikleri     zaman, artık kendileri hakkında meşru bir şekilde yapacakları hareketten size     bir günah yoktur. Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.

235      – Böyle kadınlara evlenme isteğinizi üstü kapalı biçimde çıtlatmanızda veya     gönlünüzde tutmanızda size bir vebal yoktur. Allah biliyor ki siz onları mutlaka     anacaksınız. Fakat meşru bir söz söylemekten başka bir şekilde kendileriyle     gizlice sözleşmeyin. Farz olan iddet sona erinceye kadar da nikâh akdine azmetmeyin     (kesin karar vermeyin). Bilin ki Allah gönlünüzdekini bilir. Öyle ise O’nun     azabından sakının. Yine bilin ki Allah çok bağışlayıcıdır, çok yumuşaktır.     

236      – Eğer kadınları, kendilerine dokunmadan veya onlara bir mehir takdir etmeden     boşarsanız (bunda) size bir vebal yoktur. Şu kadar ki onlara (mal verip) faydalandırın.     Eli geniş olan hâline göre, eli dar olan da haline göre ve güzellikle faydalandırmalıdır.     Bu, iyilik yapanlar üzerine bir borçtur.

237      – Eğer onları, kendilerine dokunmadan önce boşar ve mehri de kesmiş bulunursanız,     o zaman borç, o kestiğiniz miktarın yarısıdır. Ancak kadınlar veya nikâh akdini     elinde bulunduran kimse bağışlarsa başka. Ey erkekler! sizin bağışlamanız     ise takvaya daha yakındır. Aranızdaki fazileti unutmayın şüphesiz ki Allah,     her ne yaparsanız hakkiyle görür.

238      – Namazlara ve orta namaza devam edin ve Allah için boyun eğerek kalkıp namaza     durun.

239      – Eğer bir korku hâlindeyseniz, yaya veya binekli olarak giderken kılın, (korkudan)     emin olduğunuz zaman da böyle bilmediğiniz şeyleri size öğrettiği şekilde     Allah’ı zikredin (namazlarınızı yine her zamanki gibi huşû ile kılın).

240      – İçinizden hanımlarını geride bırakarak vefat edecek olanlar, eşleri için     senesine kadar evlerinden çıkarılmaksızın kendilerine yetecek bir malı vasiyet     ederler. Bununla birlikte eğer kendileri çıkarlarsa, kendi haklarında yaptıkları      meşru bir hareketten dolayı size bir sorumluluk yoktur. Allah çok güçlüdür,     hüküm ve hikmet sahibidir.

241      – Boşanmış kadınlar için de meşru ve geleneğe uygun şekilde bir meta’(intifa     hakkı) vardır ki verilmesi, Allah’tan korkanlar üzerine bir borçtur.

242      -İşte akıllarınız ersin diye, Allah size âyetlerini böylece açıklıyor.

243      – Görmedin mi o kimseleri ki kendileri binlerce kişi iken ölüm korkusuyla     yurtlarından çıktılar. Allah da kendilerine “ölün!” dedi, sonra da onlara     bir hayat verdi. Şüphesiz ki Allah, insanlara karşı bir lütuf sahibidir. Fakat     insanların pek çokları şükretmezler.

244      – O halde Allah yolunda çarpışın ve bilin ki Allah, her şeyi işitir ve bilir.     

245      – Kimdir o adam ki Allah’a güzel bir ödünç versin de Allah da ona birçok katlarını      ödesin. Allah darlık da verir, genişlik de verir. Hepiniz de O’na döndürülüp     götürüleceksiniz.

246      – Baksana, İsrail oğullarının Musa’dan sonra ileri gelenlerine! Hani onlar,     bir peygamberlerine: “Bize bir kumandan gönder de Allah yolunda savaşalım…”     dediler. O da: “Size savaş farz kılınırsa, acaba yapmamazlık eder misiniz?”     dedi. Onlar: “Bize ne oldu da yurtlarımızdan çıkarıldığımız ve çocuklarımızdan     ayrıldığımız halde Allah yolunda savaşmayalım?” dediler. Bunun üzerine savaş      kendilerine farz kılınınca da onlardan pek azı hariç, yüz çevirdiler. Ama     Allah, o zalimleri bilir.

247      – Peygamberleri onlara: “Allah, size hükümdar olmak üzere Talût’u gönderdi.”     demişti. Onlar: “Ona bizim üzerimize hükümdar olmak nereden geldi? Oysa hükümdarlığa     biz ondan daha lâyıkız, ona maldan bir genişlik, bir bolluk da verilmemiştir.”     dediler. Peygamberleri de “Onu sizin başınıza Allah seçmiş ve ona bilgi ve     vücut bakımından bir güç, bir genişlik vermiştir.” dedi. Hem Allah, mülkünü     dilediğine verir. Allah’ın rahmeti geniştir, o her şeyi bilir.

248      -Peygamberleri, onlara şunu da söylemişti: Haberiniz olsun, Onun hükümdarlığının     alâmeti, size o tabutun gelmesi olacaktır ki onda Rabbinizden bir sekine (sükûnet,     gönül rahatlığı), Musa ve Harun ailelerinin bıraktıklarından bir bakiyye (kalıntı)      vardır. Onu melekler getirecektir. Eğer iman etmiş kimselerden iseniz, bunda     sizin için kesin bir ibret, bir alâmet vardır.

249      -Talut, ordu ile hareket edince dedi ki: “Allah sizi mutlaka bir nehirle imtihan     edecek. Kim ondan içerse, benden değildir. Kim de onu tatmazsa, işte o bendendir.     Ancak eliyle bir avuç alan başka (bu kadarına ruhsat vardır).” Derken içlerinden     pek azı hariç, hepsi de varır varmaz ondan içtiler. Talut ve beraberindeki     iman eden kimseler nehri geçtiklerinde. “Bizim bugün, Calut ile ordusuna karşı      duracak gücümüz yok.” dediler. Allah’a kavuşacaklarına inanıp, bilenler ise      şu cevabı verdiler: “Nice az topluluklar, Allah’ın izniyle nice çok topluluklara     galip gelmişlerdir. Allah, sabırlılarla beraberdir.”

250      -Calut ve ordusuna karşı savaş meydanına çıktıkları zaman da şöyle dediler:     “Ey Rabbimiz! Üzerlerimize sabır dök, ayaklarımızı sabit tut ve kâfirler topluluğuna     karşı bize yardım et!”

251      -Derken, Allah’ın izniyle onları tamamen bozdular. Davud, Calut’u öldürdü     ve Allah, kendisine hükümdarlık ve hikmet (peygamberlik) verdi ve ona dilediği      şeylerden de öğretti. Eğer Allah’ın, insanları birbirleriyle savması olmasaydı,      yeryüzü mutlaka bozulur giderdi. Fakat Allah, bütün âlemlere karşı büyük bir     lütuf sahibidir.

252      -İşte bunlar, Allah’ın âyetleridir. Onları sana hakkıyla okuyoruz. Şüphesiz     ki sen o gönderilen resullerdensin.

253      – O işaret olunan resuller yok mu, biz onların bazısını, bazısından üstün     kıldık. İçlerinden kimi var ki Allah, kendisiyle konuştu, bazısını da derecelerle     daha yükseklere çıkardı. Biz Meryem oğlu İsa’ya da o delilleri verdik ve kendisini     Rûhu’l-Kudüs (Cebrail) ile kuvvetlendirdik. Eğer Allah dileseydi, bunların     arkasındaki ümmetler, kendilerine o deliller geldikten sonra birbirlerinin     kanına girmezlerdi. Fakat ihtilâfa düştüler, kimi iman etti, kimi inkâr etti.     Yine Allah dileseydi, birbirlerinin kanına girmezlerdi. Fakat Allah dilediğini     yapar.

254      – Ey iman edenler! Kendisinde hiçbir alış verişin, hiçbir dostluğun ve hiçbir      şefaatin bulunmadığı bir gün gelmeden önce, size verdiğimiz rızıklardan Allah     yolunda harcayın. Kâfirlere gelince, onlar zalimlerdir.

255      – Allah’tan başka hiçbir ilâh yoktur. O daima diridir (hayydır), bütün varlığın     idaresini yürüten (kayyum)dir. O’nu ne gaflet basar, ne de uyku. Göklerde     ve yerde ne varsa hepsi O’nundur. İzni olmadan huzurunda şefaat edecek olan     kimdir? O, kullarının önlerinde ve arkalarında ne varsa hepsini bilir. Onlar     ise, O’nun dilediği kadarından başka ilminden hiç bir şey kavrayamazlar. O’nun     kürsisi, bütün gökleri ve yeri kucaklamıştır. Onların her ikisini de görüp     gözetmek O’na bir ağırlık vermez. O çok yücedir, çok büyüktür.

256      -Dinde zorlama yoktur. Çünkü doğruluk, sapıklıktan ayırd edilmiştir. Artık     her kim tâğutu inkar edip, Allah’a inanırsa, sağlam bir kulpa yapışmıştır     ki, o hiçbir zaman kopmaz. Allah, her şeyi işitir ve bilir.

257      – Allah, iman edenlerin velisidir. Onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır.      İnkâr edenlerin velileri de tağuttur, onları aydınlıktan karanlıklara çıkarırlar.      İşte onlar cehennemliklerdir. Orada ebedî olarak kalırlar.

258      – Allah, kendisine hükümdarlık verdi diye, Rabbi hakkında İbrahim’le tartışanı      görmedin mi? Hani İbrahim, ona: “Benim Rabbim odur ki, hem diriltir, hem öldürür.”     dediği zaman: “Ben de diriltir ve öldürürüm.” demişti. İbrahim: “Allah güneşi     doğudan getiriyor, haydi sen onu batıdan getir!” deyince o inkâr eden herif      şaşırıp kaldı. Öyle ya, Allah zalimler topluluğunu doğru yola iletmez.

259      – Yahut o kimse gibisini (görmedin mi) ki, bir şehre uğramıştı, altı üstüne     gelmiş, ıpıssız yatıyordu. “Bunu bu ölümünden sonra Allah, nerden diriltecek?”     dedi. Bunun üzerine Allah onu yüz sene öldürdü, sonra diriltti, “Ne kadar     kaldın?” diye sordu. O da: “Bir gün, yahut bir günden eksik kaldım.” dedi.     Allah buyurdu ki: “Hayır, yüz sene kaldın, öyle iken bak yiyeceğine, içeceğine     henüz bozulmamış, hele eşeğine bak, hem bunlar, seni insanlara karşı kudretimizin     bir işareti kılalım diyedir. Hele o kemiklere bak, onları nasıl birbirinin     üzerine kaldırıyoruz? Sonra onlara nasıl et giydiriyoruz?” Böylece gerçek     ona açıkça belli olunca: “Şimdi biliyorum ki, Allah her şeye kadirdir.” dedi.     

260      – Bir zamanlar İbrahim de: “Ey Rabbim! Ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster!”     demişti. Allah: “İnanmadın mı ki?” buyurdu. İbrahim: “İnandım, fakat kalbim     iyice yatışsın diye istiyorum.” dedi. Allah buyurdu ki: “Öyle ise kuşlardan     dördünü tut da onları kendine çevir, iyice tanıdıktan sonra (kesip) her dağın     başına onlardan birer parça dağıt, sonra da onları çağır, koşa koşa sana gelecekler     ve bil ki, Allah gerçekten çok güçlüdür, hüküm ve hikmet sahibidir.”

261      – Mallarını Allah yolunda harcayanların durumu, bir tanenin durumu gibidir     ki, yedi başak bitirmiş ve her başakta yüz tane var. Allah, dilediğine daha     da katlar. Allah’ın rahmeti geniştir. O, her şeyi bilir.

262      – Allah yolunda mallarını infak eden, sonra verdiklerinin arkasından başa     kakmayı, gönül incitmeyi uygun görmeyen kimselerin Rableri yanında mükafatları      vardır. Onlara hiçbir korku yoktur ve onlar, üzülmeyeceklerdir.

263      – Bir tatlı dil ve kusurları bağışlamak, arkasından eza ve gönül bulantısı      gelecek bir sadakadan daha hayırlıdır. Allah, hiçbir şeye muhtaç değildir,     halimdir, yumuşak davranır.

264      – Ey iman edenler! Sadakalarınızı, başa kakmak, gönül kırmakla boşa gidermeyin.     O adam gibi ki, insanlara gösteriş için malını dağıtır da ne Allah’a inanır,     ne ahiret gününe. Artık onun hâli, bir kayanın hâline benzer ki, üzerinde     biraz toprak varmış, derken şiddetli bir sağnak inmiş de onu yalçın bir kaya     halinde bırakıvermiş. Öyle kimseler, kazandıklarından hiçbir şey elde edemezler.     Allah, kâfirler topluluğunu doğru yola iletmez.

265      – Allah’ın rızasını aramak, kendilerini veya kendilerinden bir kısmını Allah     yolunda sabit kılmak için mallarını Allah yolunda harcayanların hâli ise,     bir tepedeki güzel bir bahçenin hâline benzer ki, ona kuvvetli bir sağnak     düşmüş de yemişlerini iki kat vermiştir. Böyle bir bahçeye yağmur düşmese     bile mutlaka bir çisenti vardır. Allah, yaptıklarınızı görür.

266      – Hiç biriniz ister mi ki, kendisinin hurmalık ve üzümlüklerden bir bahçesi     olsun, altında ırmaklar aksın, içinde her türlü ürünü bulunsun da, kendi üzerine     de ihtiyarlık çökmüş ve elleri ermez, güçleri yetmez küçük, zayıf çocukları      olsun. Derken ona ateşli bir bora isabet ediversin de o bahçe yanıversin.      İşte Allah, âyetlerini size böylece açıklıyor. Umulur ki, düşünürsünüz.

267      – Ey iman edenler! İnfakı gerek kazandıklarınızın, gerek sizin için yerden     çıkardıklarımızın temizlerinden yapın. Kendinizin göz yummadan alıcısı olamıyacağınız     fenasını vermeye yeltenmeyin. Biliniz ki, Allah sadakalarınıza muhtaç değildir     ve hamde layık olandır.

268      – Şeytan sizi fakirlikle korkutup çirkin çirkin şeylere teşvik eder. Allah     da lütfundan ve bağışlamasından birtakım vaatlerde bulunuyor. Allah’ın lütfu     geniştir. O herşeyi bilendir.

269      – Dilediğine hikmet verir, hikmet verilene ise pek çok hayır verilmiş demektir.     Ve bunu ancak üstün akıllılar anlar.

270      – Her ne çeşit nafaka verdinizse veya ne türlü bir adak adadınızsa, Allah     onu kesinlikle bilir. Ve zalimlere hiçbir şekilde yardım olunmayacaktır.

271      – Sadakaları açıkça verirseniz o, ne iyi olur; yok eğer onları gizler de fakirlere     öyle verirseniz bu sizin için daha hayırlıdır ve günahlarınızın birçoğunun     bağışlanmasına sebep olur. Bilin ki, Allah, her ne yaparsanız hepsinden haberdardır.     

272      – Onları yola getirmek senin boynuna borç değildir, ancak Allah dilediğini     yola getirir. Yaptığınız her iyilik sırf kendiniz içindir. Siz yalnızca Allah     rızasını gözetmenin dışında infak etmezsiniz. İyilik cinsinden ne infak ederseniz     o size aynen ödenir. Size hiçbir şekilde haksızlık yapılmaz.

273      – Sadakalarınızı, kendilerini Allah yoluna adamış olan fakirlere veriniz.     Onlar yeryüzünde gezip dolaşmaya güç yetiremezler. Utangaç olduklarından dolayı,      bilmeyenler, onları zengin sanırlar. Oysa sen onları yüzlerinden tanırsın.     Yüzsüzlük yapıp kimseden birşey de isteyemezler. Ne türden bir iyilik yaparsanız,      şüphe yok ki, Allah onu bilir.

274      – Mallarını gece ve gündüz, gizlice ve açıkça infak edenler yok mu, işte onların     Rableri katında ecir ve mükafatları vardır. Ve onlara herhangi bir korku yoktur,     onlar hiçbir zaman mahzun da olmazlar.

275      – Riba (faiz) yiyen kimseler, şeytan çarpan kimse nasıl kalkarsa ancak öyle     kalkarlar. Bu ceza onlara, “alışveriş de faiz gibidir” demeleri yüzündendir.     Oysa Allah, alışverişi helal, faizi de haram kılmıştır. Bundan böyle her kim,     Rabbinden kendisine gelen bir öğüt üzerine faizciliğe son verirse, geçmişte     olanlar kendisine ve hakkındaki hüküm de Allah’a kalmıştır. Her kim de yeniden     faize dönerse işte onlar cehennem ehlidirler ve orada süresiz kalacaklardır.     

276      – Allah faizi mahveder, oysa sadakaları bereketlendirir. Allah günahta ve     inkârda direnen hiç kimseyi sevmez.

277      – İman edip iyi işler yapan, namazı dosdoğru kılıp zekatı verenlerin Rabbleri     katında elbette mükafatları vardır. Onlara hiçbir korku olmadığı gibi, onlar     mahzun da olmazlar.

278      – Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve artık faizin peşini bırakın, eğer gerçekten     müminler iseniz.

279      – Eğer böyle yapmazsanız, o zaman Allah ve Resulü tarafından size savaş açılmış      olduğunu bilin. Eğer tevbe ederseniz, sermayeleriniz sizindir. Haksızlık etmezsiniz,     haksızlığa da uğramazsınız.

280      – Eğer borçlu darlık içindeyse, ona ödeme kolaylığına kadar bir süre tanıyın.     Ve bu gibi borçlulara alacağınızı bağışlayıp sadaka etmeniz eğer bilirseniz     sizin için, daha hayırlıdır.

281      – Öyle bir günden korkunuz ki, o gün Allah’a döndürüleceksiniz. Sonra da herkese     kazancı tamamıyla ödenecek ve hiç kimse haksızlığa uğramayacaktır.

282      – Ey iman edenler! Belli bir vade ile karşılıklı borç alış verişinde bulunduğunuz     vakit onu yazın. Hem aranızda doğruluğuyla tanınmış yazı bilen biri yazsın.     Yazı bilen biri, Allah’ın, kendisine öğrettiği gibi yazmaktan kaçınmasın da     yazsın. Bir de hak kendi üzerinde olan adam söyleyip yazdırsın ve herbiri     yazarken Rabbi olan Allah’dan korksun da haktan birşey eksiltmesin. Şayet     borçlu bir bunak veya küçük bir çocuk veya söyleyip yazdıramıyacak durumda     biri ise velisi doğrusunu söyleyip yazdırsın. Erkeklerinizden hazırda olan     iki kişiyi şahit de yapın. Şayet iki tane erkek hazırda yoksa, o zaman doğruluğuna     güvendiğiniz şahitlerden bir erkekle iki kadın ki, birisi unutunca, öbürü     hatırlatsın, şahitler de çağırıldıklarında kaçınmasınlar; siz yazanlar da     az olmuş, çok olmuş, onu vadesine kadar yazmaktan usanmayın. Bu, Allah katında     adalete daha uygun olduğu gibi; hem şahitlik için daha sağlam, hem şüpheye     düşmemeniz için daha elverişlidir. Meğer ki, aranızda hemen devredeceğiniz     bir ticaret olsun, o zaman bunu yazmamanızda sizin için bir sakınca yoktur.     Alım satım yaptığınız vakit de yine şahit tutun. Ayrıca ne yazan, ne de şahitlik     eden bir zarar görmesin. Eğer onlara zarar verirseniz, o işte mutlaka size     dokunacak bir günah olur. Üstelik Allah’dan korkun. Allah size ayrıntılarıyla     öğretiyor ve Allah her şeyi bilir.

283      – Şayet siz sefer üzere olur bir kâtip de bulamazsanız, o vakit alınmış bir     rehin belge yerine geçer. Yok eğer birbirinize güveniyorsanız kendisine güvenilen     adam Rabbi olan Allah’dan korksun da üzerindeki emaneti ödesin. Bir de şahitliğinizi     inkâr edip gizlemeyin, onu kim inkâr ederse mutlaka onun kalbi vebal içindedir.     Her ne yaparsanız Allah onu bilir.

284      – Göklerde ne var, yerde ne varsa hepsi Allah’ındır. Siz içinizdekileri açığa     vursanız da gizli tutsanız da Allah onunla sizi hesaba çeker. Sonra dilediğini     bağışlar, dilediğine de azab eder. Allah her şeye kadirdir.

285      – Peygamber, Rabbi’nden kendisine ne indirildiyse ona iman etti. Müminlerin     de hepsi Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman ettiler.     “Biz Allah’ın peygamberleri arasında ayırım yapmayız, duyduk ve itaat ettik.     Ey Rabbimiz, bağışlamanı dileriz, dönüş ancak sanadır.” dediler.

286      – Allah hiç kimseye gücünün yeteceğinden başka yük yüklemez. Herkesin kazandığı      hayır kendisine, yaptığı kötülüğün zararı yine kendisinedir. Ey Rabbimiz,     eğer unuttuk ya da yanıldıysak bizi tutup sorguya çekme! Ey Rabbimiz, bize     bizden öncekilere yüklediğin gibi ağır yük yükleme! Ey Rabbimiz, bize gücümüzün     yetmeyeceği yükü de yükleme! Bağışla bizi, mağfiret et bizi, rahmet et bize!     Sensin bizim Mevlamız, kâfir kavimlere karşı yardım et bize.

Allah  korkusu

Maneviyat
Peygamber’imiz (S.A.S.) buyuruyor ki:
«-Ulu Allah (C.C.), kanatlarının biri doğuya, öbürü batıya uza-nan ve ayaklan yedinci kat yere inen bir kuş yarattı. Kuşun üzerinde bütün varlıkların sayısı kadar tüy vardır.

Ümmetimden kadın – erkek herhangi bir kimse bana selât-ü selâm getirdiği zaman ulu Allah bu kuşa, Arş’ın altında bulunan nurdan bir denize dalmasını emreder. Kuş denize dalıp çıkarak kanatlarını silke-leyince her tüyünden bir damla akar. Ulu Allah akan her damladan, üzerime kıyamete kadar selât-ü selâm getiren kul hesabına istiğfar edecek bir melek yaratır.»

Ehl-i Hikmet’ten biri şöyle der:

«Vücudun selâmeti az yemekte, ruhun selâmeti az günah işlemekte ve dinin selâmeti de varlıkların en hayırlısına (Peygamber’imize) selât-ü se-lâm getirmektedir.»

Ulu Allah (C.C.) buyuruyor ki:

«— Ey iman edenler! Allah’dan korkunuz ve O’na itaat ediniz ve her-kes yarını için (kıyamet gününe ne amel işlediğine) baksın (yani sadaka verin ve Allah’ın emrine uygun ameller işleyin ki, Kıyamet günü sevabını bulasınız) Allah’dan korkunuz, çünkü O, (iyilik olsun, kötülük olsun) yap-tığınız her hareketten haberdardır» (1).

Çünkü Kıyamet günü melekler, gökler, yeryüzü, gece, gündüz, iyilik olsun, kötülük olsun insanoğlunun işlediği her şeye şahitlik edecekler-dir. Hatta vücudun azaları bile insanoğluna karşı şahit tutulacaktır.

Yeryüzü, günah işlemekten sakınarak iyiliğe koşan (zahid) ve mü-min kulun lehine şahitlik ederek «bu adam üzerimde namaz kıldı, oruç tuttu, hacca gitti, cihad etti» diyecek, günahtan sakınarak iyiliğe koşan mümin kul da bu şahitliğe sevinecektir.

Buna karşılık ayni yeryüzü, kâfir ve günahkârların aleyhinde de şa-hitlik ederek «bu adam üzerimde Allah’a şirk koştu, zina işledi, içki içti, haram yedi» diyecektir. Merhametlilerin en merhametlisi olan ulu Allah (C.C) kâfir ve günahkârları inceden inceye sorguya çekerse vay hal-lerine!

Mümin, vücudunun bütün âzaları ile Allah’dan korkandır. Nitekim büyük ahlâk ve fıkıh bilgini Ebu Leys es-Semerkandî der ki:

— Allah korkusunun, yedi alâmeti vardır:

,— Birinci alâmet dil’de belirir: Allah korkusu taşıyan kul dilini ya-landan, dedikodudan, koğuculuktan, iftiradan ve boş konuşmaktan alı-kor, bunlar yerine onu zikirle, Kur’an okumakla ve ilmî konuşmalarla meşgûl eder.

İkinci alâmet kalbde belirir: Allah korkusu taşıyan kul başkalarına karşı kalbinde düşmanlık, iftira ve kıskançlık barındırmaz. Çünkü kıs-kançlık iyilikleri mahveder. Nitekim Peygamber’imiz (S.A.S.) şöyle bu-yurur:

<<— Ateş odunu nasıl yerse (yakarsa) kıskançlık da iyilikleri öyle yer» (yok eder)

Bilesin ki, kıskançlık, kalb hastalıklarının başlıcalarından biridir ve bu hastalıklar da ancak ilimle ve iyi ameller işleyerek tedavi edilebilir.

Üçüncü alâmet göz’de belirir: Allah korkusu taşıyan kul, haram yiyeceğe, haram içeceğe, haram giyeceğe… (kısacası) haram olan hiç bir şeye bakmaz. Dünyaya aç ve muhteris gözlerle değil, ibret almak amacı ile bakar. Helâl olmayan şeylerden bakışlarını uzak tutar.

Nitekim Peygamber’imiz (S.A.S.) şöyle buyurur: «—Kim gözünü haramla doldurursa Allah da onun gözünü kıyamet günü ateşle doldurur.»

Dördüncü alâmet karın’da belirir: Allah korkusu taşıyan kul, karnına haram lokma sokmaz, çünkü haram lokma yemek ağır günahlardan biri-dir. Nitekim Peygamber’imiz (S.A.S.) şöyle buyuruyor:

— insanoğlunun karnına haram bir lokma inince, lokma midesinde kaldığı sürece yerde ve göklerdeki melekler tekrar tekrar üzerine lânet yağdırırlar O lokmayı hazmederken öldüğü takdirde varacağı yer ce-hennemdir.»

Beşinci alâmet eller’de belirir: Allah korkusu taşıyan kimse, ellerini harama değil. Allah’ın rızasına uygun şeylere doğru uzatır. Nitekim sa-habîlerden Kâ’b'ul Ahbar’ın (R.A.) şöyle dediği rivayet edilir:

<<— Ulu Allah; .her bir bölümü yetmiş bin gözlü yetmiş bin bölümü olan yakuttan yapılma bir köşk yaratmıştır. Kıyamet günü bu köşke ancak önlerine çıkan haram şeylerden Allah korkusu ile uzak duranlar girebileceklerdir.»

Altıncı alâmet ayaklarda belirir: Allah korkusu taşıyan kimse, günah işlemeye değil, Allah’ın emrine uygun ve O’nun rızasını kazandıracak işlere doğru yürür, alimlerle ve iyi amel işleyenlerle buluşmak gayesi ile adım atar.

Yedinci alâmet Amel’de belirir: Allah korkusu taşıyan kimse ibade-tini sırf Allah rızası için yapar, riyadan ve münafıklıktan kaçınır, böyle-likle Allah’ın haklarında şöyle buyurduğu kimselerden biri olur:

«— Rabb’ının katında Ahiret, günahlardan korkanlar İçindir (2). Böyleleri için Ulu Allah başka bir ayette şöyle buyurur:

<<— Günahlardan sakınanlar, hiç şüphesiz, cennetlerde ve pınar-lar(ının başların) dadırlar» (3).

Boşka bir âyette de şöyle buyuruluyor:

«— Günahlardan sakınanlar cennet ve nimetler içindedirler» (4),

Diğer bir âyette de şöyle buyurulur;

«— Günahlardan sakınanlar emin bir makamdadırlar» (5).

Bu âyetlere bakınca Ulu Allah’ın neredeyse «bu kimseler. Kıyamet günü cehennemden kurtulurlar» diye buyurduğu görülür.

Müminin korku ile ümit arasında bulunması gerekir. Buna göre bir yandan ümit kesmeksizin Allah’ın rahmetini beklerken diğer yandan ibadet hali içinde çirkin hareketlerden vazgeçerek Allah’a tevbe eder.

Nitekim ulu Allah (C.C.) şöyle buyurur:

«—Sakın Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin» (5).

— HİKÂYE —

Hz. Davud —-Allah’ın selâmı üzerine olsun— kürsü üzerine oturmuş, Zebûr okurken gözleri yerde sürünen kırmızı bir kurda ilişir ve içinden «Acaba Allah’ın bu kurdu yaratmaktan muradı, ne ola ki» diye düşünür. Bunun üzerine Allah’ın izni ile dile gelen kurt O’na şöyle der. «Ey Allahın Resulü! Her gün, gündüzleri bin kere — Subhanellahi velhamdülillâhi ve lâilâhe illellahu vellahu ekber (Alah’ı noksanlıkların her türlüsünden ten- zih ederim, hamd O’na mahsustur, O’ndan başka ilâh yoktur, Allah en büyüktür)» demeyi, Allah bana ilham etti. Geceleri ise yine bin kere — Ellahumme salli alâ seyyidina Muhammedininnebiyyil ümmiyyi ve alâ alihi ve sahbihi ve sellem (Allah’ım! Okuma-yazmasız Peygamberin olan Mu-hammed’e, O’nun soyundan gelenlere ve O’nun sahabilerine rahmet ve selâm ihsan eyle) dememi ilham etti. Sen zikrederken neler söylüyorsan bana da bildir de istifade edeyim,»

Bu sözleri işiten Hz. Davud (A.S.) kırmızı kurdu küçümsediğine piş-man olur, Allah’dan korkarak O’na tevbe eder ve dergâhına sığınır.

Hz. İbrahim (AS.) işlediği bir günahı hatırlayınca baygınlık geçirir ve kalbinin çarpıntısı (neredeyse) bir mil uzaklıktan duyulurdu. Allah’ın emri ile bir gün kendisine Cebrail (A.S.) gelir ve der ki, «Allah sana selâm ediyor ve —dostundan korkan bir dost gördün mü— diye soruyor.

Hz. İbrahim (A.S.) Cebrail’e şöyle cevap verir; «Ey Cebrail! Kusurum aklıma gelince ve cezasını da düşününce dostluğumu unutuyorum.»

İşte peygamberlerin, velilerin ve salihlerin tutumu budur. Ötesini var sen düşün.

_________________________________________

(1) Kur’an – Kerim/Haşr Sûresi, 18
(2) Kur’an-i Kerim/Zuhruf Sûresi, 35
(3) Kur’an-ı Kerim/Zariyat Sûresi, 15
(4) Kur’an-ı Kerim/Tur Sûresi, 17
(5) Kur’an-ı Kerim/ Duhan Sûre-i Celilesi. 51